Psikiyatri Uzmanı Dr. Sıtkı Karaca, ’Gençler üzerinde yapılan geniş çaplı tarama çalışmalarında alkol ve madde kullanım oranının korkunç boyutlarda olduğu ve bu maddelere başlama yaşının giderek düştüğü gözlenmiştir. Önemli olan gençlerimizi bataklığa düşmeden korumak’ dedi.
Son aylarda çok sayıda ölümlerin yaşandığı sentetik uyuşturuculara dikkat çeken Dr. Karaca: İlaç endüstrisinin gelişmesiyle doğal maddelerin yerini sentetik ürünler alsa da bu maddelerin kullanım amaçları hemen hiç değişmemiş, kötüyü kullanımları devamlı sorun oluşturdu.
Yapılan araştırmalarda son yıllarda okul çağındaki çocukların ve gençlerin daha fazla özgürlük istemeleriyle alkol ile birlikte uyuşturucu kullanımları da arttı. Özellikle son bir yıldır fiyatının ucuz, ulaşılabilirliği kolay ve satıcılarının yaygınlaşması nedeniyle artan sentetik uyuşturucu kullanımından dolayı ölümlerde önemli bir artış söz konusu.
Uyuşturucu, alkol ve sigara kullanım yaşının küçük yaşlara düştüğüne dikkat çeken Psikiyatri Uzmanı Dr. Sıtkı Karaca, anne-babaları ve yetkilileri şu sözlerle uyardı: “Gençlerin bu tuzağa düşmesini sağlayan bireysel ve toplumsal dinamikler ele alınmadıkça yani batağa düşmeden çocuklarımız korunmadıkça alkol ve uyuşturucularla mücadelede başarı elde etmek mümkün değildir”
S.S: Alkol ve uyuşturucu maddeler gençler arasında çok rağbet görmektedir. Bunu nasıl önleriz?
ÇOCUKLARIMIZ KORUNMADIKÇA
MÜCADELEDE BAŞARI ELDE ETMEK ZOR
Sıtkı Karaca: Eski çağlardan günümüze kadar alkol ve benzeri maddeler keyif verici, yatıştırıcı ve uyuşturucu olarak kullanılmaktadır. Zaman içerisinde bu keyif verici maddelerin çeşitliliğinde büyük değişiklikler olsa ve ilaç endüstrisinin gelişmesiyle doğal maddelerin yerini sentetik ürünler alsa da bu maddelerin kullanım amaçları hemen hiç değişmemiş, kötüyü kullanımları devamlı sorun oluşturmuştur. Son yıllarda gençler üzerinde yapılmış geniş çaplı tarama çalışmalarında alkol ve madde kullanım oranının gerçekten korkunç boyutlarda olduğu ve bu maddelere başlama yaşının giderek düştüğü gözlenmiştir. Devlet ve devletin birimleri uyuşturucu satıcıları ile büyük mücadeleler vermesine rağmen, uyuşturucu ticareti yapanlar daha çok gençleri bulmakta ve özellikle gençlerin geleceğini karartmaktadırlar. Son yıllarda satışı artan sentetik uyuşturucunun ucuz ve kolay elde edilmesiyle her geçen gün bağımlı sayısında artış görülüyor. Gençlerin bu tuzağa düşmesini sağlayan bireysel ve toplumsal dinamikler ele alınmadıkça yani batağa düşmeden çocuklarımız korunmadıkça alkol ve uyuşturucularla mücadelede başarı elde etmek mümkün değildir.
BİR DEFA KULLANMAK
BİLE BAĞIMLILIK YAPAR
S.S: Bağımlılık nasıl oluşur? Bir kere kullanmakla kişilerde hemen bağımlık oluşuyor mu?
Sıtkı Karaca:Genç alkol ve uyuşturucuyu güç ve büyümenin göstergesi olarak gören topluluklara girdiğinde ‘ bir kadehten bir şey çıkmaz’ ya da ‘ bir de sen çek bak ne kadar rahatlayacaksın’ davetlerine uymamazlık edemeyebilir. Bir defa denedikten sonra gençte geçici olarak oluşan gevşeme, rahatlama ve sorunları unutma hali bir dahaki alımı pekiştirici etki yapar ve giderek bağımlılık oluşur.
ÇOCUKLARINIZI DEVAMLI
GÖZ HAPSİNDE TUTMAYIN
S.S: Aileler çocuklarını nasıl koruyabilirler?
Sıtkı Karaca: Aileler çocuklarının arkadaş çevresini yakından tanıması çocuğunun kiminle oturup kalktığını ve nerelerde vakit geçirdiğini bilmesi gerekir. Tabii ki bu yapılırken hafiye tipi yaklaşımlardan kaçınılmalı çocuğa karşı dürüst ve açık davranmalıdır. Diğer yandan getirilen sınırlama ve yasakların ölçülü ve çocuğun yaşına uygun olması beklenir. Örneğin çocuğumun arkadaşlarını tanıyacağım diye bir annenin gencin bütün telefonlarını dinlemesi ya da onu devamlı göz hapsinde tutması hiçte uygun bir davranış değildir.
S.S: Alkol ve uyuşturucu madde kullanımı ile diğer ruhsal bozukluklar arasında bir ilişki var mı?
