Aralıklı Oruç Artık Sağlıklı mı? Bilim Dünyası Geri Adım Attı

Son günlerde aralıklı oruç denen yeme-içme biçiminin bilimsel olarak “artık sağlıklı bulunmadığı” iddiaları gündemde ve sosyal medyada sıkça tartışılıyor. Gerçek şu ki bilimsel araştırmalar aralıklı orucun kesinlikle zararlı olduğunu söylemiyor ama önceki yıllarda öne sürülen “mucize faydalar”ın çoğunun güçlü kanıtlara dayanmadığı ortaya çıkıyor ve beklentiler büyük ölçüde yeniden değerlendiriliyor.

Özellikle son yapılan büyük bir sistematik inceleme, aralıklı orucun fazla kilolu veya obez yetişkinlerde kilo vermede klasik kalori kısıtlama diyetlerinden daha etkili olmadığını gösterdi. Bu Cochrane derlemesi 22 farklı klinik çalışmayı bir araya getirerek kıyasladı ve aralıklı oruç uygulayanların ortalama kilo kaybının yalnızca yaklaşık %3 olduğunu söyledi ki bu, klinik olarak anlamlı kabul edilen %5’in altında kaldı. Ayrıca aralıklı orucun kilo kaybı açısından herhangi bir diyet programı veya sıradan günlük beslenme ile belirgin fark yaratmadığı sonucuna vardılar. Bu da popüler inanışın aksine aralıklı orucun “daha etkili” olduğuna dair güçlü bilimsel bir kanıt olmadığını gösteriyor. 

Bu bulgular, aralıklı orucun sağlık açısından artık “zararlı” sayılması gerektiğini değil ama faydalarının eskisi kadar büyük ve net olmadığını işaret ediyor. Bazı araştırmalar, kısa dönemli aralıklı orucun belirli insanlar için kilo vermeye yardımcı olabileceğini veya kan şekeri gibi bazı metabolik göstergeleri iyileştirebileceğini söylüyordu, ama bunlar genellikle sınırlı ve kısa süreli çalışmalara dayanıyordu. Birleşik Krallık’taki bilimsel değerlendirmeler bile aralıklı orucun kalp damarı veya metabolik sağlık üzerinde ayrı bir üstün etkisinin olmadığını belirtiyor ve mevcut verilerle genel bir öneri yapmakta zorlanıyorlar. 

Araştırmaların büyük bir kısmı farklı uygulama türlerini (gün içinde belirli saatlerde yeme, haftanın belirli günleri uzun açlık gibi) bir arada değerlendirdiği için hangi yöntemin gerçekten faydalı olabileceğini görmek zorlaşıyor. Ayrıca bilim insanları, aralıklı orucun herkese uygun olmadığını, özellikle hamileler, çocuklar, psikolojik yeme bozukluğu geçmişi olanlar veya diyabet gibi belirli hastalığı olan kişiler için potansiyel riskler barındırabileceğini belirtiyorlar. 

Aralıklı oruç artık birçok kişi tarafından “herkese sağlıklı” veya “kilo verme garantisi” veren bir yöntem olarak kabul edilmiyor. Yeni ve yüksek kaliteli uzun dönemli araştırmalar olmadan, bu yaklaşımın diğer diyetlerden belirgin ve üstün bir sağlık faydası sunduğunu söylemek mümkün değil. Diğer yandan, basit bir uygulama olarak bazı kişiler için uygun olabilir ama mutlaka bireysel sağlık koşullarına ve uzman tavsiyesine göre değerlendirilmesi gerekiyor.