İş sağlığı ve güvenliği hayatın her evresinde olmalı

Konuya ilişkin görüştüğüm Ford Otosan Eskişehir Fabrikası İş Güvenliği Uzmanı ve Hayat İçin İş Güvenliği Kültürü Proje Lideri Gözde Sönmez, bu işin rayına oturması için biraz daha zamanın olduğunu söyledi ve “iş sağlığı ve güvenliği hususu doğumdan ölüme kadar hayatın içinde olması gereken bir husus, biz de şirket olarak insan yaşamının tüm evresinde iş sağlığı ve güvenliğinin oturtulması için çaba harcıyoruz” diye konuştu. İşte, Gözde Sönmez’in açıklamalarının detayı...

İş Sağlığı ve Güvenliği iş hayatının en önemli kavramlarından biri... Öncelikle bu kavramın anlamı ve kapsamını açıklayabilir misiniz?
Çalışma hayatının önemli yapı taşlarından olan iş sağlığı ve güvenliğini, ilgili kanun, yönetmelik ve tebliğler ile çalışanların korunmasını sağlamaya yönelik inceleme ve uygulamalar bütünü olarak tanımlayabiliriz. Temel amacı ise yapılan işler sırasında veya bu işler nedeniyle iş kazası yaşanma ihtimalini en aza indirmek, çalışma ortamı nedeniyle oluşabilecek sağlık sorunlarını önlemek ve meslek hastalığı oluşturabilecek işlerde önlem almak. 

Alınacak önlemlerle kazaları önlemek gerçekten mümkün mü? 
İşin aslına bakarsanız iş yerlerinde ortaya çıkan kazaların sadece yüzde 2’si önlenemez olarak sınıflandırılabilir. Yüzde 10’u mühendislik çalışmalarıyla önlenebilir. Yüzde 88 gibi büyük bir kısmı ise kişilerin bilincli ya da bilinçsiz olarak gerçekleştirdiği güvensiz hareketlerden kaynaklanır. Bu yüzden bir kültür olarak iş güvenliği algısının bireylerde içselleştirilmesi çok önemli. 

Ford Otosan’da iş güvenliği konusunu nasıl ele alıyorsunuz? Bu kültürü yaygınlaştırmak için neler yapıyorsunuz?
Ford Otosan’da iş güvenliğini en temel önceliklerimizden biri olarak görüyor, bu alandaki yasal zorunlulukların ötesinde uygulamaları hayata geçiriyoruz. Tehlikeleri ortadan kaldırmak için sürekli iyileştirme çalışmaları yürütüyoruz. Üretim hatlarında, operasyon ve süreçlerimizde gerçekleştirdiğimiz risk analizleriyle işin yapımı sırasında oluşabilecek fiziksel, kimyasal, ergonomik, hijyenik riskleri tespit ediyor ve bunlarla ilgili önlemler alıyoruz. Bütün bu uygulama ve önlemlerin etkili olması için ise yönetim ve çalışanların ortak sorumluluk üstlenmesinin çok önemli olduğuna inanıyoruz. Bu nedenle çalışanlarımızla ortak bir şekilde hareket etmeye özen gösteriyoruz. İş sağlığı ve güvenliği kültürünü içselleştirmeleri, riskleri yönetmeleri ve güvenli bir alanın gereklerine uygun çalışmaları için bu konuda eğitimler veriyoruz. İş sağlığı ve güvenliği eğitimleri, toplam eğitimlerimizin yüzde 16 gibi ciddi bir oranını oluşturuyor. Bu çabalarımızın olumlu sonuçlarını da alıyoruz. Ford Otosan’da hiçbir ölümlü vaka ve meslek hastalığı yaşanmadığı gibi, yapılan iyileştirmeler sonucunda 2018 yılında kayıp gün oranını 2016 yılına kıyasla yüzde 19 azalttık.

İş güvenliği kültürünü fabrika dışına taşıma fikri nasıl gelişti?
Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’na bağlı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Eğitim ve Araştırma merkezi (ÇASGEm), iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarının yaşam güvenliği olarak hayatın her alanına yayılmasının, iş güvenliği kültürü oluşturulması ve yaygınlaştırılmasında önemli bir adım olduğuna inanıyor. Bu yaklaşım hem seminerlerimizin çıkış noktası hem de katılımcılara yönelik ana mesajımız oldu. Gerçekten de iş güvenliği için uymamız gereken kuralları, hayatımızdaki tüm evrelerde alışkanlık haline getirdiğimizde, güvensiz davranışlardan doğal olarak kaçınırız. örneğin evimizdeki mutfak işleri, bahçe işleri, hobilerimiz ya da park, cadde gibi toplumsal alanlardaki hareketlerimizde gerekli önlemleri almak, alınan önlemlere uymak bir alışkanlık olduğunda iş hayatında da buna uygun davranırız.

