CAATSA yaptırımları nedir, kalkarsa Türkiye için ne değişecek?

ABD Başkanı Donald Trump ile Cumhurbaşkanı ve AK Parti Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde gerçekleştirdiği görüşmenin ardından yapılan CAATSA açıklaması uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Trump, gazetecilerin sorusu üzerine "CAATSA yaptırımlarını kaldıracağız. Dostlarımıza yaptırım uygulamak istemiyoruz" ifadelerini kullandı. Açıklama, Türkiye-ABD savunma ilişkilerinde yeni bir dönemin başlayabileceği yönünde değerlendirmelere neden oldu. Peki CAATSA yaptırımları tam olarak nedir ve kaldırılması halinde neler değişebilir?

CAATSA yaptırımları nedir?

CAATSA, İngilizce "Countering America's Adversaries Through Sanctions Act" ifadesinin kısaltmasıdır. Türkçesi ise "ABD'nin Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Yasası" olarak çevrilmektedir. ABD Kongresi tarafından 2017 yılında kabul edilen yasa; Rusya, İran ve Kuzey Kore gibi ülkelere karşı ekonomik ve savunma alanında yaptırım uygulanabilmesini amaçlıyor. Yasa kapsamında, bu ülkelerle önemli savunma veya istihbarat iş birliği yapan üçüncü ülkelere de yaptırım uygulanabiliyor. 

Türkiye'ye neden CAATSA yaptırımı uygulanmıştı?

Türkiye'nin Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi satın almasının ardından ABD yönetimi 2020 yılında CAATSA kapsamında yaptırım kararı aldı.

Bu karar doğrultusunda;

• Türkiye, F-35 savaş uçağı programından çıkarıldı.

• Savunma Sanayii Başkanlığına yönelik çeşitli yaptırımlar uygulandı.

• ABD'den bazı savunma ekipmanlarının ihracatı sınırlandırıldı.

• Bazı üst düzey Savunma Sanayii Başkanlığı yetkililerine yaptırım getirildi.

Bu süreç iki ülke arasındaki savunma ilişkilerinde önemli bir kriz başlığı olarak öne çıktı. 

CAATSA yaptırımları kalkarsa ne olur?

Uzmanlara göre yaptırımların kaldırılması halinde Türkiye açısından birçok önemli başlık yeniden gündeme gelebilir. İlk olarak savunma sanayisindeki iş birliği yeniden hız kazanabilir. ABD ile savunma projelerinin önündeki bazı engeller kaldırılabilir. En çok dikkat çeken konu ise F-35 savaş uçakları. Trump, Türkiye'nin programa dönüşü konusunda da olumlu mesajlar verirken, nihai kararın değerlendirileceğini ifade etti. Ancak bu sürecin yalnızca başkanlık kararıyla değil, ABD'deki yasal düzenlemeler ve Kongre süreciyle de bağlantılı olduğu belirtiliyor. 

Ekonomik açıdan ise Türkiye ile ABD arasındaki yatırım ve ticaret ilişkilerinin güçlenmesi, savunma sanayisindeki ortak projelerin yeniden canlanması ve finansal piyasalarda olumlu beklentilerin oluşması ihtimali değerlendiriliyor.

Trump'tan dikkat çeken açıklama

Ankara'daki görüşmenin ardından konuşan ABD Başkanı Donald Trump, "CAATSA yaptırımlarını kaldıracağız. Dostlarımıza yaptırım uygulamak istemiyoruz." ifadelerini kullanırken, F-35 programıyla ilgili de "Bir karar vereceğiz" mesajını verdi. Cumhurbaşkanı Erdoğan ise F-35 konusunda olumlu bir sonuca ulaşılacağına inandığını söyledi. 

CAATSA'nın kaldırılması kesinleşti mi?

Hayır. Trump'ın açıklaması önemli bir siyasi mesaj olarak değerlendirilse de yaptırımların tamamen kaldırılması için ABD yönetiminin resmi adımları ve ilgili hukuki süreçlerin tamamlanması gerekiyor. Bu nedenle sürecin nasıl ilerleyeceği önümüzdeki günlerde netleşecek.