Kaybolmaya yüz tutmuş zanaat!

Kaybolmaya yüz tutmuş mesleklerden zanaatkârlık, insan ruhunu derinleştirmenin bir aracıdır. Günümüz teknoloji dünyası zanaatkârlık mesleğini gölgede bırakmış olmasına rağmen zanaatkârlar, tozunu yuttukları tezgâhlarda sanat icra etmekten geri durmuyorlar. Eskişehir de zanaatkârlara kucak açmış şehirlerden birisi… Eskişehirli zanaatkârlar insan ruhunun bir aynası olan sanatları tezgâhlarda fark edebilenlere sergilemeyi sürdürüyor. Eskişehir’de icra edilen zanaatlardan Sivrihisar incili küpesinin imalat aşamalarını sizler için araştırdık...

İncili Küpe: 1800’lü yıllarda Osmanlı Devleti’nin sınırları içindeki Sivrihisar’ da yaşayan Osmanlı vatandaşı muhacir Ermeni kuyumcuların tasarladığı sanat ürününe verilen isim olmuştur. Eski insanlarımızın geleneklerinde yer alan bu kıymetli ziynet eşyası, düğünlerde gelinlere hediye edilirdi. İncili küpenin üst kısmındaki “mavi” taş nazarı, ortasındaki kırmızı taş ateşi, etrafındaki “inci”lerde saflığı ve temizliği temsil eder. Sivrihisar incili küpesinin dikkati çeken özelliği, orijinalinin 12 adet inciden yapılmasıdır. Küpedeki 12 İnci Hıristiyan geleneklerine dayandırılarak Hz. İsa’nın 12 havarisiyle ilişkilendirilir ve küpenin ortasında yer alan kırmızı kan taşının da İsa'yı temsil ettiğine inanılır. Sivrihisar incili küpesini yapan Türkiye’de iki kişi bulunuyor. Bu kişilerden Erkân Usta ile sizler için bir söyleşi gerçekleştirdik. Gençlerin bu mesleğe rağbet göstermediğinden ve bu sanatı gelecek nesillere aktaramama korkusu taşıdıklarından bahseden Erkan Usta; “ Gençler artık kolay meslekleri tercih ediyorlar. Zira bu meslek gerçekten zor, öncelikle bu işçiliği yapabilmek için yeteneğe yani el becerisine ihtiyaç var. Ayrıca sabırlı bir kişiliğe sahip olmak gerekiyor. Ancak eğer yapabilirseniz dünyaca ünlü olma şansına sahip olursunuz. Sadece incili küpe zanaatkârlığı için söylemiyorum, kuyumculuk sektörü için kaygılıyım. Artık çırak bulmak zorlaştı. “ ifadelerini kullandı.

 

Erkan Usta İncili Küpenin özelliklerinden bahsetti ve “Anadolu kadını incili küpeyi kullanmayı seviyor. Eskiden incili küpeler 22 ayar altından yapılırdı. Şu anda 14 ayar altından imal ediliyor. İncili küpenin orijinali el örgüsüyle yapılır. Eski takılarda makine işçiliği olmadığından, elişçiliği ile onlara hayat verilmesi daha cezbedicidir. Makineler altının ruhuna girdikçe değişikliğe uğratıyor, göz dolduruyor ama gönlü doldurup sevdiremiyor. Bunun yanında altın gerçek renginden uzaklaşılarak beyaza ve yeşile dönüştürülmektedir. Tamiri mümkündür. Bir çift küpe 236 parçadan meydana gelir. Birçok parça bir araya getirildiği için üretilmesi çok zordur.” dedi. (Haber: Zeynep YÖNLÜER)