Çatalağzı'ndan Eskişehir'e termik çağrısı!

Alpu Ovası’na kurulması planlanan Kömürlü Termik Santrali’ne Eskişehir halkının tepkisi büyük. Çevre ve Yaşam Platformu başta olmak üzere çeşitli sivil toplum kuruluşları doğaya ve çevreye büyük zararları olan termik santralle ilgili olarak halkı bilinçlendirmek için çalışmalar gerçekleştiriyor.   

Haber: Kaan Özcan

Odunpazarı Kent Konseyi öncülüğünde Odunpazarı Belediyesi tarafından, jeoloji, mimarlar ve kimya mühendisleri , Ticaret ve Sanayi odaları temsilcileri ve  gazetecilerin katılımıyla Zonguldak’ın Kilimli İlçesi’ne bağlı Çatalağzı Termik Santrali (ÇATES)’ne teknik gezi düzenledi. Geziye Eskişehir’in gazetecileri olarak bizde katılma fırsatı yakaladık. 21 Nisan sabah 09.30 sıralarında Eskişehir’den 40 kişilik bir toplulukla otobüsle hareket ettik. 

İlk olarak Zonguldak kent merkezine ulaştık. Kent merkezine ulaştığımızda bizi Zonguldak Belediye Başkanı Muharrem Akdemir karşıladı. Akdemir, Odunpazarı Belediye Başkanı Kazım Kurt’a Zonguldak hakkında bilgiler verdi. Başkan Kazım Kurt, Alpu Ovası’na kurulması planlanan Termik Santralinin zararlarını Eskişehir halkına anlatmak ve santralle yaşayan Çatalağzı halkının sorunlarını yerinde görmek için teknik gezi düzenlendiğini hatırlattı.

YOK OLUYORUZ
Akdemir termik santrali anlatırken bir hayli öfkeliydi. Akdemir  sözlerine “Keşke güzellikleri görmek için bir araya gelebilseydik” cümlesiyle başladı. Akdemir santral kurulduğundan bu yana Zonguldak’ın dertlerinin artarak devam ettiğini belirterek, “Buradaki termik santraller her gün çalışıyor milyonlarca partiküller şehre yayılıyor.  Çevreye zararlar veriyor. Kanser hastalığı arttı.  Kestanemiz yok oluyor, sebzelerimiz yok oluyor. Cevizlerimiz yok oldu. Meyve ağaçlarımız yok oldu yok olmaya devam edecek. Çiftçilik kalmadı” diyerek Zonguldak gerçeğini ortaya koydu.

YANIK KÖMÜR KOKUSU 
Daha sonra vakit kaybetmeden hemen Kilimli ilçesindeki Çatalağzı Termik Santrali (ÇATES)’i yerinde görmek için yola çıktık. Bu arada Yaşanabilir Zonguldak Platformu sözcüsü Ahmet Öztürk bize ÇATES ve bölge hakkında bilgilendirmede bulunuyor yaşanan sıkıntıları bir bir anlatıyordu.  Çatalağzı’nı kuşbakışı bir bölgede gördüğümüz an itibariyle burnumuza yanık kömür kokusu gelmeye başladı. 

TARİHİ YAPI ZANNETİM-SİYAH KİREMİTLE TANIŞTIM
 Zonguldak Kent merkezinden yaklaşık 45 kilometre uzaklıktaki Çatalağzı Belde Belediyesi ikinci durağımız oldu.  Otobüsten iner inmez ilk dikkatimi çeken nokta belediye binası karşısındaki saat kulesi oldu. Saat Kulesi’nde bir şey yazıyor ancak okumakta bir hayli güçlük çektim o kadar eski bir yapıydı ki   “Bu tarihi bir yapı mı?” diye sordum etrafımdakilere. Yakınına geldiğimde üzerinde “Çatalağzı Belediyesi” yazdığını ancak fark edebildim. Saat Kulesi, kül havuzundan yayılan partiküller sayesinde harabe bir hale dönüşmüş. Çevreyi incelediğimde baktığımda da bu manzara sadece Saat Kulesi için değil, tüm bölge için geçerliydi her yer de külleri görmek normal bir şeymiş gibi karşılanıyordu. Mesela evlerin çatılarındaki siyah kiremitlerle ilk defa tanıştım.  Kapkaranlık bir yaşam alanı, çatıları siyaha bürünmüş, beyaz binalar griye dönüşmüş adeta savaş sonrası terk edilmiş bir kasaba görüntüsü vardı. 

