Prof.Dr. Alper Çabuk

Ekolojik planla, ekolojik tasarla....1

Prof. Dr. Alper Çabuk yazdı

26 Temmuz 2015 23:59
A
a
Hayatımın en uzun iznini aldım. Bayramdan önceki üç hafta oyunca izindeydim. İzmir’de Karaburun’da Eski Mordoğan köyünde yüz küsur yıllık bir köy evimiz var, bu üç hafta boyunca oradaydım. Televizyon, telefon, internet yok, serin, sakin, sessiz…. En çok siz okurlarıma yeterince paylaşımda bulunamadığım için hayıflandım. Bunun dışında pek de sıkıntı duymadım telefon ve internetin yokluğundan…

Bu bahsettiğim köy, Karaburun Yarımadası’nın en eski ve büyük yerleşim yerlerinden biri. Vaktiyle köyde 40-50 tane dükkan, üç-dört tane sarraf varmış, günde 4-5 tane büyükbaş, 40-50 tane küçükbaş hayvan kesiliyormuş. Bölgenin en önemli ticaret yerlerinden ve yerleşimlerinden biriymiş köyümüz… Beni köyde en çok etkileyen hususlardan biri, Türkiye’deki pek çok eski yerleşimde olduğu gibi, yerleşim yerinin mükemmel yer seçimi…Yakın zamanda bile 7.0’nin üzerinde şiddette pek çok depremin yaşandığı bölgede yapılan yapıların önemli miktarı bu şiddetli depremlere karşı dahi ayakta kalmayı başarabilmiş… Son elli yılda yapılmış, üflesen yıkılan binalara nispet yaparcasına… Tabii bu mevzuu nispet yapmaktan çok öte bir şey; bu topraklarda yaşayan atalarımızın yerleşim yerinin seçimi esnasındaki hassasiyetleri ve inşaa edilen yapıların nitelikleri etkili olmuş bu şiddetli depremlere karşı meydan okumaya... Anadolu topraklarının birçok yerinde olduğu gibi, çok dikkatli bir yerleşim yeri seçimi yapılmış köyde her şeyden önce. Yaklaşık denizden 300-400 metre yüksekte yer alan köyde hissedilen sıcaklık, deniz kenarına göre belki en az on derece daha düşüktür, sıcak yaz aylarında. Bunun dışında kış aylarında çok şiddetli fırtınaların yaşandığı bölgede, fırtınalardan çok fazla etkilenmez burası. Depreme karşı sağlam bir zeminde yer alır yerleşim yeri. Tarım topraklarına, su toplanma havzalarına tehdit değildir, bu yüzden sel ve su baskını riski de yoktur köyde. Hep derim ya, eğer çevrenin özelliklere rağmen değil, ona uyumlu yerleşimler oluşturursanız, hem çevreye tehdit olmazsınız, hem de çevre, afetler sizi tehdit etmez diye. İşte bunun en güzel örneklerinden biridir köyümüz. Diğer taraftan esintili bir bölgede yer alması nedeniyle pek fazla sivrisinek de olmaz. Bunca bilgi birikimimle, kullandığım ileri teknolojileri araçlarıyla bugün bana burada yerleşim yeri için bir yer seç deseler, bulacağım yer olsa olsa mevcut köyün inşaa edildiği yer olacaktır. Diğer taraftan yapı malzemesi seçimi, yapının mimari karakteristikleri yine afet riskini, iklim koşullarını göz önünde bulundurarak şekillenmiş olduğundan, yapılar da çevreye tehdit olan, çevreden tehdit edilen nitelikte değildir.

Ekolojik mimarlık, ekolojik planlama ve tasarım öğrettiğim talebelerime sıklıkla söylerim. Sürdürülebilir mimarlık, ekolojik mimarlık yeni keşfettiğimiz bir şey değil, giderek kaybettiğimiz bir şey diye. Kaybetmemizin temel sebebi endüstri devrimi sonrası,  daha önce yapay kaynaklarla yeterince kontrol edemediğimiz iklimlendirme, aydınlatma gibi özellikleri kontrol edebilmeye başlamamız, böylece kendimizi doğa karşında giderek meydan okumaya dönüşen bir kibrin içinde bulmamız olsa gerek. Enerji kaynaklarıyla kontrol edebildiğimiz özellikler, bizi giderek doğayla uyumlu yapılar inşaa etmekten uzaklaştırmış. 2o. yüzyılın neredeyse son yıllarına kadar fark etmemişiz, inşaa ettiğimiz yapıların çevre açısından büyük bir risk olduğunu, diğer taraftan bu yapıları çevrenin de tehdit ettiğini. Gerçekten de geçtiğimiz yüzyıl içinde inşaa ettiğimiz yapı stoğu, günümüzdeki toplam enerji kullanımının yaklaşık yarısından sorumlu, öte taraftan iklim değişikliklerine yol açan sera gazı emisyonlarının yüzde ellisi bu yapı stoğundan kaynaklı. Ancak gelmişiz 21.yüzyıla, iklim değişikliklerine bağlı ortaya çıkan riskler tavan yapmış, ancak o zaman anlamışız unuttuğumuz ekolojik planlama ve tasarımın önemini.
........................
Sizden ayrı geçen dönemde özlemişim sanırım yazmamayı, bir türlü toparlayamadım yazımı. Gelecek haftaya bırakalım toparlamayı. Herkese iyi haftalara...
1000
icon

Henüz yorum yapılmadı,
İlk Yorum yapan siz olun...

Bu Eskişehir haberi ilginizi çekebilir! İlginç Eskişehir haberi