Eskişehir'in merkezi tehlikede: 5 bin bina yüksek risk grubunda!

İnşaat Mühendisleri Odası (İMO) Eskişehir Şube Başkanı Orkun Kılıç, kentte yürütülen yapı stoğu analizinin sonuçlarını kamuoyuna açarak şehir merkezindeki risk tablosunun beklenenden daha çarpıcı olduğunu vurguladı. ES TV’de yayınlanan Günaydın Eskişehir programında konuşan Kılıç, Büyükşehir ve ilçe belediyeleriyle yapılan protokol kapsamında 52 bin binanın tek tek incelendiğini, özellikle 1999 öncesi inşa edilen, bitişik nizam ve altında dükkân bulunan çok katlı yapıların kritik seviyede risk barındırdığını söyledi. Kılıç, Eskişehir’in alüvyon zemin üzerinde yükselen bir şehir olduğunu hatırlatarak, “Bu tabloyu görmezden gelme lüksümüz yok” ifadeleriyle dönüşümün artık kaçınılmaz olduğunun altını çizdi.

RİSKLİ BİNALARIN DÖNÜŞMESİ GEREKİYOR

Büyükşehir Belediyesi, Odunpazarı Belediyesi ve Tepebaşı Belediyesi ve İMO arasında imzalanan protokol sonrası kentteki 52 bin binanın yapı stoğunun incelendiğini belirten Kılıç, “Biz Büyükşehir Belediyemizin öncülüğünde iki merkez ilçe belediyemizle yapı stoğu analizi için bir çalışma yaptık 6306 sayılı kanun ekinde yer alan hızlı değerleme metoduyla. Bizim yaptığımız çalışma şunu hedefliyor. Siz, Eskişehir'de bir kentsel dönüşüm yapmak istiyorsanız, bu kentsel dönüşüme öncelikle nereden başlamalısınız? Hangi binalarınız daha çok riskli, hangi binalarınız daha az riskli? Bunlar bir bölgede toparlanmış mı? Bunu da yap diyen iki kurum var. Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. Belediyelere diyor ki, ‘Kentsel dönüşüm yapmak istiyorsanız, kentsel dönüşüm strateji planı hazırlayıp bana başvuracaksınız. Ben de size kentsel dönüşüm stratejik belgesi vereceğim.’ Diğer bir konuda, İRAP dediğimiz İl Afet Risk Azaltma Planı; deprem afeti başlığı altında yapı stoğumuzu ortaya koyun deniyor. Bu ne için? Eskişehir'de veya herhangi bir şehirde bir deprem olduğu zaman en çok yıkımlar nerede olacak? Hangi yollar kullanılmalı? Nerelere geçici hastaneler, nerelere geçici ecza depoları yapılmalı gibi çalışmaları önceden planlayabilmek için önünüze koymanız gereken bir tablo. Biz de bunu Eskişehir'de 3 üniversiteden hocalarından oluşan yaklaşık 15-20 kişilik bir bilim kurulunun nezaretinde, Türkiye'de yapılan belki de en ciddi çalışmayı yaptık. Eskişehir'de 52 bin bina incelendi. Bu 52 bin binanın sonucunda şunu görebiliyoruz, Eskişehir'de 5 bin binamız var bizim, 1999 öncesi yapılmış, bitişik nizam yapılmış, altında dükkan olan, üzerinde de 7-8 kat olan binalar. En riskli binalar, bunlar. Bunların toplandığı bölgeler var; Yunus Emre Caddesi, Sivrihisar, Sakarya, Atatürk Caddesi, Kızılcıklı Mahmut Pehlivan Caddesi, İsmet İnönü Caddesi, ve bu caddeler aslında bizim şehrimizin ana arterleri. Eskişehir, bir ova, bir alüvyon, bir çanak şeklinde. Şehir merkezi, alüvyon, zayıf zemin. Alüvyon zemin üzerindeki 1999 öncesi binalar zemine göre yapılmadığı için zemin birinci belirleyici oluyor o eski binalar için. Şimdi şehir merkezi alüvyondan oluşuyor. İkinci problem nedir? Yüksek katlı binalar. Şimdi bu olumsuzluklara baktığınız zaman Eskişehir şöyle oturuyor: şehir merkeziniz alüvyon, 1999 öncesi yapılarınız şehir merkezinde. Yüksek katlı yapılarınız da şehir merkezinde. Bitişik nizamlar da şehir merkezinde. Altında dükkan olanlar da şehir merkezinde. Böyle olunca ne oluyor? Yöntemi uygulamak aslında bayağı kolaylaşıyor. Bu binaların dönüşmesi gerekiyor. Çünkü çok da alim olmaya gerek yok. Aslında vatandaşlar da biliyor. 1999 öncesi yapılan bir binada düşünün. Hazır beton diye bir şey yoktu. Beton inşaatın önünde karılıyordu. Tenekeyle yukarıya beton çekip, o yüksek katlı binaların kolonuna beton konuluyordu. Zemin etüdü, zemin iyileştirme diye bir şey yok. Yapıda yönetim diye bir şey yok. Mühendislik hizmeti zaten çoğu almamış. Veya o günün şartlarında zaten alabileceği hizmet kısıtlı. Ve siz bunu Eskişehir'in alüvyonunda yapmışsınız. Ve bitişik nizam yapmışsınız. Orada temel yalıtımlar da çok sağlıklı değil. Çoğu zaten rutubetten çürümüş durumda. Böyle bir binanın zaten ne kadar sağlam olmasını bekliyoruz. Bunların riskli olduğu kesin. Ama risk nedir? İstatistiki bir terim. Risk demek, yıkılma ihtimali fazla olan bina demek. Depremde kesin yıkılacak mı? Kimse bir şey diyemez, Şimdi ne yapılması gerekiyor? Bir kere bizim bitişik nizam imar planı diye bir şeyi unutmamız gerekiyor. Yani hiç bize bu memleketin şehir plancıları inşallah bundan sonra bitişik nizam bir imar planını planlamasınlar. O derece sıkıntılı bir plandır bu. Çünkü bizim bitişik nizam imar planında kaliteli bir bina yapma şansımız çok düşük. İki tane mevcut binanın ortasında bir inşaat yapmaya çalışıyorsunuz Depremde o bıraktığınız boşluklar yetmiyor, birbirine çarpıyor. Yaparken inşaat kalitesi düşük oluyor.” dedi.