Neyse içimize çektiğimiz yanık kömür kokularıyla beraber belediye binası içerisine girdik.   Çatalağzı beldesinin CHP’li Belediye Başkanı Adnan Akgün bizi makamında ağırladı. Başkan Kazım Kurt, Odunpazarı Kent Konseyi Başkanı İsmail Kumru ve Atatürkçü Düşünce Derneği Başkanı Azmi Kerman Başkan Akgün’den bilgiler aldı.

KÜL EN BÜYÜK SORUNUNUZ 
Akgün Eskişehir’e yapılacak olan Termik Santrali üzüntü ile karşıladıklarını söyledi. Kendisinin ve bölge halkının yıllardır termik santral gerçeği ile yaşadıklarını duygusal bir konuşmayla anlattı.  Başkan Akgün, beldedeki termik santralin  7 ünite halinde çalıştığını ve bu ünitelerin arttırılmak istenmesine karşı mücadele verdiklerini vurguladı Başkan Kazım Kurt da Alpu Ovası’na yapılmak istenen termik santral gerçeğini yerinde görmek için Çatalağzı’na teknik gezi düzenlendiğini ifade etti ve son sözü: “Mücadele edeceğiz Eskişehir’e Termik Santral yaptırmayacağız” oldu.   Başkan Akgün ise tüm Eskişehir halkının termik santral konusunda dik durması gerektiğini söyledi ve ekledi: “Sizler termik santralle ilk defa karşılaşacaksınız. Çatalağzı laboratuvar gibi gezip ne olduğunu gözlerinizle gördünüz. Maalesef her şey Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) raporlarındaki gibi değil. Maalesef Türkiye’de yaşadığımız gerçekler bunlar. Devletin mekanizması ve bunu yönlendiren bürokratlar hiçbir zaman halktan yana olmuyor, güçten yana oluyor. Burada benim yaşam alanım var, yukarıdan adam geliyor kuruyor santrali. Herkesi zehirliyor. Nerede demokrasi ve insan hakları? bu da hava kirliliğine neden oluyor, eğer Eskişehir’de termik santral kurulursa sizin ileriki süreçte yaşayacağınız en önemli sorun kül sorunu olacak, atığı nereye toplayacaksınız bu büyük sorun.” 

SANTRAL MANZARALI EVLER 
Belde belediyesi ziyaretinin ardından Çatalağzı Termik Santrali’ni yakından görmek için otobüsle hareket ettik. Kısa sürede mahallenin içerinde kalan termik santral karşımıza çıktı. Mahalledeki tüm evler termik santral manzaralı. Santralin etrafında Termik Santral yönetimi tarafından yaşam alanları oluşturulmaya çalışılmış, okullar ve parkların hepsi termik santralle dip dibe...  Yani çocuk hem parkta oynayacak  hem de o pis küllü havayı soluyacak. Çatalağzı bölgesinde resmi kayıtlara göre nüfusun 7 bin civarı olduğu görülüyor ancak göç veren bir belde olduğu ifade ediliyor. 

DENİZE DÖKÜLEN PİS SULAR
Santralin hemen yanından geçen dere en dikkat çeken detaydı yanan kömürü soğutmak için çekilen su bu dereden akıtılıp denize dökülüyordu. Görünen suda hiçbir canlının yaşamadığı bilgisini aldık. Karadeniz’e dökülen su bölgedeki balıkçılığında bir hayli azalmasına neden olduğu belirtiliyor. Çatalağzı halkı  tarafından ölümlerinin büyük bir bölümünün kanserden kaynaklandığına vurgu yapılıyor. Ancak detaylı verilere ulaşılamadığı yetkililerin buradaki halka ilgilenmeme en büyük sorun olarak gözüküyor.

