850 yıllık sır hâlâ çözülemedi: 200 öğrenci savaş alanında ders işledi

Denizli'nin Çivril ilçesinde, Anadolu tarihinin önemli dönüm noktalarından Miryokefalon Savaşı'nın üzerinden geçen 850 yılın ardından savaşın gerçekleştiği yeri belirlemeye yönelik araştırmalar sürüyor. Beş üniversiteden yaklaşık 200 tarih öğrencisi ve akademisyen, savaşın yaşandığı düşünülen Kufi Çayı Cehennem Deresi mevkisinde bir araya gelerek tarihi alanda ortak ders yaptı.

1176 yılında Anadolu Selçuklu Sultanı II. Kılıç Arslan ile Bizans İmparatoru I. Manuel Komnenos arasında yaşanan Miryokefalon Savaşı'nın 850. yıl dönümü dolayısıyla düzenlenen etkinlikte, savaşın askeri, siyasi ve coğrafi boyutları ele alındı. Öğrenciler, yaklaşık iki kilometrelik yürüyüşün ardından ulaştıkları vadide akademisyenlerden bilgi aldı ve savaşın gerçek konumuna ilişkin bilimsel tartışmaları yerinde değerlendirdi.

Pamukkale Üniversitesi, Afyon Kocatepe Üniversitesi, Kütahya Dumlupınar Üniversitesi, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi ve Uşak Üniversitesinden katılımcıların yer aldığı etkinlikte, tarihi kaynaklardaki anlatımlar ile bölgenin coğrafi özellikleri karşılaştırıldı.

Miryokefalon Savaşı'nın yeri neden tartışılıyor?

Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. İbrahim Balık, Miryokefalon Savaşı'nın nerede gerçekleştiğinin kesin olarak belirlenemediğini söyledi. Bugüne kadar savaşın yapılmış olabileceği 17 farklı yerin gündeme geldiğini belirten Balık, günümüzde akademik araştırmalarda üç bölgenin öne çıktığını ifade etti.

Balık'ın aktardığına göre bu bölgeler, Denizli'deki Kufi Vadisi, Konya'daki Bağırsak Deresi ve Isparta'da Papa Geçidi olarak bilinen alan. Balık, kaynaklardaki belirsizlikler nedeniyle kesin bir noktaya ulaşılamadığını vurgulayarak, “Miryokefalon Savaşı'nın nerede yapıldığı konusunda kaynaklardaki belirsizlikler ve tutarsızlıklar nedeniyle kesin bir noktaya ulaşamıyoruz. Bugüne kadar savaşın gerçekleştiği düşünülen yerlerin sayısı 17'ye kadar çıktı. Ancak bu savaş 17 farklı yerde değil, yalnızca bir yerde yaşandı. Şu anda üç bölge ön planda bulunuyor. Bunlardan biri içinde bulunduğumuz Kufi Vadisi, diğeri Konya Bağırsak Deresi, üçüncüsü ise Isparta'daki Papa Geçidi olarak bilinen bölge” dedi.

Savaşın kesin yeri için arkeolojik bulgular bekleniyor

Kufi Vadisi'nin savaş alanı olabileceği görüşünü değerlendiren Doç. Dr. İbrahim Balık, Bizans tarihçisi Niketas Khoniates'in anlatımlarına dikkat çekti. Honazlı olan tarihçinin bölge coğrafyasını tanıdığını belirten Balık, eserindeki tasvirlerin Kufi Vadisi'nin özellikleriyle büyük ölçüde örtüştüğünü söyledi.

Yaklaşık yedi yıldır bölgede araştırmalar yürüttüğünü aktaran Balık, savaşın kesin yerinin belirlenmesi için somut bulgulara ihtiyaç olduğunu dile getirdi. Balık, “Bu savaşı en geniş şekilde anlatan kaynaklardan biri Niketas Khoniates'in eseridir. Kendisi Honazlı olduğu için bölgenin coğrafyasını bilen bir tarihçidir. Anlatımlarıyla bu vadinin özellikleri büyük ölçüde örtüşüyor. Bu durum, savaşın burada gerçekleşmiş olabileceği yönündeki düşüncelerimizi güçlendiriyor. Artık arkeolojik bulgulara ulaşmamız gerekiyor. İnsan ya da hayvan iskeleti gibi organik materyallerin bulunması ve bunların bilimsel yöntemlerle tarihlendirilmesi büyük önem taşıyor. Somut veriler elde edilmeden savaşın kesin olarak nerede gerçekleştiğini söylememiz mümkün değil. Bu nedenle yüzey araştırmaları ve arkeolojik çalışmalar belirleyici olacak” ifadelerini kullandı.

Afyon Kocatepe Üniversitesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Selim Kaya da Kufi Vadisi'nin dar geçitleri, uçurumları ve su kaynaklarıyla tarihi kaynaklarda anlatılan savaş koşullarına uygun özellikler taşıdığını belirtti. Kaya, savaşın bu bölgede gerçekleştiği görüşünü bilimsel olarak desteklemek için yüzey araştırmalarının sürdüğünü kaydetti.

Miryokefalon Zaferi Anadolu'nun siyasi geleceğini etkiledi

Programın ikinci bölümünde konuşan Prof. Dr. Tülay Metin, savaşın Anadolu Selçuklu Devleti'nin güçlenmesindeki rolünü anlattı. Bizans İmparatoru Manuel Komnenos'un Türk hâkimiyetini Anadolu'dan kaldırmak amacıyla sefere çıktığını belirten Metin, Selçukluların kazandığı zaferin bölgedeki güç dengelerini değiştirdiğini ifade etti.

Metin, “1176 yılının baharında Bizans İmparatoru Manuel, Selçukluları Anadolu'dan çıkarmak amacıyla harekete geçti. Ancak 17 Eylül'de beklemediği ağır bir yenilgi aldı. Bu zafer, Anadolu'daki Selçuklu hâkimiyetinin güçlenmesinde önemli bir aşama oldu” dedi.

Etkinlikte diğer üniversitelerden akademisyenler de öğrencilerle buluşarak savaşın tarihi, siyasi sonuçları ve devam eden araştırmalar hakkında değerlendirmelerde bulundu. Öğrenciler, soru-cevap bölümünün ardından Cehennem Deresi çevresinde incelemeler yaparak bölgenin coğrafi özelliklerini gözlemledi.