Uykuda tekme atmak, birçok kişinin zaman zaman yaşadığı ancak çoğu zaman önemsemediği bir durumdur. Ancak bu hareketler sıklaştığında hem uyku kalitesini düşürebilir hem de altta yatan ciddi sağlık sorunlarının habercisi olabilir. Uzmanlara göre uykuda ani kas hareketleri, sinir sistemi, stres düzeyi ve uyku bozukluklarıyla doğrudan ilişkilidir. Uykuda tekme atma, genellikle uyku sırasında beynin kasları tam olarak devre dışı bırakamaması nedeniyle ortaya çıkar. Normal şartlarda REM uykusu sırasında vücut geçici olarak felç olur ve rüyalar fiziksel harekete dönüşmez. Ancak bazı durumlarda bu mekanizma bozulur ve kişi rüyasında gördüğü hareketleri gerçek hayatta da yapabilir.
En sık görülen nedenlerden biri huzursuz bacak sendromudur. Bu rahatsızlıkta kişi, özellikle gece saatlerinde bacaklarında rahatsız edici bir his yaşar ve istemsiz olarak bacaklarını hareket ettirir. Bu durum, uykuda tekme atmaya ve sık sık uyanmaya yol açabilir.Stres ve yoğun kaygı da uykuda kas kasılmalarının başlıca nedenleri arasında yer alır. Gün içinde yaşanan zihinsel yük, uyku sırasında vücudun tam anlamıyla gevşemesini engeller. Bu da ani kas seğirmeleri ve tekme atma şeklinde kendini gösterebilir.
Magnezyum, potasyum ve demir eksikliği de kas spazmlarını artırabilir. Özellikle demir eksikliğine bağlı anemi, huzursuz bacak sendromunu tetikleyerek gece boyunca bacak hareketlerine neden olabilir. Yetersiz beslenme ve dengesiz diyet, bu sorunun ortaya çıkmasında önemli rol oynar. REM uyku davranış bozukluğu ise uykuda tekme atmanın en ciddi nedenlerinden biridir. Bu hastalıkta kişi, rüyalarını fiziksel olarak yaşar; tekme atabilir, bağırabilir veya ani hareketlerle yataktan düşebilir. İleri yaşlarda görülme sıklığı artar ve Parkinson gibi nörolojik hastalıklarla ilişkili olabilir.
Uyku apnesi yaşayan kişilerde de uykuda ani kas hareketleri ve tekme atma sık görülür. Solunumun kısa süreli durması, vücudu savunma refleksiyle harekete geçirir ve kişi farkında olmadan bacaklarını sert şekilde savurabilir. Kafein, alkol ve bazı antidepresan ilaçlar da uykuda istemsiz hareketleri artırabilir. Özellikle akşam saatlerinde tüketilen kahve, enerji içecekleri ve alkol, sinir sistemini uyararak gece boyunca kas hareketlerine neden olabilir.
Uykuda tekme atma ne zaman tehlikeli kabul edilir? Eğer bu durum haftada birkaç kez tekrar ediyorsa, kişinin kendisine veya yanında yatan kişiye zarar vermesine yol açıyorsa, gündüz aşırı yorgunluk ve dikkat dağınıklığı oluşturuyorsa mutlaka bir uzmana başvurulmalıdır. Tedavide öncelikle altta yatan neden belirlenir. Demir ve magnezyum eksikliğinde takviye verilirken, stres kaynaklı durumlarda yaşam tarzı değişiklikleri ve gevşeme egzersizleri önerilir. Gerekli görülen vakalarda uyku düzenleyici ilaçlar ve nörolojik değerlendirme yapılabilir.
Uzmanlar, düzenli uyku saatleri, akşam saatlerinde kafein ve ağır yemeklerden kaçınma, ekran süresini azaltma ve hafif egzersizlerle uykuda tekme atma sorununun büyük ölçüde kontrol altına alınabileceğini vurguluyor.