NOROVİRÜS NEDİR?

Norovirüs, mide ve bağırsaklarda enfeksiyona yol açan, bulaşıcılığı yüksek bir virüstür. Akut gastroenterit olarak adlandırılan mide ve bağırsak iltihabına neden olan norovirüs, halk arasında mide gribi veya bağırsak enfeksiyonu olarak da bilinen tablonun yaygın nedenleri arasında yer alır. Her yaş grubunda görülebilen norovirüs enfeksiyonu, özellikle toplu yaşam alanlarında ve hijyen koşullarının yeterli olmadığı ortamlarda kısa sürede çok sayıda kişiye bulaşabilir. Okullar, kreşler, hastaneler ve ortak kullanım alanları virüsün yayılması açısından risk oluşturabilir. Norovirüs enfeksiyonu çoğunlukla birkaç gün içinde kendiliğinden düzelir. Bununla birlikte kusma ve ishal nedeniyle vücutta aşırı sıvı kaybı meydana gelebilir. Bu durum özellikle küçük çocuklar, yaşlılar ve bağışıklık sistemi zayıf kişiler açısından dikkatle takip edilmelidir.

NOROVİRÜS BELİRTİLERİ NELERDİR?

Norovirüs enfeksiyonunun belirtileri genellikle virüsle temas ettikten 12 ila 48 saat sonra ortaya çıkar. Hastalık çoğu zaman aniden başlar ve mide-bağırsak sistemine ilişkin şikâyetlerle kendini gösterir. Norovirüsün en sık görülen belirtileri arasında mide bulantısı, kusma, sulu ishal ve karın ağrısı bulunur. Bazı kişilerde ateş, baş ağrısı, kas ağrıları, halsizlik ve genel vücut kırgınlığı da görülebilir. Belirtilerin şiddeti kişiden kişiye değişebilir. Bazı kişiler hastalığı hafif şikâyetlerle atlatırken bazı kişilerde gün içinde tekrarlayan kusma ve ishal nedeniyle günlük yaşamı etkileyen sıvı kaybı gelişebilir. Norovirüs enfeksiyonunda özellikle idrar miktarının azalması, ağız ve boğaz kuruluğu, ayağa kalkınca baş dönmesi ve belirgin halsizlik gibi belirtiler susuz kalmanın işareti olabilir. Çocuklarda gözyaşının azalması, normalden daha az idrara çıkma ve olağan dışı uyku hali de dikkate alınmalıdır.

NOROVİRÜS NASIL BULAŞIR?

Norovirüs, enfekte kişilerin dışkısı ve kusmuğuyla çevreye yayılabilir. Virüsün çok küçük miktarları bile enfeksiyona neden olabildiğinden bulaşma kısa sürede gerçekleşebilir. Virüsün başlıca bulaşma yolları arasında kirlenmiş yiyeceklerin tüketilmesi, güvenli olmayan suyun içilmesi, enfekte kişilerle yakın temas ve virüs bulaşmış yüzeylere dokunduktan sonra ellerin ağza götürülmesi bulunur. Enfekte bir kişinin yemek hazırlaması veya ortak kullanılan mutfak araçlarının yeterince temizlenmemesi de bulaşma riskini artırabilir. Kusma sırasında çevreye yayılan küçük parçacıklar da yiyeceklerin ve yüzeylerin kirlenmesine yol açabilir. Tokat’ta görülen salgında norovirüsün tespit edilmesi, enfeksiyonun etkenine ilişkin bilgi sağlıyor. Ancak virüsün hangi kaynaktan yayıldığı, yalnızca norovirüs tespit edilmesiyle kesin olarak belirlenmiş olmaz. Salgının kaynağına ilişkin su ve gıda incelemelerinin sonuçları ayrıca değerlendirilmelidir.

NOROVİRÜS KAÇ GÜNDE GEÇER?

Norovirüs enfeksiyonu çoğu kişide 1 ila 3 gün içerisinde düzelir. Belirtiler genellikle aniden başlar ve birkaç gün içinde hafifler. Ancak iyileşme süresi kişinin yaşına, genel sağlık durumuna ve sıvı kaybının şiddetine göre değişebilir. Kişinin kendisini daha iyi hissetmesi, virüsü hemen bulaştıramayacağı anlamına gelmez. Norovirüs, belirtiler sona erdikten sonra da dışkıyla yayılmaya devam edebilir. Bu nedenle iyileşme döneminde de el hijyenine ve ortak kullanılan alanların temizliğine dikkat edilmesi gerekir.

NOROVİRÜS TEDAVİSİ NASIL YAPILIR?

Norovirüse karşı hastalığı doğrudan ortadan kaldıran özel bir ilaç bulunmuyor. Tedavinin temel amacı, kusma ve ishal nedeniyle kaybedilen sıvı ve minerallerin yerine konulması ve vücudun iyileşme sürecinin desteklenmesidir. Hafif seyreden vakalarda bol sıvı tüketmek, dinlenmek ve tolere edilebilen yiyecekleri az miktarlarda tüketmek yardımcı olabilir. Bulantı nedeniyle sıvı içmek zorlaşıyorsa küçük yudumlarla ve sık aralıklarla sıvı alınabilir. İshal ve kusmayla belirgin sıvı kaybı yaşanması halinde eczanelerde bulunan ağızdan sıvı ve elektrolit desteği sağlayan rehidrasyon solüsyonları kullanılabilir. Özellikle çocuklarda sıvı kaybı belirtileri varsa sağlık uzmanından destek alınmalıdır. Norovirüs bir virüs olduğu için antibiyotikler bu enfeksiyonu tedavi etmez. İshal kesici veya kusmayı önleyici ilaçlar da özellikle çocuklarda doktor önerisi olmadan kullanılmamalıdır. Kişi sıvı tüketemiyorsa, sürekli kusuyorsa, idrarı belirgin şekilde azaldıysa veya ciddi halsizlik ve baş dönmesi yaşıyorsa sağlık kuruluşuna başvurmalıdır. Dışkıda kan görülmesi, şiddetli karın ağrısı veya bilinç durumunda değişiklik olması da tıbbi değerlendirme gerektirir.

NOROVİRÜSTEN KORUNMAK İÇİN NE YAPILMALI?

Norovirüsün kolay bulaşması nedeniyle hijyen önlemleri enfeksiyonun yayılmasını önlemede önemli rol oynar. Tuvalet kullanımından sonra, yemek hazırlamadan önce ve yemek yemeden önce ellerin sabun ve suyla en az 20 saniye yıkanması gerekir. Alkol bazlı el dezenfektanları, norovirüse karşı el yıkamanın yerini tutmaz. Meyve ve sebzeler iyice yıkanmalı, yiyecekler güvenli koşullarda hazırlanmalı ve içme suyunun güvenilir olduğundan emin olunmalıdır. Tuvalet, musluk, kapı kolu ve sık dokunulan yüzeylerin uygun bir dezenfektanla temizlenmesi de önemlidir.

Kusmuk veya dışkıyla kirlenen çamaşır ve nevresimler dikkatlice temizlenmeli, mümkünse yüksek sıcaklıkta yıkanmalıdır. Enfeksiyon geçiren kişiler, belirtiler sona erdikten sonra en az 48 saat boyunca başkaları için yemek hazırlamaktan ve okula ya da işe gitmekten kaçınmalıdır. Norovirüs enfeksiyonu çoğunlukla kısa sürede iyileşse de özellikle çocuklarda sıvı kaybı belirtilerinin göz ardı edilmemesi gerekir. Şikâyetlerin ağırlaşması veya sıvı kaybının önlenememesi durumunda tıbbi yardım alınmalıdır.