2027’de yeni dönem başlıyor: Bu binalar 5 yılda bir denetlenecek

Türkiye’de yapı güvenliğine yönelik yeni bir denetim mekanizması gündemde. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan Bina Kimlik Sertifikası Asılan Yapıların Periyodik Denetimine İlişkin Usul ve Esaslara Dair Yönetmelik Taslağı ile belirli yapıların beş yılda bir kontrol edilmesi öngörülüyor.

Taslak düzenleme, 23 Haziran 2021 ve sonrasında yapımı tamamlanarak Bakanlık tarafından Bina Kimlik Sertifikası asılan yapıları kapsıyor. Buna göre denetimler, sertifikanın asılmasının ardından beşer yıllık dönemlerle gerçekleştirilecek. Taslakta yönetmeliğin yürürlük tarihi 1 Ocak 2027 olarak belirtiliyor. Ancak düzenleme henüz taslak aşamasında olduğu için uygulamanın kesinleşmesi için nihai metnin yayımlanması gerekiyor.

Denetimler nasıl yapılacak?

Taslağa göre periyodik denetimleri, Bakanlık tarafından elektronik ortamda görevlendirilecek yapı denetim kuruluşları gerçekleştirecek. İlk görevlendirmelerin 2027 yılı ocak ayından itibaren yapılması planlanıyor. Beş yıllık denetim süresi dolan yapılar için her yıl ocak ayında elektronik görevlendirme yapılacak.

Görevlendirilen ekiplerin, en geç iki ay içerisinde bina yöneticisiyle, yönetici bulunmuyorsa maliklerden veya binada ikamet edenlerden biriyle ya da mahalle muhtarı veya azasıyla belirlenen bir günde yapıya gitmesi gerekecek.

Denetimin engellenmesi durumunda ise süreç tutanak altına alınacak. İkinci ziyarette de engellemenin sürmesi halinde ilgili kişiler hakkında idari para cezası uygulanması ve denetimin kolluk kuvvetleri yardımıyla tamamlanması öngörülüyor.

Binalarda hangi noktalar kontrol edilecek?

Yönetmelik taslağının ekinde yer alan periyodik denetim kontrol formunda toplam 14 inceleme başlığı bulunuyor. Kontrollerde binanın ruhsat ve projeye uygunluğu ile yapıya sonradan yapılan müdahaleler değerlendirilecek.

Denetimlerde binanın kat sayısı ve taban alanının ruhsatına uygun olup olmadığı, dış cephe çıkmaları, bodrum ve zemin katlardaki kolon ve perde duvarların sayısı ile boyutları incelenecek. Ayrıca engelli rampası, yangın merdiveni, asansörün periyodik kontrolü ve sığınakların mevzuata uygunluğu da kontrol listesinde yer alıyor.

Binanın kullanım amacının ruhsatla uyumu, çatı arasının kullanımı, bağımsız bölümlerde ve ortak alanlarda statik projeye aykırı değişiklikler, parseldeki yapıların yerleşimi ve istinat duvarları da denetlenecek konular arasında bulunuyor.

Kontrollerin önemli başlıklarından birini ise binada dışarıdan gözlemlenebilen oturma, ötelenme ve güçlendirme gerektirebilecek kritik çatlaklar oluşturuyor. Tespit edilen uygunsuzlukların fotoğraf veya video ile kayıt altına alınması da taslakta öngörülüyor.

Uygunsuzluk tespit edilirse ne olacak?

Denetim sonunda hazırlanan formlar Bakanlığın elektronik sistemine kaydedilecek ve ilgili idarelere iletilecek. Taslağa göre uygunsuzluk tespit edilen yapılar hakkında belediyeler veya yetkili idareler, İmar Kanunu'nun ilgili hükümleri kapsamında işlem yürütecek.

Böylece ruhsata ve projeye aykırı müdahalelerin, taşıyıcı sistemdeki değişikliklerin ve yapısal sorunların tespit edilerek gerekli idari işlemlerin başlatılması amaçlanıyor.