Eskişehir’de ticaret haritası değişiyor! 500’ün üzerinde yeni ticari alan gündemde

Eskişehir’de yeni alışveriş merkezleri ve karma kullanım projeleriyle birlikte ticaretin kentteki dağılımının değişmesi bekleniyor.

Odunpazarı Belediyesi Eskişehir Strateji Geliştirme Ofisi (ESGO) tarafından hazırlanan “Eskişehir’de AVM Yatırımları ve Yeni Çekim Merkezleri” başlıklı araştırmada, kentte devam eden ve gündemde olan ticari yatırımlar değerlendirildi.

Araştırmada, yeni yatırımların ekonomik hareketliliği artırabileceği ancak ticari arzın tüketici talebinden daha hızlı büyümesi halinde farklı sorunların ortaya çıkabileceği belirtildi.

500’ün üzerinde yeni ticari alan gündemde

Kentte yapımı devam eden AVM ve rezidans projelerinde yaklaşık 500 dükkân bulunduğu daha önce gündeme gelirken, ESGO araştırmasında buna ek başka ticari yatırımların da bulunduğu belirtildi.

Projelerin tamamlanması halinde Eskişehir’de devreye girecek yeni mağaza ve dükkân sayısının 500’ün üzerine çıkabileceği değerlendiriliyor.

Araştırmada, Eskişehir’in nüfusunun yaklaşık 928 bin seviyesinde olduğu ve nüfus artış hızının önceki dönemlere kıyasla yavaşladığına dikkat çekilirken, yaşlanan nüfusun gelecekteki tüketim alışkanlıkları açısından da önemli bir faktör olduğu ifade edildi.

Ticaret tek merkezden çıkıyor

Eskişehir’de organize perakende yatırımlarının geçmişte ağırlıklı olarak Tepebaşı aksında yoğunlaştığı belirtilirken, yeni projelerin kentin farklı bölgelerine yayıldığına dikkat çekildi.

Araştırmada CityPark, Sarar Doğal AVM, GamGam City, Bulvar AVM, Hill City, Odunpazarı Park, Es Vadi ve Yiğitler AVM gibi projeler öne çıkarıldı.

Bu yatırımların hayata geçmesiyle Eskişehir’in ticari yapısının daha çok merkezli bir modele dönüşebileceği değerlendirilirken, ticaretin farklı bölgelere yayılmasının ulaşım ve altyapı ihtiyacını da artırabileceği belirtildi.

Şehir Hastanesi çevresinde yeni çekim noktası

Araştırmada incelenen projelerden CityPark’ın, Şehir Hastanesi ve Eskişehir Fuar ve Kongre Merkezi’ne yakınlığı nedeniyle farklı bir konuma sahip olduğu belirtildi.

Projenin yalnızca alışveriş amacıyla değil, sağlık, konaklama ve hizmet sektörleriyle birlikte değerlendirilmesinin planlandığı aktarıldı.

Bununla birlikte bölgede oluşabilecek trafik yoğunluğu, otopark ihtiyacı ve bölgesel satın alma gücü araştırmada dikkat çekilen başlıklar arasında yer aldı.

Eski otogar alanı da ticari dönüşümün merkezinde

Eski otogar alanında geliştirilen Sarar Doğal AVM projesi de araştırmada kentin merkezindeki önemli yatırımlardan biri olarak değerlendirildi.

Merkezi konum, görünürlük ve karma kullanım potansiyeli projenin öne çıkan unsurları arasında gösterilirken, trafik, otopark ve küçük esnaf üzerindeki rekabet etkisi riskleri de gündeme getirildi.

Araştırmada Hamamyolu, Asarcıklı, Yunus Emre Caddesi ve çevresindeki geleneksel ticaret alanlarının yeni yatırımlardan nasıl etkileneceğinin takip edilmesi gerektiği belirtildi.

“Daha fazla değil, daha nitelikli ticari alan”

ESGO araştırmasında Eskişehir’de tüketici profilinin de değiştiğine dikkat çekildi.

Üç üniversitenin oluşturduğu genç nüfusun ticari açıdan önemli bir potansiyel oluşturduğu belirtilirken, öğrencilerin satın alma gücünün sınırlı olması ve yaşlı nüfusun daha temkinli tüketim eğilimleri göstermesi pazarın sınırları arasında sıralandı.

E-ticaretin fiziksel mağazalar üzerindeki rekabeti artırdığına da dikkat çekilen araştırmada, gelecekte yalnızca mağaza sayısının değil; gastronomi, eğlence, kültür-sanat, sosyal yaşam ve deneyim alanlarının belirleyici olabileceği ifade edildi.

Araştırmanın temel değerlendirmesine göre Eskişehir’in gelecekte daha fazla ticari alandan ziyade daha nitelikli ve farklılaşmış ticari alanlara ihtiyaç duyabileceği belirtildi.

Yeni yatırımlar trafik ve otopark yükünü artırabilir

Araştırmada yeni projelerin önemli bölümünün kent merkezi veya mevcut yoğun ulaşım akslarının yakınında bulunduğu belirtildi.

Yunus Emre Caddesi, Atatürk Bulvarı, Kızılcıklı Mahmut Pehlivan Caddesi, Şair Fuzuli Caddesi, Köprübaşı, Hamamyolu, Atatürk Caddesi ve Prof. Dr. Yılmaz Büyükerşen Bulvarı çevresindeki mevcut trafik baskısına dikkat çekildi.

