Planlar vatandaştan gizleniyor

Halk tarafından ‘Kentsel Dönüşüm’ bilinen Afet Riskli Alanların Dönüştürülmesi Kanunu’nun tarifinin açık olarak yapılması gerektiğini belirten Fesih Bingöl, “Çevre ve Şehircilik Bakanlığı bu kavramla ilgili problemi ortadan kaldıramadı. Bingöl,Gündoğdu Mahallesi’nin içerisinde bulunduğu toplam 9 mahalle dışında yeni bir alanın tespiti hususunda henüz bir çalışma olmadığını da söyledi.

DEPREMDE 5 CADDE EN FAZLA HASAR GÖRÜR

Sadi Seda: Olası bir büyük depremde Eskişehir’in en çok hasar görecek bölgeleri nerelerdir?

Fesih Bingöl: Eskişehir’de depremde en riskli bölgeler Atatürk Caddesi, Sivrihisar Caddesi, Ziya Paşa, Yunus Emre ve Kızılcıklı caddeleridir. Bu caddeler, çok iyi incelenmeli, dönüşümde gerekçe depremse, kentsel dönüşüm bu alanlarda yapılmalıdır. Çünkü depremlerde, en fazla zarar görecek binalar, bu caddelerdedir.

1200 BİNA 14 BİN İNSANI KAPSIYOR

Sadi Seda: ‘Kentsel Dönüşüm’ uygulanacak lokal yerler nereleri kapsamakta?

Fesih Bingöl: Lokal yerler Sivrihisar Caddesinde bugünkü adıyla Safron Otelin bulunduğu noktadan başlayıp Vatan Caddesinin Ziya Paşa ile çakıştığı noktaya kadar. Ziyapaşa Caddesinden gelip Yunus Emre Caddesinden Asarcıklı Caddeye atlıyor. Hamamyolu Caddesi Çarşı Camisinin önü. Eski Tepebaşı Belediyesi. Oradan Bayat Pazarına giriyor. Ardından Atatürk Ortaokulun yanından Muttalıp ve Kırım Caddeleri. Sivrihisar Caddesi ve Işıklar Camisini de kapsayıp Kırım Caddesinde bitiyor. Toplam 1200’e yakın bina ve 14 bin insana hitap etmekte bu proje.

Ada bazında kentsel dönüşüm yapılmalıdır

Sadi Seda: Nasıl bir kentsel dönüşüm planı uygulanmalı?

Fesih Bingöl: Mutlaka ada bazında kentsel dönüşüm yapılmalıdır. Yapı sahipleri işin içerisine dâhil edilerek onların da görüşleri alınmalıdır. Ancak buda ada bazında bir çözümle mümkün olur ve en gerçekçi netice alınacak yol budur. Misalen 1000 parsel ve üzerindeki bina maliklerini bir araya getirip, çözüm üretmek imkansız gibidir. Ancak 6-7-8-10 parselden oluşan adadaki çözüm çok daha kolaydır.

PLANLAMA YERİNDE YAPILMALI

Sadi Seda: Kentsel dönüşümde rant sağlanacağı endişeleriyle ilgili neler söylemek istersiniz?

Fesih Bingöl: Yeni planlama mutlaka yerinde yapılmalı. İnsanların yapıları yıktırılarak yeni rezerv alanlarına kaydırılmaları asla doğru değildir. Boşaltılan mevcut alanların rantsal alan olarak değerlendirilme riski vardır. Eğer bir rant oluşacaksa gerçek sahipleri bundan istifade etmelidir.

Sadi Seda: ‘Riksli Alan’ ile ‘Riskli Bina’ aynı mı?

Fesih Bingöl: “Teknik olarak baktığımızda ‘Riskli Alan’ ile ‘Riskli Bina’ aynı değil. Fakat burada kanun koyucu riskli alan ilan ederek kentsel dönüşüm yapmak istiyor. Dolayısıyla bu uygulama kanunun ruhuna aykırı. Riskli Alan ve Riskli Yapı tarifleri yeniden yapılmalı. Halk Riskli Alan nedir? Bunu bilmiyor. Riskli Alanın tarifi şöyle yapılabilir. Zemin değerleri, depremsellik, sel ve diğer doğal felaketlere açık alan demektir. Ama kanunda bu riskli yapılar da riskli alan içine girer diyor. Bu bence bir tezat. Önce kavram kargaşasından kurtulmamız lazım.

ESKİŞEHİR HALKI MAĞDUR EDİLMEMELİ

Sadi Seda: Büyükşehir Belediyesi tarafından ne gibi çalışmalar yapıldığını biliyor musunuz? Vatandaşlar ne yapıldığı konusunda bilgi sahibi değil.

Fesih Bingöl: Evet Büyükşehir Belediyesi ‘Kentsel Dönüşüm’ ilan edilen alanlarda bazı çalışmalar yapıyor. Ancak Eskişehir kamuoyunu yerel yönetimler ne gibi çalışmalar yaptıkları konusunda bilgilendirilmeleri gerekir. Bu konuda Eskişehir halkı mağdur edilmemeli.

