Eskişehir de merakla bekliyor: O aşı ücretsiz olacak mı?

Rahim ağzı kanserine yol açan HPV virüsü aşısının ücretsiz olacağı söylenmesine rağmen tek dozu hala 3 bin 220 TL’den uygulanıyor. 3 doz uygulanması gereken ve hekimler tarafından hayati önem taşıdığı belirtilen aşı için verilen sözlerin tutulması bekleniyor. 

HPV virüsünün yol açtığı rahim ağzı kanseri, her yıl yüz binlerce kadının yaşamını yitirmesine neden oluyor. Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, Kasım 2022’de HPV aşısının ücretsiz şekilde uygulanacağını duyurmuştu. Ancak bu vaat yerine getirilmedi ve tek doz aşının fiyatı 25 Aralık’ta uygulanan zamla birlikte yaklaşık 3 bin 220 TL oldu. Aşının ücretsiz uygulanmasının bir hak olduğunu vurgulayan Eskişehir Bilecik Tabip Odası Başkanı Hamit Güçlüer, “Biz aşıların kamusal bir hak olduğunu, aşılara ulaşımında bir halk sağlık sorununa dönüştüğünü görüyoruz. Sağlığın 20-25 yıldır piyasa koşullarına terk edildiği bir dönemi yaşıyoruz. Sağlık alanının ticarileştirilmesi ile Sağlık Bakanlığı’nın giderek çekildiğini görüyoruz. 2024 yılı Sağlık Bakanlığı bütçesine baktığımızda koruyucu hekimlik alanına ayrılan bütçedeki payın düştüğünü görüyoruz. Koruyucu sağlık hizmetlerinin Türkiye’de kişi başına yaklaşık bin 200 TL ayrıldığını görüyoruz. Bu bütçenin artırılmaması tüm hizmetlerde ciddi bir sıkıntı getiriyor. Bakan Koca, HPV aşısının 1 yıl önce aşılama programına alınacağını haber verdi. Ancak ücretsiz bir aşılama programına halen dahil edilmedi. Bugün aşının bir doz bedeli 3 bin küsürlerde ve 3 doz olarak uygulanıyor. Oldukça yüksek bir rakam. SGK bunu karşılamıyor. Bir derneğin HPV aşısının ulusal aşılama programına dahil edilmesi ile ilgili SGK’ya açtığı bir dava var. Bilirkişi bu aşının programa dahil edilmesi gerektiğini belirtmiş. Bu önemli bir kazanım. Buradaki önemli nokta HPV aşısı ulusal programa alınarak ücretsiz olarak uygulanması. Bu hastalık aşı ile yüzde 97-100 oranında önlenebilir. Koruyuculuğu yüksek bir aşı. Hastalığın tedavi maliyeti ile aşının maliyetini karşılaştırdığımızda tedavi maliyetleri çok çok yüksek olduğunu, oluşan kanserin tedavisinin ne kadar maliyetli olacağını gösteriyor. HPV aşısının ve birçok aşının ücretsiz olması gerekirken ücretli yapılıyor” dedi.

KANSER ÖNLENEBİLİR

Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Doktor Meliha Kovancı Bayraktaroğlu ise aşının erken yaşta yapıldığında koruyuculuğunun daha yüksek olduğunu belirterek, “HPV bir virüstür ve rahim ağzı kanserinin yüzde 90 etkenidir. Bu virüs her yerden alınabilir ve yüzde 90’ı cinsel yolla bulaşır. Kadınlarda bu hastalığın görülme olasılığı çok yüksek. Kadınların yüzde 60-70’i HPV virüsü ile teması bulunmakta. HPV’nin yüksek kanserojen riskine sahip yaklaşık 11 çeşidi var. HPV aşılarını biz 9 yaşından itibaren tüm ailelere mutlaka yaptırmalarını söylüyoruz. Eskiden 26 yaşına kadar yapılıyordu. Ama şu an üst sınır kalktı. 9 yaşından 45 yaşına kadar HPV aşısını herkese öneriyorum. Aşının mutlaka karşılıklı yapılması lazım. Erken yaşlarda yapıldığı zaman aşının koruyuculuğu daha yüksek oluyor. Acillerde ve aile hekimleri tarafından bu aşı yapılabilir. Çok tercih ediyoruz ve özellikle öneriyoruz. HPV aşısını tüm genç bireylerin, kadın erkek fark etmeden yapılmasında fayda var. Corona gibi düşünün. Corona da viral bir enfeksiyon, HPV’de viral bir enfeksiyon. Bundan korunma yöntemleri varken kullanmakta fayda var. Ayrıca aşının herhangi bir yan etkisi de yok” şeklinde konuştu.

