Takvim yaprakları Kasım ayını gösterdiği an, dijital ekranlardan sokak billboardlarına, cep telefonlarımıza düşen bildirimlerden televizyon kuşaklarına kadar her yer aynı renk ve aynı kelimeyle kuşatılıyor: İndirim! "Efsane günler", "şahane haftalar", "yılın son fırsatı", "sepette ekstra kazanç"… Modern kapitalizmin en parlak, en gürültülü ve en kurnaz sahnesi bir kez daha perdelerini açıyor.
Öyle bir psikolojik kuşatma yaratılıyor ki, saniyeler içinde geri sayım sayaçları işlemeye başlıyor, stokların tükenmek üzere olduğu fısıldanıyor ve zihinlerimize tek bir komut işleniyor: "Şimdi almazsan kaybedersin!"
İşin en çarpıcı yanı ise bu küresel tüketim şöleninin insanlara bir "tasarruf yöntemi" olarak pazarlanması. Aslında hiç ihtiyacı olmayan bir kazağı, dolapta üç benzeri duran bir ayakkabıyı ya da ne işe yarayacağını dahi tam bilmediği bir mutfak aletini "yüzde 50 indirimle" alan modern tüketici, günün sonunda kâr ettiğine inanıyor. Oysa matematik basittir: İhtiyacınız olmayan bir ürüne ödediğiniz her kuruş, etiketin üzerinde ne yazarsa yazsın yüzde yüz zarardır.
Haftalar öncesinden şişirilen etiket fiyatlarının, Kasım sabahı "büyük kampanya" süsüyle eski seviyesine çekilmesini artık sokaktaki çocuk bile fark ediyor. Ancak algı yönetimi o kadar güçlü ki, mantık devreden çıkıyor ve yerini o anlık dopamin patlamasına bırakıyor. Kredi kartı limitlerinin zorlandığı, gelecek ayların maaşlarının bugünden ipotek altına alındığı bu süreçte; kazanan hiçbir zaman tüketici olmuyor.
Bu meselenin yalnızca ekonomik bir boyutu yok; asıl mesele insan ruhunun nasıl manipüle edildiğidir. Modern pazarlama psikolojisi, insana ürün satmaz; ona bir statü, bir mutluluk vaadi ve geçici bir "tatmin" hissi satar. Gündelik hayatın stresi, ekonomik belirsizlikler ve gelecek kaygısı altında sıkışan insan; kargo paketini açtığı o birkaç dakikalık heyecanla kendi içindeki boşluğu doldurmaya çalışıyor.
Kapı zili her çaldığında, elimize tutuşturulan her karton kutuyla biraz daha özgürleştiğimizi sanırken; aslında tüketim çarkının daha bağımlı birer dişlisine dönüşüyoruz. Dolaplar taşıyor, evler kullanılmayan eşya yığınlarına dönüyor, fakat o "daha fazlasına sahip olma" açlığı bir türlü dinmiyor. Çünkü sistem, tatmin olan değil; sürekli eksiklik hisseden bireyler üzerine kurulu.
Bir toplumun tüketim alışkanlıkları, o toplumun değer yargılarının aynasıdır. Eskiden eşyalar eskiyene kadar kullanılır, bozulan tamir edilir, alınacak her şey "gerçekten gerekli mi?" süzgecinden geçirilirdi. Bugün ise "fırsat kaçmasın" telaşıyla israf meşrulaştırılıyor.
Kasım kampanyalarının ışıltılı vitrinlerine bakarken durup kendimize şu dürüst soruyu sormak zorundayız: Biz gerçekten bu ürünlere mi ihtiyaç duyuyoruz, yoksa bize dayatılan o "satın alma" hazzına mı yenik düşüyoruz?
Unutmamak gerekir ki; hiçbir indirim etiketi, ihtiyacınız olmayan bir şeye ödediğiniz bedeli ucuzlatmaz. Gerçek kazanç, sepete eklediklerinizde değil; aklınıza ve iradenize sahip çıkıp almadan geçebildiklerinizde gizlidir.
Henüz yorum yapılmadı,
İlk Yorum yapan siz olun...
Başkan Ünlüce’nin yoksula dokunan vaadi sofralara geliyor!
Tarkan Demir
MHP’den beş mantıklı talep
Kerem Akyıl
Kâr ettim sanırken kaybettiklerimiz
Ümit Polatbaş
Halk inandığının arkasından gider…
Kaan Özcan
Tatil ve ekonomik şartlar…
Seval Erci
MOTİVASYON ANLAMINDA DEĞERLİYDİ
Ahmet D. Canoruç
Tepebaşı Belediyesi’nin iş birliği Eskişehirlileri ulaşımda rahat…
Funda Morgül
Gürhan Albayrak ve Eskişehir İçin Yeni Bir Dönem
Rifat V. Halas
Sürdürülebilir kulüp kültürü
Konuk Kalem
2023 yılında bizi neler bekliyor?
Tülin Karagöz
Düşükler neden tekrarlar?
Op. Dr. Alper Turgut
Sağlığınız için
Uzm. Dr. Burcu Aydemir Efelerli
Vatandaşları aydınlattık
M. Murat Aslan
Hayır, o yaşamak istiyor
Seda Göksoy
Türkiye'de futbol
Osman Cemoğlu