İki bilim insanı farklı görüşte: Eskişehir'deki obruklar...

Jeolog Prof. Dr. Celâl Şengör, katıldığı Teke Tek Bilim programında Gazeteci Fatih Altaylı ile birlikte Türkiye’de sayıları giderek artan ve Eskişehir’de de görülen obrukların oluşumunu konuştu. Altaylı’nın “Hep şu deniyor: Yeraltı suları çok kullanıldı, o yüzden obruklar oluşuyor. Yeraltı sularından tarımsal sulama yaptılar, o yüzden obruk oluşuyor” sözlerine yanıt veren Şengör, “Hiç alakası yok. Çok daha kötü tabii… Bu iklimle alakalı. Obruğa karşı tedbir almak mümkün değil. Yeraltı sularını çekmeseler de çökecekti o” ifadelerini kullandı.

AYDAY: ŞENGÖR’ÜN DİLİ SÜRÇMÜŞ

Jeoloji Mühendisi Prof. Dr. Can Ayday, ES TV’ye yaptığı değerlendirmede Şengör’ün ya dilinin sürçtüğünü ya da bir yanlışlık yaptığını söyledi. Yeraltı sularının çekilmesinin obruk oluşumunda büyük etkisi olduğunu belirten Ayday, “Eskişehir’den Ankara’ya doğru giderken Kaymaz’ı geçer geçmez jipsli bir seviyeler başlar. Bu jips alçının ham maddesidir ve çok çabuk eriyen bir kaya birimidir. Yatay tabakalar ve bu tabaların arasında jipsler var. Bu jipsler yeraltı suları tesiriyle eriyor ama yeraltı suyu bir basınçla üstündeki yükü tutuyor. Biz buna boşluk suyu basıncı diyoruz. O basıncı yendiğiniz zaman zemin göçer. Tamamen bundan kaynaklanıyor. Obrukların en sık görüldüğü yerlerden biri Konya ovası. Konya ovası tarıma açık… Öyle olunca tarım için çok fazla su çekiliyor. Bundan dolayı obruklar orada olmaya başladı ve artarak devam ediyor. Selçuk Üniversitesi Obruk Enstitüsü kurdu. Doğru bir tercih de yaptı” şeklinde konuştu.

DEVLET DESTEKLEMEYİNCE ÜRÜNLER DEĞİŞTİ

4 yıl önce Jeoloji Mühendisleri Odası olarak Sivrihisar’ın güneyinde obruk oluşumları için bölgede inceleme yaptıklarını söyleyen Ayday, “Ben gidip obrukların yerlerinin GPS’le işaretlerim. Köylülerle konuştum. Köylüler şunu söyledi: ‘Biz eskiden burada susuz tarım yapardık. Suya ihtiyacımız olmadığı için kuyu açmazdık ve obruk oluşmazdı. Ancak ne zaman ki devlet bize buğday, arpa, yulaf gibi susuz tarım ürünlerine fazla para vermedi, biz de mısır, ay çiçeği gibi para getiren ürünlere yöneldik’ dediler. Tabii bunun için de fazla miktarda su gerekiyor” dedi. 

KAÇAK KUYULARA ÖNLEM ALINMALI 

Bölgede çok sayıda kaçak kuyu olduğuna dikkat çeken Ayday, “Öyle kuyular gördük ki… Birbirleri arasındaki mesafe 100 metre. Devlet Su İşleri bir yeraltı su kuyusu açtığı zaman 250 metre yakınına kuyu açtırmaz. Yasa böyledir. Fakat burada o kadar çok kuyu gördüm ki… Köylüler de söyledi. ‘Biz burada kuyu açıp su çektikçe, eskiden 50 metreden aldığımız yeraltı suyu 100 metre, 150 metre aşağı indi’ dediler. Hemen arkasında da obrukların oluşmaya başladığını söylediler. Obrukların koordinatlarına da baktığımız zaman obrukların yoğun olduğu yerde yeraltı su kuyularının da çok fazla olduğunu görüyoruz. Demek ki yeraltı su kuyuları ile obruk arasında bir bağlantı var” diye konuştu.

OLUŞUMU ÖNLENEBİLİR ANCAK…

Celal Şengör’ün "Obruğa karşı tedbir almak mümkün değil” sözlerini de değerlendiren Ayday, “Eğer burada yeraltı su seviyesi aşağıya doğru inmemiş olsa, kaçak kuyu olmamış olsa ve burada obruk oluşumu başladığı zaman devlet burada fazla su isteyen ürünlere değil de kuru tarıma destek verse en azından durdurulamasa bile yavaşlatacaktır. Ama bu yapılırsa obruk oluşumu azaltılabilir. Bu da yine ‘obruklar önlenemez’ iddiasına karşı bir tez olarak önümüze çıkıyor” açıklamasını yaptı.