Anadolu Üniversitesi Yer ve Uzay Bilimleri Enstitüsü sadece Eskişehir’de değil bugüne kadar Türkiye genelinde birbirinden önemli çalışmalara imza attı ve araştırmaları aralıksız sürüyor. Bizler de Es TV ve Anadolu Gazetesi olarak Eskişehir de uzmanı olmayanların bile sıkça konuştuğu deprem, zemin, bina kalitesi ve dönüşüm konularını alanında uzman isimlerle masaya yatırdık.
Yer ve Uzay Bilimleri Enstitü Müdürü Prof.Dr. Alper Çabuk, Prof Dr. Berkan Ecevitoğlu ve Prof. Dr. Yücel Güney’i konuk ettiğimiz söyleşi Eskişehir için Akademik ve Bilimsel çalışmaların sağlayacağı faydayı bir kez daha gözler önüne serdi.
ESKİŞEHİR’İN ZEMİN YAPISI
Eskişehir’in belli noktalarında zeminlerle ilgili gelişi güzel yorumlar yapılıyor.
İnsanların kafası karışıyor. Eskişehir’deki zemin yapısı hakkında önce biraz bilgi almak istiyoruz.
Berkan Ecevitoğlu : Şehrin zemin kısmını incelediğimiz zaman burada yaptığımız işler şunlar oldu. Özellikte sismik araştırmalar yaptık.
Bu araştırmalarda sismik kırılma yansıma ve kuyu içi yöntemleri uyguladık.
Daha sonra yer radarımız geldi o yer radarıyla tespit ettiğimiz yerlerde bu sefer de hendek kazdık. Bu hendeklerden de numune aldık. Bütün bunların ilk nedeni parametreleri ve depremselliğin incelenmesi. İkincisi ise bu fayların tehdit edilmesinin amaçlanması.”
Peki, Eskişehir’de nasıl bir yapı var? Diğer illerden farklı mı? Genel anlamda güvenli mi? Eskişehir’in zemini hangi noktalarda daha riskli?
Berkan Ecevitoğlu: Eskişehir’in sıkıntısı şurada. İki tane nehrimiz var. Bunlar Porsuk ve Sarısu. Bu nehirlere yakın yerler riskli alan olabiliyor.
Ayrıca Eskişehir yer altı kaynak suyu yönünden çok zengin.
O yüzden de yer altı suyunun yüzeye yaklaştığı yerlerde risk artıyor. Ancak şu da önemli.
Hiçbir veriye dayanmadan ‘nehrin kıyıları tehlikelidir oraları boşaltalım’ denemez.
Gerçekten gidip bakmak ve incelemek lazım.
Yücel Hocam, Eskişehir’in yapısıyla ilgili sizden de değerlendirme alalım…
Yücel Güney: Eskişehir’de sıvılaşmayan bölgeler var ama başka bir özellikte daha var. Su seviyesinin yüksek olması alüvyon diye söylemiş olduğumuz o sediment tabakasının kalın olması zemin büyütmesi diye söylemiş olduğumuz başka bir problemin oluşmasına neden oluyor.
Yani sıvılaşmayan bölgelerde de sediment kalınlığının yüksekliğinden dolayı deprem etkisi büyüyerek geliyor.
Zemin çok kötüyse deprem büyüklüğünün süreye etkisi var.
Yani o zaman şunu diyoruz. Aynı bölgede oluşan bir deprem, şehrin bazı bölgelerini az etkilerken bazı bölgelerini çok etkiler. Bu zeminin tabaka kalınlığının kötü olması ile alakalıdır.
O bölgenin kalınlığı ve o bölgedeki zeminin yumuşaklığı, oradaki deprem büyüklüğünü etkiler.
Kayanın üstündeki zeminde ise deprem etki eder ve gider.
Depremin belli bir süre hareket ettiğini düşünün, geçiş süresinin uzaması binanın üzerine olan etkiyi de katlayarak verir.
