Bilim insanları uyardı: Süper El Nino dünyayı etkileyebilir

Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi tarafından yayımlanan yeni model sonuçları, dünya genelinde etkili olabilecek çok güçlü bir El Nino ihtimalini gündeme taşıdı. Araştırmacılar, Pasifik Okyanusu’nda gelişen bu sürecin güç kazanması halinde tarihin en güçlü El Nino olaylarından birine dönüşebileceğini ifade ediyor. Bu durumun küresel hava dengeleri üzerinde ciddi sonuçlar doğurabileceği belirtiliyor. European Centre for Medium-Range Weather Forecasts tarafından paylaşılan veriler, okyanustaki sıcaklık anomalilerinin hızla yükseldiğini ortaya koyuyor. Uzmanlar, bu sıcaklık artışının devam etmesi halinde güçlü bir El Nino’nun ortaya çıkabileceğini değerlendiriyor. Bu senaryo gerçekleşirse dünya genelinde aşırı hava olaylarının sayısında artış görülebilir.

El Nino, tropikal Pasifik Okyanusu’nun ekvator çevresindeki sularının normalden daha fazla ısınmasıyla ortaya çıkan bir iklim olayıdır. Bu ısınma sadece bölgesel bir değişim olarak kalmaz; atmosferdeki dolaşım sistemlerini etkileyerek dünyanın birçok bölgesinde hava koşullarını değiştirebilir. Normal şartlarda doğudan batıya doğru esen rüzgarlar sıcak suyu batı Pasifik’te toplar. Ancak El Nino dönemlerinde bu rüzgarlar zayıflar ya da yön değiştirir ve sıcak su doğuya doğru hareket eder. Böylece Pasifik’in geniş bir bölümünde deniz yüzeyi sıcaklıkları yükselir.

Son iklim modelleri, Pasifik’te ölçülen sıcaklıkların hızla arttığını ve bunun güçlü bir El Nino gelişimine işaret ettiğini ortaya koyuyor. İklim bilimci Daniel Swain de yaptığı değerlendirmede, mevcut göstergelerin giderek daha güçlü bir El Nino ihtimalini işaret ettiğini belirtiyor. Bilim insanlarına göre Pasifik üzerinde gözlenen güçlü batı rüzgarları, sıcak suyun doğuya taşınmasını hızlandırarak bu sürecin gelişimini destekliyor.

Uzmanlar, güçlü El Nino olaylarının en belirgin sonuçlarından birinin küresel sıcaklıkların hızla artması olduğunu söylüyor. Geçmiş veriler incelendiğinde, tarihin en sıcak yıllarının büyük bölümünün güçlü El Nino dönemleriyle çakıştığı görülüyor. İklim araştırmacısı Zeke Hausfather da gelişen El Nino’nun küresel sıcaklık tahminlerini yukarı çekebileceğini ifade ediyor. Buna göre 2027 yılının kayıtlara geçen en sıcak yıllardan biri olma ihtimali giderek güçleniyor.

Bilim insanlarına göre El Nino sırasında tropikal Pasifik’te biriken büyük miktardaki ısı atmosfere aktarılıyor. Daha sonra bu enerji küresel hava dolaşımı aracılığıyla dünyanın farklı bölgelerine taşınıyor. Bu nedenle El Nino’nun sıcaklık üzerindeki etkisi çoğu zaman olayın zirvesinden bir yıl sonra daha belirgin hale geliyor.

Dr. Güven Özdemir ise güçlü bir “süper El Nino”nun atmosfer dolaşımını değiştirebileceğini ve jet akımlarının konumunu kaydırabileceğini söylüyor. Özdemir’e göre tarihteki en dikkat çekici sıcaklık artışlarından biri 1997–1998 yıllarında yaşanan süper El Nino sırasında görülmüştü.

Uzmanlara göre günümüzde El Nino olaylarının etkileri geçmişe kıyasla daha güçlü hissedilebilir. Bunun en önemli nedeni ise atmosferde artan sera gazı birikimi. ABD Savunma Bakanlığı’nda görev yapan meteorolog Eric Webb, artan sera gazlarının atmosferin açığa çıkan ısıyı daha zor dağıtmasına yol açtığını belirtiyor. Bu durum da güçlü El Nino dönemlerinde küresel sıcaklıkların daha fazla yükselmesine neden olabiliyor.

Olası bir süper El Nino’nun dünya genelinde birçok bölgede farklı sonuçlar doğurabileceği ifade ediliyor. Bazı ülkelerde kuraklık riski artarken, bazı bölgelerde ise aşırı yağış ve sel olayları görülebilir. Ayrıca sıcak hava dalgalarının daha sık yaşanması, tropikal fırtınaların dağılımının değişmesi ve deniz buzunun azalması da beklenen etkiler arasında yer alıyor. Geçmişte yaşanan 2015–2016 süper El Nino’su sırasında Afrika’nın bazı bölgeleri, Orta Amerika ülkeleri ve Güneydoğu Asya’da ciddi kuraklık sorunları yaşanmıştı. Uzmanlar benzer bir senaryonun yeniden ortaya çıkabileceğine dikkat çekiyor.

Türkiye Etkilenecek mi?

Türkiye açısından bakıldığında El Nino’nun etkileri genellikle dolaylı şekilde hissediliyor. Dr. Güven Özdemir’e göre ülkenin iklimini belirleyen ana sistemler Atlantik jet akımı, Azor yüksek basıncı ve Kuzey Atlantik salınımı gibi faktörler. Bu nedenle El Nino’nun Türkiye üzerindeki etkisi daha çok Akdeniz havzası üzerinden gerçekleşiyor. Buna rağmen güçlü bir El Nino’nun Türkiye’de bazı sonuçlar doğurabileceği belirtiliyor. Özellikle ilkbahar ve yaz aylarında yağışların azalması, kuraklık riskinin artması ve yüksek sıcaklıkların daha sık görülmesi olası senaryolar arasında gösteriliyor. Uzmanlar ayrıca Ege ve Akdeniz bölgelerinde orman yangını riskinin de artabileceği uyarısında bulunuyor.

Bilim insanları güçlü bir El Nino ihtimalinin giderek arttığını kabul etse de kesin sonuçlara ulaşmak için henüz erken olduğunu söylüyor. National Oceanic and Atmospheric Administration tarafından yapılan değerlendirmelerde El Nino gelişme olasılığının yüksek olduğu belirtiliyor. Ancak olayın ne kadar güçlü olacağı konusunda farklı model sonuçları bulunuyor.

Uzmanlara göre özellikle ilkbahar aylarında yapılan El Nino tahminleri daha fazla belirsizlik içerebiliyor. Meteorolojide “ilkbahar tahmin bariyeri” olarak bilinen bu durum nedeniyle bilim insanları mevcut verilerin dikkatle izlenmesi gerektiğini vurguluyor. Buna rağmen birçok model, önümüzdeki dönemde güçlü bir El Nino ihtimalinin giderek arttığını ortaya koyuyor.