Kurallar olmasaydı kim olurduk?

Modern insan, binlerce yıllık kanunların, teknolojinin ve şehir hayatının kendisini "terbiye ettiğine" inanmaktan büyük bir güven duyar. Oysa William Golding’in Sineklerin Tanrısı ile yüzümüze vurduğu asıl gerçek çok daha tekinsizdir: İnsan, özünde iyi midir, yoksa ahlak ve düzen sadece dışsal bir zorunluluk mudur?

Kitabın ana omurgasını oluşturan çatışma, kurgusal bir adanın sınırlarını aşarak doğrudan bugünün toplumlarına uzanır. İnsanoğlu, üzerinde denetim mekanizması, ceza, yargı veya ayıplanma baskısı hissetmediği anda neye dönüşür?

Uygarlık dediğimiz düzen, aslında doğuştan gelen ve silinmez bir erdem değildir; insanın en ilkel dürtülerini zapturapt altında tutmak için inşa edilmiş son derece ince bir maskedir. Korku, belirsizlik ve kaos baş gösterdiğinde; kitlelerin ortak akıldan, adaletten ve vicdandan vazgeçip kaba kuvvete, "güçlü" olana sığınması şaşırtıcı derecede hızlı gerçekleşir. Çünkü akıl ve merhamet zahmetlidir, sabır ve emek ister; kaba güç ve sürü psikolojisi ise insana sorumluluk almadan sığınabileceği konforlu bir vahşet alanı sunar.

Kötülük, dışarıdan gelen soyut bir canavar ya da karanlık bir tehdit değildir. İnsanın kendi zihninde büyüttüğü korkuların, güç arzusunun ve denetimsizliğin bir sonucudur. Toplumu bir arada tutan hukuk ve vicdan terazisi biraz olsun gevşediğinde, içimizdeki o ilkel reflekslerin uyanması için sadece küçük bir kıvılcım yeter.

Mesele bir adada yaşamak ya da plazalarda oturmak değildir. Asıl sınav; kimsenin görmediği, hiçbir kuralın işlemediği ve hiçbir cezanın bulunmadığı bir anda dahi insanın içindeki ahlakı ve vicdanı ayakta tutabilme iradesidir. O irade çöktüğü an, en gelişmiş toplumların bile kendi yarattığı cehennemde kaybolması kaçınılmazdır.