Siz böyle bir yerde bina yaptığınız zaman o binanın kalitesi kayadakinden daha kaliteli olması lazım.
Şimdi Eskişehir bölgesi kuzey ve güney arasında bir basen oluşturuyor. Yani Sündiken Dağlarıyla güneydeki tepeler arasında bir alanda bir sediment kalınlığı oluşturuyor. Oralar Eskişehir’in kaya kısımları. Yani sediment kalınlığımız kuzen ve güney yüzey başları olmak üzere bu bölgede yüksek bir kalınlık teşkil ediyor.
Yani, Eskişehir’de güvenli bir ev yapılacaksa önce en yüksekteki noktaya mı yapılmalı?
Alper Çabuk : Öyle demeyelim. Aslında bizim Türkiye’de yaptığımız en önemli hatalardan biri şu. Biz yerleşim yeri seçerken tarım kültüründen şehir kültürüne geçişte şöyle bir hata yapmışız. Daha önce tarım yaptığımız yerleri kentlere dönüştürmüşüz..
Aslında çok temel olarak iyi tarım arazisi olmakla sağlam zemin olmak arasında ters bir ilişki var. Bizim Türkiye’deki belki de en temel hatalarımızdan bir tanesi tarım arazilerimizi hızlı kentleşmeye feda etmişiz.
Birincisi çevre üzerinde çok ciddi olumsuz etki yaratmışız.
Bizim tarım topraklarımız beslenmemiz için önemli olan yerler. 1950’lerden sonra özellikte kent merkezinde sulu tarım yapılabilmesi için inanılmaz bir altyapı oluşturulmuş. Ama biz bunu yaparken su havzasına çok zarar vermişiz. Ayrıca tarım topraklarımıza çok zarar vermişiz.
Bir de çevresel anlamda çok ciddi problemlere yol açmışız.
Bir diğer olumsuz etki de, ters ilişki nedeniyle sağlam olmayan zeminlerde çok ciddi anlamda hızlı bir kentleşmeye gitmişiz.
Sağlam olmayan zeminde, yani tarım toprağı üzerinde de sağlam binalar yapılabilir.
Biz bunu yaparken ama bir de şunu yapmışız, o uygun olmayan zeminde o zemine uygun olmayan nitelikte binalar yapmışız.
Eskişehir daha önce Porsuk Barajı yapılana kadar sellerden çok etkilenmiş ovanın içerisinde bir yerde.
Bunun haricinde ovanın içerisindeki o yerleşim yeri uygun tekniklerle yapılmamış olan yapısı nedeniyle, bizim için ciddi anlamda bir tehdit oluşturuyor.
Eskişehir’in sıkıntısı
yumuşak katlar mı?
Yücel Güney: Yumuşak kat dediğimiz şey şu.
Bir binada dükkân katı garaj katı varsa bu binada o bölgede tam zemin katının üstünde yıkılmalar meydana geliyor. Bakın şöyle yıkılan binalar çoğunluğu dükkân katlı veya garaj katlı binalar.
Genelde binaların giriş katlarında kafeteryalar veya mağazalar olabiliyor ve asma kat diye tabir ettiğimiz katlarda bulunuyor. Bu zararlı değil mi?
Yücel Güney: Bakın aslında inşaat mühendisliğinde hepsinin çözümü var. Bu bahsettiğimiz yumuşak katın da çözümü var.
Binalarda perde diye söylenen her iki yönde geniş kolonlar yapmanız mecburdur.
Böyle bir yapı çok ucuza mal edilebilir. Perde dediğimiz şey bir kenarı diğer kenarının 7 katı olan kolon tipi elemanlar.
Kentsel dönüşüm doğru bir proje mi? Dönüşümde öncelikler neler olmalı?
Alper Çabuk: Eskişehir için belediyelerin dönüşüm projeleriyle ilgili az da olsa bir fikir birliği var.
Bana sorarsanız Eskişehir için onların belirledikleri dönüşüm öncelikleri doğru mudur? doğrudur. Sıralamaları doğru mudur derseniz burası tartışılır.