Yeni yatırımların devreye girmesiyle bu bölgelerdeki yoğunluğun daha da artabileceği değerlendirilirken, ulaşım ve otopark kapasitesinin projeler tek tek değil, bölgesel ölçekte ele alınması gerektiği ifade edildi.

Küçük esnaf için yeni rekabet dönemi

Araştırmada AVM yatırımlarının küçük esnaf üzerindeki etkisinin tek yönlü olmadığına da dikkat çekildi.

Yeni ticari yatırımların ziyaretçi sayısını ve istihdamı artırabileceği belirtilirken, zincir mağazaların yaygınlaşması, kira maliyetlerinin yükselmesi ve tüketicilerin organize perakendeye yönelmesinin geleneksel ticaret alanları üzerinde baskı oluşturabileceği kaydedildi.

Hamamyolu, Köprübaşı, Taşbaşı, Yunus Emre Caddesi ve Deliklitaş çevresindeki işletmelerin bu dönüşümden etkilenebileceği değerlendirildi.

Araştırmada temel meselenin AVM sayısından çok, organize perakende ile geleneksel ticaret arasında sürdürülebilir bir dengenin kurulması olduğu vurgulandı.

Sektör temsilcilerinden AVM ve esnaf değerlendirmesi

Araştırmada sektör temsilcilerinin görüşlerine de yer verildi.

Eskişehir Lokantacılar ve Kasaplar Esnaf Odası önceki dönem Başkanı Bahar Bilen, kontrolsüz ticari büyümenin haksız rekabet yaratabileceğini savunarak kent merkezindeki otopark sorununa dikkat çekti.

Eskişehir Emlak Komisyoncuları Odası Başkanı Gazi Çelik de kent merkezindeki esnafın otopark ve kira maliyetleri nedeniyle zorlandığını belirterek, yeni yatırımlar değerlendirilirken mevcut ticari kapasitenin de hesaba katılması gerektiğini ifade etti.

Şehir plancısı Dr. Miray Özkan ise AVM yatırımlarının yalnızca ticari değil, kentin kamusal alanları, yapılaşma dokusu ve kültürel belleği üzerinde de etkili olabileceğini belirtti.

Üç farklı senaryo ortaya konuldu

ESGO araştırmasında Eskişehir için iyimser, kontrollü büyüme ve risk olmak üzere üç farklı senaryo değerlendirildi.

İyimser senaryoda ekonomik büyüme, satın alma gücünün yükselmesi, sağlık turizminin gelişmesi ve hızlı tren bağlantılarının ziyaretçi hareketliliğini artırmasıyla Eskişehir’in bölgesel perakende merkezi olma özelliğini güçlendirebileceği öngörüldü.

Risk senaryosunda ise ekonomik baskılar ve e-ticaretin daha hızlı büyümesiyle ticari alan arzının talebi aşması halinde boş mağazaların artabileceği, kiracı değişimlerinin hızlanabileceği ve bazı ticari alanların işlev değiştirebileceği değerlendirildi.

Kontrollü büyüme senaryosunda ise projelerin önemli bölümünün faaliyet göstermesi ancak bazı bölgelerde dönemsel boşluklar ve müşteri kayıpları yaşanması ihtimali üzerinde duruldu.

“Başarıyı yatırım sayısı değil, uyum belirleyecek”

Araştırmanın sonuç bölümünde Eskişehir’in yeni yatırımları destekleyebilecek ekonomik ve sosyal potansiyele sahip olduğu belirtilirken, gelecekte başarının yalnızca yatırım büyüklüğüyle ölçülmemesi gerektiği vurgulandı.

Doğru konum, hedef kitle, ulaşım planlaması ve marka karmasının ticari projelerin başarısında belirleyici olacağı ifade edildi.

Bu nedenle yeni projelerin tek tek değil, Eskişehir’in bütüncül gelişim stratejisi içerisinde değerlendirilmesi önerildi.

Ticari yapı için yeni izleme sistemi önerisi

ESGO, kentteki ticari dönüşümün düzenli takip edilmesi amacıyla yerel yönetimler, üniversiteler ve meslek kuruluşlarının iş birliğiyle bir Perakende İzleme Sistemi kurulmasını önerdi.

Sistem aracılığıyla boş mağaza sayıları, doluluk oranları, ziyaretçi hareketleri ve yeni yatırım eğilimlerinin izlenmesi hedefleniyor.

Ayrıca büyük ticari projeler için trafik, otopark, yaya hareketliliği, toplu taşıma ve küçük esnaf üzerindeki etkileri değerlendirecek bir AVM Etki Değerlendirme Sistemi oluşturulması önerildi.

Araştırmada kent merkezindeki geleneksel ticaret alanlarının canlandırılması, otopark ve erişilebilirlik planlamasının geliştirilmesi, esnafın dijital dönüşümünün desteklenmesi ve sağlık, fuar-kongre ile kültür turizminin ticaretle daha güçlü biçimde bütünleştirilmesi gerektiği belirtildi.

Eskişehir’de yeni AVM ve karma kullanım projeleriyle birlikte ticari yapının önümüzdeki dönemde önemli ölçüde değişmesi beklenirken, araştırmanın ortaya koyduğu temel başlık ise yeni ticari alanların kentteki talep, ulaşım ve mevcut esnaf yapısıyla nasıl dengeleneceği oldu.