Tokat’tan hangi fay hattı geçiyor, kaç büyüklüğünde deprem üretebilir?

Tokat’ın altından geçen ana fay: Kuzey Anadolu Fay Zonu

Tokat, Türkiye’nin en büyük ve en aktif fay sistemlerinden biri olan Kuzey Anadolu Fay Zonu üzerinde yer alıyor. Bu dev fay hattı Bingöl’ün Karlıova ilçesinden başlayarak Erzincan, Tokat, Amasya ve Karadeniz üzerinden Marmara’ya kadar uzanan yaklaşık 1500 kilometrelik bir kırık sisteminden oluşuyor.  Tokat’ta özellikle Niksar, Erbaa ve Reşadiye hattı bu fayın en belirgin segmentlerinden biri olarak biliniyor. Bölgedeki fay segmentleri yılda ortalama 2–3 santimetre hareket ediyor ve bu da zamanla ciddi enerji birikimine yol açıyor.  Uzmanlar, bu nedenle Tokat ve çevresinde belirli aralıklarla orta ve büyük büyüklükte depremlerin görülmesinin “olağan bir durum” olduğunu belirtiyor.

Tokat çevresinde yalnızca tek fay yok

Jeologlara göre Tokat çevresinde sadece ana fay hattı değil, ona bağlı daha küçük faylar da bulunuyor. Bunlardan biri Kırıkkale–Erbaa Fay Zonu olarak bilinen doğu-batı yönlü fay sistemi. Bu fay, Kuzey Anadolu Fay Zonu’ndan ayrılan ikincil bir kırık olarak kabul ediliyor ve Tokat’ın güneybatısından geçiyor. Uzmanlara göre bu fay hattının 6 ile 7 büyüklüğü arasında deprem üretme potansiyeli bulunuyor. Bölgedeki diğer küçük faylar arasında Esençay Fayı ve Niksar çevresindeki bazı kısa segmentler de yer alıyor. Bu tür faylar genellikle 5 ile 6 büyüklüğünde depremler üretebiliyor. 

Tarihsel depremler Tokat’ın riskini gösteriyor

Tokat ve çevresinin deprem geçmişi, bölgenin ne kadar aktif olduğunu ortaya koyuyor. Tarihsel kayıtlara göre aynı fay sistemi üzerinde çok sayıda yıkıcı deprem meydana geldi.

En dikkat çeken depremlerden bazıları şunlar:

• 1939 Erzincan Depremi: 7.9 büyüklüğünde

• 1942 Niksar–Erbaa Depremi: 7.0 büyüklüğünde

• 1943 Tokat çevresi depremi: yaklaşık 7.4 büyüklüğünde

• 1992 Erzincan Depremi: 6.8 büyüklüğünde

Bu depremlerin tamamı Kuzey Anadolu Fay Zonu üzerindeki kırılmalar sonucu meydana geldi ve bölgede büyük yıkıma yol açtı. 

Maksimum deprem büyüklüğü ne olabilir?

Uzmanlara göre Kuzey Anadolu Fay Zonu dünyanın en büyük aktif fay sistemlerinden biri. Paleosismolojik araştırmalar, bu fayın teorik olarak 8.0’in üzerinde, yaklaşık 8.2 büyüklüğüne kadar deprem üretebileceğini gösteriyor. Ancak bu büyüklüğün ortaya çıkması için fayın çok uzun bir bölümünün aynı anda kırılması gerekiyor. Tokat çevresindeki tekil segmentlerde ise genellikle 6 ile 7.5 büyüklüğü arasında depremler görülüyor.

Uzmanlar ne diyor?

Deprem uzmanlarına göre Tokat’taki son 5.5 büyüklüğündeki sarsıntı, bölgenin aktif fay sistemi üzerinde yer aldığını bir kez daha hatırlattı. Niksar ve Erbaa çevresi özellikle Kuzey Anadolu Fay Zonu’nun en hareketli kesimlerinden biri olarak kabul ediliyor. Bu nedenle uzmanlar, bölgedeki depremlerin tamamen sürpriz olmadığını ve Tokat’ın Türkiye’nin deprem gerçeğinin en net hissedildiği illerden biri olduğunu vurguluyor.