O yüzden bu konuya pek değinmek istemiyorum.
Ama belediyelerimizin yaklaşımı bakış açısı ve kentsel dönüşümle ilgili ortaya koydukları ve çevre şehircilik bakanlığına bildirmiş oldukları öncelikler ve yerler doğrudur.
Deprem ve zemin araştırmalarından yararlanılıyor mu?
Yücel Güney: Şöyle söyleyeyim. Eskişehir özelinde söylüyorum. Eskişehir’de başka şehirlerde olmayan yapı kalitesini arttırıcı bazı önemler aldık Şimdi mesela bahsettiğimiz bu binaları sağlamlaştıracak olan kolon ve girişlerin doğru bir şekilde yapılmasını sağlayacak sistemler geliştirildi.
Beton kalitesi Türkiye genelinden daha fazla bir beton kalitesi uygulanıyor Eskişehir’de.
Biz şunu yapmanızı istiyoruz sizden basın organları olarak.
Bütün Türkiye’deki basın organları olarak depremin büyüklüğü ya da depremin nerede olacağı değil binaların yapılarının nasıl sağlam olacağı önemli.
Siz de basın olarak bunlara ağırlık vermeli ve vatandaşları bilinçlendirmelisiniz. Ayrıca Türkiye’de yapılan yanlışlık şu.
Biz hep kurallar koyuyoruz ama hep açık kalan noktalar oluyor.
Hep açık noktalardan yaparak binalar yapmaya çalışıyoruz. bu yüzden binalar sağlam olmuyor. Burada alıcılarında suçu var.
Bizler mal alırken dikkat ettiğimiz değerleri ev alırken dikkat etmiyoruz. Bu eksikliklerimiz umarım zamanla düzelecektir.
Halkı bilinçlendirmek için biz sürekli çalışmalar yapıyoruz. biz kendi açımızdan Anadolu Üniversitesi olarak katkıda bulunmaya devam edeceğiz.
Sizlerinde desteğini bekliyoruz duyulması açısından.
Peki genel Eskişehir’de ki bu envanter çalışmalarında Eskişehir diğer şehirlerden iyidir ya da kötüdür diyebileceğimiz bir sonuç çıktı mı?
Yücel Güney: Maalesef şöyle, Türkiye’nin neresine giderseniz gidin yapı kalitesinin belli bir oranda bozulduğunu görüyorsunuz. Diyeceksiniz ki bazı bölgeler çok etkileniyor bazı bölgeler az etkileniyor yapı kalitesi değişmiyorsa neden kaynaklanıyor bu?
Şundan: Yapı kalitesinin kötülüğünü zeminden anlıyorsunuz eğer zemin kötü yapı kötüyse muhakkak bina yıkılıyor yani binaya hasar veriyor ama yapı kötü ama bulunduğu zemin çok iyi bir yapıya sahipse o zaman o etkiyi aynı şekilde göstermiyor yani sizin yıkılan bölgelerinizi ortak özelliği o bölgelerdeki zeminin kötü olması tabi ki yapının buna çok büyük bir etkisi var üst yapının problemi var Türkiye’nin neresinde giderseniz gidin bu kentsel dönüşümle yapılacak en güzel bir atılım yapıların tekrar elden geçirilmesi kesinlikle gerekli ama öncelikle kentsel dönüşüm yapılmaya başlanırken biz hep söylüyoruz bunu önce kötü zeminlerin olduğu yerden kentsel dönüşüm başlamalı.
Zaman kazanmak adına daha sağlıklı sonuç ya da daha hızlı ilerlemek adına üst yapıyı değiştirmek mi daha kolay olur yoksa zemini sıkıntılı olan yerlerimi biran önce bu kentsel dönüşüme tabi tutmak mı daha sağlıklı olur?