AİLELER ÇOCUKLARINI
GÖZLEMLEMELİLER
Sıtkı Karaca:Ruhsal bozukluğu olan birçok kişide bu maddelerin adeta bir çıkış noktası gibi görüldüğü dikkatimizi çeker. Bunaltı içindeki çökkün ya da kişilik bozukluğu olan bir genç çareyi uyuşturucu ve alkolde arayabilir. Özellikle anne ve babaların çocuklarına soğuk ve anlayıştan uzak yaklaşımları bu yönelmeyi daha da kolaylaştırır.Çocuğunun sıkıntısını anlamayan ya da anlamazlıktan gelen ve psikiyatrik yardım istemekten adeta kaçan anne ve babaların bağımlılık oluştuktan sonraki çabaları genellikle başarısız kalır. Bu nedenle aile, çocuğunun ruh halinde değişiklik gözlemlediği ilk anda tıbbi yardım istemelidir.
S.S: Alkol ve uyuşturucu madde kullanma yönünden risk taşıyan kişileri sıralayabilir misiniz?
Sıtkı Karaca:
1.Ailesinde alkol ve madde kullanma öyküsü olan çocuklar ve gençler.
2.Alkol ve uyuşturucu maddelerin kullanıldığı ortamlara girip çıkan ve bir sebeple bu ortamlarda bulunan çocuk ve gençler.
3.Arkadaşlar arasında alkol ve uyuşturucu madde kullananların bulunduğu çocuk ve gençler,
4.Davranış bozukluğu gösteren çocuk ve gençler,
5.Bunaltı, depresyon, sosyal fobi bozukluğu gibi psikiyatrik sorunları olan çocuk ve gençler,
6.Yetersizlik, güvensizlik ve çekingenlik hislerini yenmek için bu maddelere başlayanlar.
S.S: Uyuşturucu madde kullananlar tedavi olabilir mi?
Sıtkı Karaca:Evet, uyuşturucu madde kullanan kişiler tedavi olabilir. Özellikle tedavi ilkelerini yerine getiren kişilerde uyuşturucu maddeyi bırakma oranı çok yüksektir. Kullanılan uyuşturucu madde esrar, eroin, ecstasy fark etmez. Tedavi sadece kişinin uyuşturucu maddeyi bırakmasını değil, sosyal yaşamına geri dönmesini ve yaşamını sağlıklı biçimde sürdürebilmesini de içerir. Bu ise uyuşturucu maddesiz yaşam tarzının inşa edilmesi ile mümkün olmaktadır. Tedavide başarı oranının araştırmalarda %40 olduğu bildirilmektedir. Kişinin tedavi olma motivasyonu ve tedaviye uyumu çok önemlidir. Kullanıcılar arasında “bu hastalığın bir tedavisi olmadığı” yolunda bir kanı yerleşmiştir. Hâlbuki bu yanlış bir kanıdır. İsteklilik ve kararlılık tedaviyi mümkün kılmaktadır.
TEDAVİSİ MÜMKÜN
S.S: Bağımlılık tedavisinde süre nedir?
Sıtkı Karaca: Bağımlılık tedavisi uzun sürelidir. Kişinin tedavide kaldığı süre arttıkça, tedavinin başarılı olma ihtimali artar. Tedavinin süresi kişiden kişiye değişir.Kişinin 6 ay uyuşturucu madde kullanmasına tıbbi literatürde “kısmi düzelme” adı verilmektedir. Bu nedenle tedavinin aralıklı da olsa en az 6 ay sürmesinde yarar vardır.
S.S: Tedavi yöntemleri nelerdir?
Sıtkı Karaca:Öncelikle kişi başvurduğu zaman bedeninin uyuşturucu maddeden arındırılması gerekir. Buna detoksifikasyon adı verilir. Eroin gibi bazı uyuşturucu maddeler bırakıldığında ciddi yoksunluk belirtileri ortaya çıkacağı için tıbbi bir tedavinin uygulanmasını gerekli kılar.
Tek başına ilaç tedavisi yeterli değildir. Kişinin kendisini tanıması, uyuşturucu maddeyi kullanma davranışını öğrenmesi, uyuşturucu madde kullanma nedenlerini anlaması, tekrar başlamaması için neler yapması gerektiğini öğrenmesi sağlanır.
S.S: Kişi yardım almadan bağımlılıktan kurtulabilir mi?
KİŞİ YARDIM ALMADAN DA
BAĞIMLIKTAN KURTULABİLİR
Sıtkı Karaca: Esrar, eroin, ekstazi gibi uyuşturucu maddeler, sigara ve alkol bağımlılığı beyinde değişiklikler yaratır. Bu biyolojik değişiklikler, kişinin çevresi, psikolojisi ve sosyal sorunları ile etkileşir. Tedavi ise değişimin gerçekleşmesi ile mümkün olmaktadır.
S.S: Tekrar kullanmaya başlama oranı nedir?
Sıtkı Karaca: Bağımlılık yineleyen bir hastalıktır. Genelde uyuşturucu madde kullananların birden fazla tedavi girişimleri vardır. Tedavi girişimi sayısı arttıkça, tedavi şansının azalmadığı bilinmektedir. Bu nedenle, birkaç kez başarısız tedavi girişimi kişiyi ve çevresini karamsar kılmamalıdır. Her yeniden kullanmaya başlama, aslında kişi için öğretici bir süreç olarak görülmelidir. Eğer bu tekrarlardan kişi bir şeyler öğrenebilirse, bir daha ki sefere yeniden başlamaması için gerekli önlemleri alabilir. Alkol veya uyuşturucu maddeyi bıraktıktan sonraki ilk aylarda tekrar kullanmaya başlama riski daha yüksektir. Bu nedenle, özellikle ilk bir yıl içinde kişinin tedavilere devam etmesi büyük önem taşır.