Yerelden başla

Birkaç hafta önce yazmış olduğum köşe yazımda, Bill Gates’in iklim değişikliklerinin çözümüne verdiği önemi vurgulayan, “Covid-19 salgınından kurtulmanın, iklim değişikliğine kıyasla çok daha kolay olduğunu, iklim değişikliğini çözmenin insanlığın başardığı en muhteşem şey olacağını” belirten açıklamalarına yer vermiştim.  Dünya iklim değişiklikleriyle mücadele anlamında boş durmuyor. AA’nın bildirdiğine göre “Fosil yakıt kullanımını kısmen veya tamamen yasaklayan kentlerin sayısı 2020'de yaklaşık 5 kat artarak, Dünyada fosil yakıt kullanımını kısmen veya tamamen yasaklayan kentlerin sayısı geçen yıl 43'e yükseldi”.
AA web sitesinde yayınlanan habere göre, Yenilenebilir enerji alanında çalışmalar yapan uluslararası bir ağ olan REN21'in "Kentlerde Yenilenebilir Enerjinin Küresel Durumu 2021" raporu yayınlandı. Raporda yer alan bilgilere dayandırılan habere göre, dünya nüfusunun yarısından fazlası kentlerde yaşıyor ve küresel enerji tüketiminin dörtte üçü kentlerde gerçekleşiyor. İklim değişikliğiyle mücadelede kentlerin iklim stratejileri ve yenilenebilir enerji kullanımını artırmaları önem arz ederken, fosil yakıt kullanımına kısmen veya tamamen yasak koyan kentlerin sayısı artıyor.
Bu kapsamda, ısınma veya ulaşım sektörlerinde fosil yakıt kullanımını sonlandıran kentlerin sayısı 2019 sonu itibarıyla 8 iken, geçen yıl 35 kent daha ısınma ve ulaşım sektörlerinde fosil yakıt kullanımını yasaklayan politikaları uygulamaya koydu. Böylece, bu kentlerin sayısı toplamda 43'e yükseldi. Rapora göre, 20 kent daha gelecek dönemde fosil yakıt kullanımını yasaklayan politikaları yürürlüğe koymayı planlarken, dünyada 1300 kentin ya yenilenebilir enerji hedefi ya da yürürlüğe koyduğu yenilenebilir enerji politikası bulunuyor ve bir milyar insan bu kentlerde yaşıyor. ​​​​​​​
Raporda konuya ilişkin bulanan REN21 İcra Direktörü Rana Adib, yenilenebilir enerjiye dayalı geleceğin planlanmasında, geliştirilmesinde ve inşasında kentlerin en iyi seçenek olduğunu ve öneminin arttığını belirtiyor. Adib, iklim değişikliğiyle mücadelenin hızlanması ile tüm sektörlerde yenilenebilir enerji kullanımının artması arasında doğrudan bir ilişki bulunduğunu vurguluyor.

REN21 İcra Direktörü Rana Adip’in Kentlerde Yenilenebilir Enerjinin Küresel Durumu 2021 Raporunda yer alan açıklamalarına göre, "Çoğu zaman, kentlerin dönüşüm potansiyelleri yeterince kullanılmıyor. Düşük karbon hedeflerini nüfus yoğunluğunun yüksek olduğu kentlerde gerçekleştirmek zor bir iş. Hükümetlerin finansman, kapasite ve mevzuata dair yetkilerini yerel ölçekteki karar vericilerin sorumluluğuna devretmesi gerekiyor. Kent yönetimleri binalara yönelik kuralları sıkılaştırıyor ve yenilenebilir enerji yükümlülüklerini zorunlu hale getiriyor. Kentlerin aldığı kararların en önemlisi ise, doğal gaz, petrol ve kömür kullanımını sonlandırma tarihi belirlemeleri. Çoğu zaman fosil yakıt sektörünün çıkarları kentlerin karbondan arınma planlarını engelliyor. Maalesef dünyanın her yerinde kent yönetimleri ne zaman fosil yakıtları aşamalı olarak sonlandırmaya çalışsa, sektör buna karşı mücadele için kaynaklarını kullanıyor. Bu nedenle yenilenebilir enerjiye geçiş engelli koşuyu andırıyor."

Uzunca yıllar boyunca köşe yazılarımda yerel yönetimlerce yeni yapılar için iskan ve ruhsat aşamalarında yağmur sularının toplanması zorunluluğu getirilmesi gerektiğini vurgulamıştım. Geçtiğimiz yıl yerel yönetimlerde başlayan bu konudaki uygulamalar, merkezi yönetime yansıdı ve gerekli yasal düzenleme ülke geneli için yapıldı. Benzer bir yaklaşımın kentlerde fosil yakıt kullanımının sınırlandırılması için de kullanılabileceğini, ruhsat ve iskan aşamalarında bu konuda gerekli değişikliklerin yerel yönetimlerin iradesiyle ortaya konabileceğini düşünüyorum. Bu uygulamalar içinde çatı yüzey alanlarına göre, uygulama imkanı olması halinde belli metrekarenin üzerindeki yapılar için, o yapının elektrik ihtiyacının bir kısmını sağlayacak fotovoltaik panel kullanımı zorunluluğu getirilmesi, belli büyüklüğün üzerindeki yapılar ve belirlenecek yapı tipleri için ısıtmada toprak kaynaklı ısı pompaları vb alternatiflere yer verilmesi zorunluluğu yerel yönetimlerce konulmalıdır. Kim ne derse desin, dönüşüm yerelden başlar. Bu bakımdan küresel iklim değişiklikleriyle mücadele konusunda yerel yönetimlere büyük görev düşmektedir.