Yücel Güney: Bakın şöyle değerlendiriyorum ben, sizin söylediğinize şöyle cevap veriyim. Şimdi yapıların ortak bir özelliği var kötü dedik zaten yani genel anlamda söylüyorum bunu her binaya uygulamak mümkün değil ama genel anlamda yapıların kalitesi kötü o zaman önce zeminin kötü olan yerinden başlayalım yani yapıların iyiliğinden başlamamıza gerek yok çünkü aynı seviyedeler hemen hemen o zaman nerden başlamak lazım önce zemini kötü olan yerden. Deprem yönetmeliğinden belirtilen 4 tane zemin sınıfı var Z1-Z2- Z3 ve Z4 yani şöyle diyelim Z3 ve Z4 olan yerlerdeki binaların acilen kentsel dönüşüme başlatılması lazım kötü zemin ve 4 kat üzerindeki binaların önce kentsel dönüşüme başlaması kötü zemindeki tek katlı binayı düzeltmenin bir manası yok zaten istatistik olarak da görünen şu en çok yıkılan 4 ve 6 katlı binalar özellikle 99 öncesi yapılmış olan 4 ve 6 katlı yapılar yıkılmaya yüz tutuyor o zaman biz kötü zemini bulacağız ve kötü zemindeki 4 ve 6 katlı binaları önce bir inceleyeceğiz.
Kentsel dönüşüm fırsat mı?
Tehdit mi?
Alper Çabuk: Kentsel dönüşüm olgusu Türkiye için önemli bir fırsattır. Kentsel dokumuz rant kaygısıyla arazilerimiz depremlere karşı yapı stoklarımızı riskli hale getirdi. Kentsel dönüşümün nasıl yapılması gerektiği konusunda yasa yetersiz. Bilgiye müracaat edilerek, rant ve oy kaygısı güdülmeden eş zamanlı hızlı biçimde dönüşüm için başlanılmalı. Riskli alanları belirleyip doğru planlama ve projelerle adım atılmalı.
Planlama terziye elbise diktirmek gibidir. Her bölgeye ayrı proje ve plan hazırlanmalı.
- Kent merkezini dönüştürürken kat artışı yapılarak hak sahiplerine verilecek daireler dışında yaptırılacak dairelerin satışıyla, dönüşümün maliyeti düşürülebilir.
- Kentsel dönüşümün yapılacağı bölge cazibe merkezi haline getirilmeli.
- Doğru teknikler kullanılmalı. Doğaya kulak verilmeli.
- Eskişehir’deki kentsel dönüşüm bakış açıları doğru. Yani dönüştürülmek istenen alanlar. Ancak sıralaması tartışılır.
ESKİŞEHİR’İN ZEMİN YAPISI
Eskişehir’in belli noktalarında zeminlerle ilgili gelişi güzel yorumlar yapılıyor.
İnsanların kafası karışıyor. Eskişehir’deki zemin yapısı hakkında önce biraz bilgi almak istiyoruz.
Berkan Ecevitoğlu : Şehrin zemin kısmını incelediğimiz zaman burada yaptığımız işler şunlar oldu. Özellikte sismik araştırmalar yaptık.
Bu araştırmalarda sismik kırılma yansıma ve kuyu içi yöntemleri uyguladık.
Daha sonra yer radarımız geldi o yer radarıyla tespit ettiğimiz yerlerde bu sefer de hendek kazdık. Bu hendeklerden de numune aldık. Bütün bunların ilk nedeni parametreleri ve depremselliğin incelenmesi. İkincisi ise bu fayların tehdit edilmesinin amaçlanması.”
Peki, Eskişehir’de nasıl bir yapı var? Diğer illerden farklı mı? Genel anlamda güvenli mi? Eskişehir’in zemini hangi noktalarda daha riskli?
Berkan Ecevitoğlu: Eskişehir’in sıkıntısı şurada. İki tane nehrimiz var. Bunlar Porsuk ve Sarısu. Bu nehirlere yakın yerler riskli alan olabiliyor.
Ayrıca Eskişehir yer altı kaynak suyu yönünden çok zengin.
O yüzden de yer altı suyunun yüzeye yaklaştığı yerlerde risk artıyor. Ancak şu da önemli.