HPV NEDİR?

İnsan Papilloma Virüsü anlamına gelen HPV, 200'den fazla virüsten oluşan çok yaygın bir virüs grubu olan Papillomaviridae ailesinden çift sarmallı DNA virüsüdür. İnsan epiteline yerleşen HPV virüsü daha çok ağız, boğaz ve genital bölgeyi etkileyerek bu bölgelerde siğillere neden olabildiği gibi rahim ağzı kanserinin de en yaygın nedenidir. Her HPV riskli değildir. Örneğin HPV 16 kanser açısından riskli bir türdür. HPV 16 ve HPV 18 türü rahim ağzı kanserine sebep olurken, HPV 6 ve HPV 11 genital organlarda siğillere sebep olur.

Elde, yüzde ya da vücudun başka bölgesinde bulunan HPV türleri farklı iken, genital bölgede görülen virüslerin tipi başkadır. HPV ile enfekte olmuş bir kişi herhangi bir semptom göstermeyebilir. Bu sebeple kişilerin HPV ile enfekte olup olmadığını belirlemek için bazı özel testler yapılmalıdır. Genel olarak HPV, kadınlar ve yeni doğum yapanlar için bir risk meydana getirir çünkü HPV, tedavi edilmediği takdirde rahim ağzı kanserine yol açabilir. 

HPV VİRÜSÜ NASIL BULAŞIR?

HPV virüsü insan cildinde canlı olarak bulunabildiği için en sık cilt teması ile bulaşmaktadır. Genital HPV’nin en sık bulaşma yolu ise cinsel temastır. HPV taşıyıcısı olan erkek veya kadınla gerçekleştirilen cinsel ilişki sonrasında virüs karşı taraftaki kişiye bulaşmış olur. HPV genellikle cilt teması ile bulaşsa da dış ortamda belirli bir süre canlı kalabilmektedir. Bununla birlikte HPV, sık kullanılan dezenfektanlara (Glutaraldehit, etanol, izopropil alkol gibi) karşı da canlı kalmayı başarabilmektedir.

Genellikle HPV ile temasın cinsel yolla olsa da bazen cinsel temas dışında da bulaşma söz konusudur. Nadiren de olsa sauna, hamam, umumi tuvaletler gibi ortak kullanım alanlarından da bulaşma olabilmektedir.

Ayrıca genital organlara temas eden eşyaların ve giysilerin ortak kullanımı sonucunda da bulaş olabilmektedir. Hatta küçük çocuk ve bebeklerde görülen genital HPV enfeksiyonunda en sık etken bakım veren ebeveynlerin elleri yoluyla oluşan virüs bulaşıdır. Diğer bir bulaşma yolu da gebelik sürecinde annede aktif genital HPV enfeksiyonu bulunmasıdır. HPV pozitif olan annelerin normal doğum gerçekleştirmesi, bebeğin ses tellerinde siğil oluşumuna neden olabilmektedir. Bu nedenle aktif genital HPV enfeksiyonu olan gebelerde sezaryen ile doğum tercih edilebilir.

Yapılan çalışmalarda genç kadınlarda HPV görülme sıklığı yaklaşık %20 civarındadır. Yani ülkemizde yaklaşık her 5 kadından birinde HPV virüsü vardır. HPV ile karşılaştıktan sonra genital siğil gelişmesi genel olarak 3 hafta ile 8 ay arasındadır. Ancak siğil veya rahim ağzı hastalığı geliştirmeden önce bazı kişilerde HPV yıllarca sessiz kalabilir. Bu yüzden hastalığın ne zaman veya kimden bulaştığını bilmek mümkün olmayabilir.

HPV BELİRTİLERİ NELERDİR?

HPV virüsü ile enfekte olunması durumunda görülen en yaygın belirtiler dış genital bölge olarak bilinen vulvada, anüs çevresinde ve genital bölgede ortaya çıkan siğillerdir. Bazı HPV türleri rahim ağzı kanserine neden olabilir, beklenmedik şekilde gelişen  sulu, pembe ya da kahverengi, kanlı ya da kötü kokulu akıntı olarak da kendini belli edebilir.