Burada yaşayan insanların mağdur edilmemesi için çok süratli bir şekilde bu 8 mahallede yeniden planlama yapması lazım. Yapılacak planlamada yerleşim yerinin nasıl muhafaza edileceği, bu alandaki sağlam binalarının durumunun ne olacağı konusunda halk bilgilendirilmeli. Afet Risksli Alan edilen alan içerisinde sağlam binalar ve yeni yapılmakta olan binalar var. Gerçi Büyükşehir bu binaların yapımını durdurdu. Ancak yeni yapılacak planlamada sağlam binaların durumu plan bütünlüğünü bozacaksa yıkılma kararı var. Dolayısıyla binaların sağlam olması da bir şey ifade etmiyor. Çok süratli bir şekilde bir envanter çalışması yapılıp bu çalışmalar Eskişehir kamuoyuna verilmeli. Yoksa mağduriyet söz konusu olabilir.”

RANTSAL DÖNÜŞÜM AYAK SESLERİ DUYULUYOR

Sadi Seda: ‘Riskli Alan’ ilan edilen bölgelerde tapu kayıtlarının üzerlerine ‘Yıkılıp yenisi yapılamaz, daha doğrusu yeni inşaat ruhsatı verilemez’ şerhi konulmuştu. Bu devam ediyor mu?

Fesih Bingöl: Vatandaş henüz bu kanunun mahiyeti hususunda yeterli bilgiye sahip değildir. Ne olacağını bilmemektedir. Riskli alan olarak tespit edilen yerlerdeki tapu kayıtları üzerine şerh konulmuştur.Devir ve yeni ruhsat alma işi durdurulmuştur. Ancak herhangi bir gerekçe ile satmak isteyenler bu şerhten ötürü malını ½ değerinde, hatta daha az bedel ile satmak zorunda kalmışlardır. Bu da ciddi mağduriyetlere, haksızlığa neden olmaktadır. Adeta parası olan bir kesim bu şekilde ihtiyaç sahibi olanlardan düşük bedelle mallarını almaktadır. Bu rantsal bir dönüşümün ayak sesleridir.”

“Belediyenin teknik elemanları

başkanı doğru yönlendirmeli”

Sadi Seda: Mevcut belediye başkanları İnşaat Mühendisi, şehir plancısı, mimar olmadıkları için teknik bilgileri yok. Planlama yapılırken belediyelerin teknik personelinin yapacakları planları onaylayacaklar. Teknik kadrolar başkanları yanlış yönlendirir mi?

Fesih Bingöl: Gündoğdu mahallesi ile ilgili henüz hiç çalışma yoktur. Kanun gereği planlama yetkisi bakanlıkta olup ancak talep üzerine belediyelere yetki devri yapılmaktadır. Odunpazarı belediyesi bu yetki devrinden önce orada yaşayan insanlardan yetki istemekte. Bu doğru bir yaklaşım ancak yetersizdir. Belediyelerin teknik kadrosundaki görevliler başkanı doğru yönlendirmeleri gerekmektedir.

100 m2 dairesi olana yine en

az 100 m2 daire verilmeli

Sadi Seda: Vatandaşların mağdur edilmemeleri için çözüm önerileriniz nelerdir?

Fesih Bingöl:Gerçekten riskli alan içerisinde kalan ve binaları yıktırılacak insanlar yeni rezerv alanlarında iskân edilecekse bundan başka çare yoksa o zaman mevcut kazanımını muhafaza edecek bir imkân sunulmalı, faiz ve borç batağına sürüklenmemelidir. Yani 100 m2 dairesi olana yine en az 100 m2 daire verilmeli ve faizsiz ödeme olmalıdır diye düşünüyorum.Öncelikle riskli alan ve riskli bina tarifi doğru yapılmalıdır. Riskli alanda planlama ve tasarruf yetkisi bakanlık ve belediyelere aittir. Riskli binayı yeniden imar mevzuatına uygun projelendirme ve yapma işi yapı sahiplerine aittir. Bu iki konunun kalın çizgilerle ayırt edilmesi gerekir çünkü her iki konuda kentsel dönüşüm içerisinde ifade edilmektedir.Mutlaka yeşil alan, yol ve sosyal donatı alanları oluşturulurken mevcut imar durumuna göre değil gelecekteki 50-60 yıllık süreç göz önüne alınmalıdır. İmar planlarında değişiklik yapılırken kat artışı verilerek yapı sahiplerinin mağduriyeti bu yolla giderilmelidir. Yeni planlama mutlaka yerinde yapılmalı insanların yapıları yıktırılarak yeni rezerv alanlarına kaydırılmaları asla doğru değildir. Boşaltılan mevcut alanlar rantsal alan olarak değerlendirilme riski vardır. Eğer bir rant oluşacaksa gerçek sahipleri bundan istifade etmelidir.

GÜNDOĞDU MAHALLESİNİN ZEMİNİ GÜVENLİ

Sadi Seda: Vatandaşın talep ve beklentileri neler?

Fesih Bingöl: Başlangıçta fen ve sanat kurallarına, depremsellik ve zemin değerleri, yapılaşma şekli ve gerçek risk kriterleri öncelikle alınmadan tespit edilen bazı mahallelerde mağduriyetler farklı boyutlarda tezahür edecektir. Özellikle Gündoğdu gibi, burası zemin değerleri, bina kat adedi ve yapı stoku açısından en güvenli bölge iken haksız mülahazalarla riskli alan edilince yerel yönetimler bu konuyu halkla anlatmakta zorluk çekmektedir. Vatandaş arayış içerisinde olup, umutsuzca beklemektedir.

Resimaltı:

1-Fesih Bingöl-Sadi Seda

2-Fesih Bingöl

3-Kentsel Dönüşüm Kapsamına alınan alan

4-Karapınar Mahallesinde yapılan kentsel dönüşüm çalışması

Söyleşi: Sadi Seda