Hiçbir veriye dayanmadan ‘nehrin kıyıları tehlikelidir oraları boşaltalım’ denemez.
Gerçekten gidip bakmak ve incelemek lazım.
Yücel Hocam, Eskişehir’in yapısıyla ilgili sizden de değerlendirme alalım…
Yücel Güney: Eskişehir’de sıvılaşmayan bölgeler var ama başka bir özellikte daha var. Su seviyesinin yüksek olması alüvyon diye söylemiş olduğumuz o sediment tabakasının kalın olması zemin büyütmesi diye söylemiş olduğumuz başka bir problemin oluşmasına neden oluyor.
Yani sıvılaşmayan bölgelerde de sediment kalınlığının yüksekliğinden dolayı deprem etkisi büyüyerek geliyor.
Zemin çok kötüyse deprem büyüklüğünün süreye etkisi var.
Yani o zaman şunu diyoruz. Aynı bölgede oluşan bir deprem, şehrin bazı bölgelerini az etkilerken bazı bölgelerini çok etkiler. Bu zeminin tabaka kalınlığının kötü olması ile alakalıdır.
O bölgenin kalınlığı ve o bölgedeki zeminin yumuşaklığı, oradaki deprem büyüklüğünü etkiler.
Kayanın üstündeki zeminde ise deprem etki eder ve gider.
Depremin belli bir süre hareket ettiğini düşünün, geçiş süresinin uzaması binanın üzerine olan etkiyi de katlayarak verir.
Siz böyle bir yerde bina yaptığınız zaman o binanın kalitesi kayadakinden daha kaliteli olması lazım.
Şimdi Eskişehir bölgesi kuzey ve güney arasında bir basen oluşturuyor. Yani Sündiken Dağlarıyla güneydeki tepeler arasında bir alanda bir sediment kalınlığı oluşturuyor. Oralar Eskişehir’in kaya kısımları. Yani sediment kalınlığımız kuzen ve güney yüzey başları olmak üzere bu bölgede yüksek bir kalınlık teşkil ediyor.
Yani, Eskişehir’de güvenli bir ev yapılacaksa önce en yüksekteki noktaya mı yapılmalı?
Alper Çabuk : Öyle demeyelim. Aslında bizim Türkiye’de yaptığımız en önemli hatalardan biri şu. Biz yerleşim yeri seçerken tarım kültüründen şehir kültürüne geçişte şöyle bir hata yapmışız. Daha önce tarım yaptığımız yerleri kentlere dönüştürmüşüz..
Aslında çok temel olarak iyi tarım arazisi olmakla sağlam zemin olmak arasında ters bir ilişki var. Bizim Türkiye’deki belki de en temel hatalarımızdan bir tanesi tarım arazilerimizi hızlı kentleşmeye feda etmişiz.
Birincisi çevre üzerinde çok ciddi olumsuz etki yaratmışız.
Bizim tarım topraklarımız beslenmemiz için önemli olan yerler. 1950’lerden sonra özellikte kent merkezinde sulu tarım yapılabilmesi için inanılmaz bir altyapı oluşturulmuş. Ama biz bunu yaparken su havzasına çok zarar vermişiz. Ayrıca tarım topraklarımıza çok zarar vermişiz.
Bir de çevresel anlamda çok ciddi problemlere yol açmışız.
Bir diğer olumsuz etki de, ters ilişki nedeniyle sağlam olmayan zeminlerde çok ciddi anlamda hızlı bir kentleşmeye gitmişiz.
Sağlam olmayan zeminde, yani tarım toprağı üzerinde de sağlam binalar yapılabilir.
Biz bunu yaparken ama bir de şunu yapmışız, o uygun olmayan zeminde o zemine uygun olmayan nitelikte binalar yapmışız.
Eskişehir daha önce Porsuk Barajı yapılana kadar sellerden çok etkilenmiş ovanın içerisinde bir yerde.