Bu kapsamda neler yapıyorsunuz?
İş güvenliğini sadece iş güvenliği uzmanlarının işi olmaktan çıkarmak için yola çıktık. “ne yaparsam yapayım kazaların gerçekleşmesini engelleyemem”, “Kaç yıldır aynı işi yapıyorum, bana bir şey olmaz” gibi kaderci düşüncelerin toplumun genelinde değiştirilmesi için öncelikle gençlerde farkındalık yaratmak gerektiğine inandık ve İş Sağlığı ve Güvenliği Kültürü Oluşturma Seminerleri Projesi’ni 2018 yılının Ocak ayında başlattık. Proje kapsamında üniversiteler, meslek liseleri, kurum kuruluş, çocuk ve ebeveynler gibi farklı hedef kitlelere yönelik seminer çalışmaları düzenliyoruz. Her hedef kitleye ayrı ayrı 1,5 saatlik seminerler ile iş güvenliğini anlatıyor, iş güvenliği kültürü oluşturmaya çalışıyoruz. 
Hayatımızdaki her alanda güvenliğimiz için her türlü önlemi alıyorsak, iş hayatımızda da aynı özeni göstermeliyiz. Yapacağımız her güvenli davranışın sadece kendi sağlık ve güvenliğimizi değil, çalışma arkadaşlarımızın ve çalıştığımız işin de güvenliğini sağladığını unutmamalıyız. Görmezden gelmeyi değil, örnek olmayı seçmeliyiz. İş güvenliğine bakış açısını daha iyiye çekebildiğimiz 1 kişiyi bile, iş güvenliği kültüründeki gelişmemize bir adım olarak görüyoruz.  


Proje ile bugüne kadar kaç kişiye ulaştınız?
Bugüne kadar 14 üniversitede çeşitli mühendislik dallarındaki öğrencilere ulaşarak iş güvenliğindeki yasal boyutu ve Ford Otosan’daki iyi uygulamaları aktardık. Eskişehir, İnönü ve Bozüyük’teki 16 meslek lisesinde öğrencilerle bir araya geldik. Gelecekte üretimde yer alacak gençlere iş güvenliğinin önemini anlattık. LöSEv, TEGv ve down sendromlu çocuklarla bir araya geldik. İş güvenliği ile ilgili oyunlar oynayıp resim yaparak ve kişisel koruyucu ekipmanları giyerek iş güvenliğini anlattık. Ebeveyn seminerinde anne babalara çocuklarına iş güvenliği ile ilgili rol model olmaları gerektiğinden bahsettik. Tüm bu çalışmalar sonucunda 57 seminer ile 5.801 kişiye ulaştık.


GÖRMEZDEN GELMEYELİM
Hayatımızdaki her alanda güvenliğimiz için her türlü önlemi alıyorsak, iş hayatımızda da aynı özeni göstermeliyiz. Yapacağımız her güvenli davranışın sadece kendi sağlık ve güvenliğimizi değil, çalışma arkadaşlarımızın ve çalıştığımız işin de güvenliğini sağladığını unutmamalıyız. Görmezden gelmeyi değil, örnek olmayı seçmeliyiz. İş güvenliğine bakış açısını daha iyiye çekebildiğimiz 1 kişiyi bile, iş güvenliği kültüründeki gelişmemize bir adım olarak görüyoruz

Kaza oranında yüzde 88 iyileşme sağladık
Çalışanların sürece dahil olmasını çok önemsediğimiz için işin içine biraz da oyunlaştırma kattığımız bir projemiz oldu. İSG Selfie kampanyası… Kişisel koruyucu ekipman kaynaklı kazaların önlenmesi ve bu konuda farkındalığın artırılması amacıyla çalışanlarımızdan koruyucu ekipmanlarıyla selfie çekip göndermelerini istediğimiz ödüllü bir kampanya idi. Sonrasında gerekli bilgilendirmelerle süreci destekledik. Kampanya sonucunda kaza oranında yüzde 88 iyileşme sağladık Bir diğer projemiz de yine çalışanların geribildirimleriyle desteklenen Risk Avı projesiydi. Çalışma grubu üyelerine formlar dağıtarak yaralanmalara sebep olabilecek riskleri belirtmelerini istedik. Tüm çalışanlarımızın katılımı ile kısa ve etkin bir şekilde elde ettiğimiz riskleri azaltmak için tedbirler aldık. Ayrıca üretim hatları ve operasyon süreçlerimizden iletilen risk bildirimleri ile sürekli iyileştirme çalışmalarımızı sürdürüyoruz