BARAJ GÖRÜMÜMLÜ BATAKLIK
Sıra termik santralin en zehir saçan bölgesi olan kül barajını görmek için santralin hemen üst bölgesinde yer alan Kokurdan Mahallesi’ne gittik. Mahalleye girdiğimiz anda koşuşturan çocuklarla karşılaştık. ES TV’nin emektarı Mustafa Demiral  ile  çocukların masum bakışları arasında sokak sokak gezmeye başladık.  Belediye Başkanı Akgün ve Başkan Kurt ile birlikte engebeli bir yoldan yürüyerek mahalleye sınır olan kül barajına ulaştık. Baraj demeye bin şahit lazım bataklık desek daha iyi olacak. Binlerce ton kömür atığı bu bölgede toplanıyor denizden çekilen sularla bu bölgede bekletiliyor. Barajın hemen yanına Türkiye’de çok rastladığımız bir tabela ile karşılaştık bildiğiniz gibi, “Sivillerin girmesi yasaktır, boğulma tehlikesi” gibi klasik bir yazı. Ama baraja ulaşmak o kadar kolay ki ne güvenlik bariyeri var ne de başka bir şey.  Çocuklar barajın kenarında tehlikeli bir şekilde her şeyden habersiz oyun oynamaya çalışıyor.

SİZİN MEMLEKET CENNET
Daha sonra sokaktaki insanların nabzını tuttuk. Halk umudunu yitirmiş yaşama sevinci falan da yok. Bize sordular, “Nereden geldiniz?” Eskişehir yanıtı duyduklarında, “Sizin memleket cennet bizimki cehennem ne işiniz var burada?” diyerek soru sormaya devam ettiler. Eskişehir’e de Termik Santral yapılacağını ve termik santralin nasıl bir şey olduğunu halktan duymak için geldiğimizi anlattık.  Santral konusunda bir hayli dertli olan halk çaresizliği yaşadıkları bölge ile maalesef gözler önüne seriliyor.

SİZ KURTULUN EVLATLAR
 79 yaşındaki Hüseyin Akbaba ile mahallenin kahvehanesinde tanıştık. Hüseyin Dede termik santralin ilk yapıldığı anları hatırlıyor.  Santralin sağlık sorunlarına yol açtığını ve herkesin ilçeden kaçmaya çalıştığını anlattı bizlere, “Biz burada kaldık. Siz kurtulun evlatlar” diyerek uğurladı. 

KÜLDEN BIKTIK
61 yaşındaki Fatma Aktaş ise “Çamaşırlarımızı asamıyoruz külden bıktık. Kimse bizimle ilgilenmiyor” diyerek dert yandı. Bir çok vatandaşın ise KOAH hastası olduğunu öğrendik halka göre hastalık termik santral kaynaklı ama yetkililerin bu konuda resmi bir açıklaması olmadığı bilgisine ulaştık.  Tepkiler dinledikten sonra gezimize son verdik.  Eskişehir heyeti termik santral nedeniyle yaşanan mağduriyeti yerinde canlı canlı görmüş oldu.  İnceleme gezisinin ardından Eskişehir’de termik santrale karşı sonuna kadar direneceklerini ifade eden Odunpazarı Belediye Başkanı Kazım Kurt, “Hep birlikte gördük ki, buradaki olumsuzluk düşündüğümüzden de fazla. Hayat durmuş, çevre kirliliği hat safhada. Kimse  mutlu değil. Neden? Sadece birileri para kazansın diye. Halkın sağlığını düşünen yok. İnsanlar hastalıktan kırılıyor, tarım bitmiş, nefes alınmıyor… Herkes memleketinden kaçmaya bakıyor. Ama öyle bir tezgah kurulmuş ki, sağlık durumlarını araştıran şirketi, doktorları, bilim adamlarını(!) bile enerji firmaları fonlar olmuş. Her şeyi güllük gülistanlık gibi göstermeye çabalıyorlar. Buna Eskişehir’de izin vermeyeceğiz. Sonuna kadar direneceğiz. Ben bu konuda hemşehrilerime güveniyorum. Asla pes etmeyeceğiz. Eskişehir’e termik santrali yaptırmayacağız” ifadelerini kullandı.

Bizde gözlemlerimizi anlatmaya çalıştık. Alpu’ya yapılacak Kömürlü Termik Santrali’nin nelere yol açabileceği Eskişehirliler tarafından çıplak gözlerle izlendi. Sonuç olarak izlenimlere göre Çatalağzı halkı termik santrali istemiyor, herkes sağlık sorunlarından şikayetçi ancak çaresizce ölümü beklediklerini ifade ediyor. Halkın Eskişehir heyetine ise söylediği son söz her şeyi anlatıyordu:” Biz yandık siz yanmayın Eskişehir’e termik santral yaptırmayın.”