Bunun haricinde ovanın içerisindeki o yerleşim yeri uygun tekniklerle yapılmamış olan yapısı nedeniyle, bizim için ciddi anlamda bir tehdit oluşturuyor.
Eskişehir’in sıkıntısı
yumuşak katlar mı?
Yücel Güney: Yumuşak kat dediğimiz şey şu.
Bir binada dükkân katı garaj katı varsa bu binada o bölgede tam zemin katının üstünde yıkılmalar meydana geliyor. Bakın şöyle yıkılan binalar çoğunluğu dükkân katlı veya garaj katlı binalar.
Genelde binaların giriş katlarında kafeteryalar veya mağazalar olabiliyor ve asma kat diye tabir ettiğimiz katlarda bulunuyor. Bu zararlı değil mi?
Yücel Güney: Bakın aslında inşaat mühendisliğinde hepsinin çözümü var. Bu bahsettiğimiz yumuşak katın da çözümü var.
Binalarda perde diye söylenen her iki yönde geniş kolonlar yapmanız mecburdur.
Böyle bir yapı çok ucuza mal edilebilir. Perde dediğimiz şey bir kenarı diğer kenarının 7 katı olan kolon tipi elemanlar.
Kentsel dönüşüm doğru bir proje mi? Dönüşümde öncelikler neler olmalı?
Alper Çabuk: Eskişehir için belediyelerin dönüşüm projeleriyle ilgili az da olsa bir fikir birliği var.
Bana sorarsanız Eskişehir için onların belirledikleri dönüşüm öncelikleri doğru mudur? doğrudur. Sıralamaları doğru mudur derseniz burası tartışılır.
O yüzden bu konuya pek değinmek istemiyorum.
Ama belediyelerimizin yaklaşımı bakış açısı ve kentsel dönüşümle ilgili ortaya koydukları ve çevre şehircilik bakanlığına bildirmiş oldukları öncelikler ve yerler doğrudur.
Deprem ve zemin araştırmalarından yararlanılıyor mu?
Yücel Güney: Şöyle söyleyeyim. Eskişehir özelinde söylüyorum. Eskişehir’de başka şehirlerde olmayan yapı kalitesini arttırıcı bazı önemler aldık Şimdi mesela bahsettiğimiz bu binaları sağlamlaştıracak olan kolon ve girişlerin doğru bir şekilde yapılmasını sağlayacak sistemler geliştirildi.
Beton kalitesi Türkiye genelinden daha fazla bir beton kalitesi uygulanıyor Eskişehir’de.
Biz şunu yapmanızı istiyoruz sizden basın organları olarak.
Bütün Türkiye’deki basın organları olarak depremin büyüklüğü ya da depremin nerede olacağı değil binaların yapılarının nasıl sağlam olacağı önemli.
Siz de basın olarak bunlara ağırlık vermeli ve vatandaşları bilinçlendirmelisiniz. Ayrıca Türkiye’de yapılan yanlışlık şu.
Biz hep kurallar koyuyoruz ama hep açık kalan noktalar oluyor.
Hep açık noktalardan yaparak binalar yapmaya çalışıyoruz. bu yüzden binalar sağlam olmuyor. Burada alıcılarında suçu var.
Bizler mal alırken dikkat ettiğimiz değerleri ev alırken dikkat etmiyoruz. Bu eksikliklerimiz umarım zamanla düzelecektir.
Halkı bilinçlendirmek için biz sürekli çalışmalar yapıyoruz. biz kendi açımızdan Anadolu Üniversitesi olarak katkıda bulunmaya devam edeceğiz.
Sizlerinde desteğini bekliyoruz duyulması açısından.
Peki genel Eskişehir’de ki bu envanter çalışmalarında Eskişehir diğer şehirlerden iyidir ya da kötüdür diyebileceğimiz bir sonuç çıktı mı?
Yücel Güney: Maalesef şöyle, Türkiye’nin neresine giderseniz gidin yapı kalitesinin belli bir oranda bozulduğunu görüyorsunuz. Diyeceksiniz ki bazı bölgeler çok etkileniyor bazı bölgeler az etkileniyor yapı kalitesi değişmiyorsa neden kaynaklanıyor bu?
