Nüfus yaşlanıyor, ülkeler sosyal güvenlikte çeşitliliğe gidiyor!

Dünya nüfusunun yaşlanması, sosyal güvenlik ve emeklilik sistemlerini dönüştürüyor. Birleşmiş Milletler Ekonomik ve Sosyal İşler Departmanı (UN DESA) verilerine göre, 2070’lerin sonunda dünya genelinde 65 yaş üstü nüfusun 2,2 milyara ulaşarak 18 yaş altı çocukları geçmesi bekleniyor. 2030’ların ortasında ise 80 yaş ve üzeri kişilerin sayısının 1 yaş altı bebekleri aşacağı öngörülüyor.

YAŞLI NÜFUSU ARTACAK

UN DESA verileri, 2050’de yaşlı nüfus oranı en yüksek ülkelerde ciddi artışlar olacağını gösteriyor. Japonya’da 65 yaş üstü nüfusun toplam nüfus içindeki payı yaklaşık yüzde 30’a ulaşacak. Porto Riko, İtalya, Portekiz, Yunanistan ve Finlandiya’da bu oran yüzde 24–25 civarında, Almanya, Hong Kong, Hırvatistan ve Sırbistan’da ise yüzde 23’ün üzerinde olacak. Türkiye’de 65 yaş üstü nüfus oranının 2025’te yüzde 10,6’dan 2050’de yüzde 22,1’e yükselmesi bekleniyor.

Japonya

Japonya’da sosyal güvenlik sistemi iki temel ayağa dayanıyor. Ulusal emeklilik programı 40 yıl prim ödeyenlere 65 yaşında sabit aylık sağlarken, çalışanlara yönelik ayrı sistem en az 10 yıl prim ödemesiyle kazanca bağlı maaş sunuyor. Emeklilik 70 yaşına kadar ertelenebilir, ek ödemeler ise eşi veya çocuğu olanlara yapılabiliyor. 75 yaş üstü ve 65 yaş üstü engellilere sağlık hizmeti sunulurken, uzun süreli bakım hizmetlerinde evde destek ve gündüz/yatılı bakım sağlanıyor; katkı payı yüzde 10–30 arasında değişiyor.

İtalya

İtalya’da yaşlılık aylığı 67 yaş ve en az 20 yıl prim ödemesiyle bağlanıyor. Emekli maaşları yıllık yaşam maliyeti değişimine göre güncelleniyor, aralıkta ilave 13’üncü taksit ödeniyor. Düşük gelirli emekliler, 70 yaşından sonra ek destek alabiliyor. Ulusal sağlık sistemi tüm yasal ikamet edenlere hizmet sunarken, uzun süreli bakım kapsamında sürekli bakım ödeneği veriliyor. Yasal emeklilik yaşı 2027’ye kadar 67’de sabit, 2050’de ise 69 yaş 9 aya yükselecek.

Hong Kong

2050’de en yüksek yaşlı nüfus oranına sahip olması beklenen Hong Kong, çok katmanlı sosyal güvenlik sistemiyle öne çıkıyor. Sistem ödenekler, gelir testine dayalı yardımlar, zorunlu mesleki emeklilik fonları, uzun süreli bakım ve aile desteklerinden oluşuyor. 70 yaşını dolduran ve en az 7 yıl ikamet etmiş olanlara sabit aylık verilirken, yaşlılık yaşam ödeneği 65 yaşından itibaren gelir ve varlık testine göre değişiyor. Tanımlı katkı sistemine dayalı zorunlu mesleki emeklilik fonları çalışan ve işveren katkılarıyla oluşuyor. Uzun vadeli bakım ve aile destekleri de yaşlıların yaşam kalitesini artırıyor.

Bu farklı modeller, ülkelerin yaşlı nüfus artışına karşı sürdürülebilir ve kapsamlı çözümler geliştirme çabalarının bir göstergesi olarak öne çıkıyor.