Şundan: Yapı kalitesinin kötülüğünü zeminden anlıyorsunuz eğer zemin kötü yapı kötüyse muhakkak bina yıkılıyor yani binaya hasar veriyor ama yapı kötü ama bulunduğu zemin çok iyi bir yapıya sahipse o zaman o etkiyi aynı şekilde göstermiyor yani sizin yıkılan bölgelerinizi ortak özelliği o bölgelerdeki zeminin kötü olması tabi ki yapının buna çok büyük bir etkisi var üst yapının problemi var Türkiye’nin neresinde giderseniz gidin bu kentsel dönüşümle yapılacak en güzel bir atılım yapıların tekrar elden geçirilmesi kesinlikle gerekli ama öncelikle kentsel dönüşüm yapılmaya başlanırken biz hep söylüyoruz bunu önce kötü zeminlerin olduğu yerden kentsel dönüşüm başlamalı.
Zaman kazanmak adına daha sağlıklı sonuç ya da daha hızlı ilerlemek adına üst yapıyı değiştirmek mi daha kolay olur yoksa zemini sıkıntılı olan yerlerimi biran önce bu kentsel dönüşüme tabi tutmak mı daha sağlıklı olur?
Yücel Güney: Bakın şöyle değerlendiriyorum ben, sizin söylediğinize şöyle cevap veriyim. Şimdi yapıların ortak bir özelliği var kötü dedik zaten yani genel anlamda söylüyorum bunu her binaya uygulamak mümkün değil ama genel anlamda yapıların kalitesi kötü o zaman önce zeminin kötü olan yerinden başlayalım yani yapıların iyiliğinden başlamamıza gerek yok çünkü aynı seviyedeler hemen hemen o zaman nerden başlamak lazım önce zemini kötü olan yerden. Deprem yönetmeliğinden belirtilen 4 tane zemin sınıfı var Z1-Z2- Z3 ve Z4 yani şöyle diyelim Z3 ve Z4 olan yerlerdeki binaların acilen kentsel dönüşüme başlatılması lazım kötü zemin ve 4 kat üzerindeki binaların önce kentsel dönüşüme başlaması kötü zemindeki tek katlı binayı düzeltmenin bir manası yok zaten istatistik olarak da görünen şu en çok yıkılan 4 ve 6 katlı binalar özellikle 99 öncesi yapılmış olan 4 ve 6 katlı yapılar yıkılmaya yüz tutuyor o zaman biz kötü zemini bulacağız ve kötü zemindeki 4 ve 6 katlı binaları önce bir inceleyeceğiz.
Kentsel dönüşüm fırsat mı?
Tehdit mi?
Alper Çabuk: Kentsel dönüşüm olgusu Türkiye için önemli bir fırsattır. Kentsel dokumuz rant kaygısıyla arazilerimiz depremlere karşı yapı stoklarımızı riskli hale getirdi. Kentsel dönüşümün nasıl yapılması gerektiği konusunda yasa yetersiz. Bilgiye müracaat edilerek, rant ve oy kaygısı güdülmeden eş zamanlı hızlı biçimde dönüşüm için başlanılmalı. Riskli alanları belirleyip doğru planlama ve projelerle adım atılmalı.
Planlama terziye elbise diktirmek gibidir. Her bölgeye ayrı proje ve plan hazırlanmalı.
- Kent merkezini dönüştürürken kat artışı yapılarak hak sahiplerine verilecek daireler dışında yaptırılacak dairelerin satışıyla, dönüşümün maliyeti düşürülebilir.
- Kentsel dönüşümün yapılacağı bölge cazibe merkezi haline getirilmeli.
- Doğru teknikler kullanılmalı. Doğaya kulak verilmeli.
- Eskişehir’deki kentsel dönüşüm bakış açıları doğru. Yani dönüştürülmek istenen alanlar. Ancak sıralaması tartışılır.