Turkuaz Kart Nedir?
Turkuaz Kart, Türkiye’de yabancılar için hem ikamet hem de çalışma izni sağlayan özel bir statüdür. Bu kart, yüksek nitelikli yatırımcılar, bilim insanları, sanatçılar, sporcular ve uluslararası başarıya imza atmış kişiler gibi Türkiye’ye katkı sağlayacak kişiler için tasarlanmıştır. Kart sahibine Türkiye’de süresiz çalışma ve süresiz ikamet hakkı tanır. Ayrıca eşi ve bakmakla yükümlü çocuklarına “yakını” statüsüyle ikamet hakkı verilir. Kart, 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu’nun 11. maddesi ve Turkuaz Kart Yönetmeliği ile düzenlenmektedir.Kimlere Verilir? Kimler Başvurabilir?
Turkuaz Kart’ın alıcıları belli kriterleri taşıyan yabancılar arasından seçilir. Yönetmelikte açıkça belirtilen gruplar şöyle:Yüksek nitelikli işgücü: Eğitim, mesleki bilgi ve deneyim, bilime/teknolojiye katkı gibi kriterler bakımından öne çıkan kişiler.
Yüksek nitelikli yatırımcılar: Yatırım miktarı, ihracat, teknoloji geliştirici faaliyetler vs. ile Türkiye’ye katkı sağlayacak yatırımcılar.
Bilim insanları / araştırmacılar: Bilimsel ya da teknolojik gelişmeye katkı sağlayan, Türkiye menfaati açısından stratejik öneme sahip çalışmalar yapan kişiler.
Sanat, kültür, spor alanlarında uluslararası başarı: Türkiye’yi ya da Türk kültürünü dünyada tanıtma potansiyeli olan, küresel ya da uluslararası alanda başarı gösteren sanatçılar, sporcular vb.
Türkiye’nin tanınırlığına katkı sağlayan kişiler: Tanıtım, kültür, uluslararası ilişkiler ya da benzeri alanlarda Türkiye’nin uluslararası imajına katkısı olan kimseler.
Bununla beraber başvuru yapamayacak bazı durumlar da vardır:
Vize alınamayacak ya da Türkiye’ye girişine izin verilmeyecek yabancılar.
Kamu düzeni, kamu güvenliği ya da kamu sağlığı açısından olumsuz değerlendirme yapılan kişiler.
Avantajları / Sağladığı Haklar
Turkuaz Kart sahipleri ve yakınları için pek çok avantaj vardır:1.Süresiz çalışma hakkı: Kart sahibi kişi Türkiye’de çalışma izniyle ilgili süre sınırlamaları olmaksızın, dilediği işte çalışma hakkı elde eder.
2. Süresiz ikamet hakkı: Yabancı için, sürekli ikamet olanağı tanınır. Yakınları (eş ve bakmakla yükümlü çocuklar) için ikamet hakkı sağlanır.
3. Türk vatandaşlığına geçiş fırsatı: Belirli koşullar yerine getirildiğinde ve geçiş süresi tamamlandığında vatandaşlığa teklif edilme imkanı doğar.
4. Aile bütünlüğü: Eş ve çocuklar için ikamet izni hakkı verilir; aile Türkiye’de yaşayabilir.
5. Yatırım, ticaret, miras, taşınır-taşınmaz alım-satımı gibi işlemlerde kolaylık: Türkiye’de birçok idari açıdan standart izinlilere göre daha avantajlı işlemler yapılabilmesine olanak tanır.
6. Sosyal güvenlik hakları ve yükümlülükleri: Sosyal güvenlik mevzuatlarına tabi olabilir; kazanılmış hakları korunur. Ancak bazı kamu haklarında sınırlamalar vardır (örneğin, kamu görevlisi olma, seçme-seçilme hakkı).
Şartları ve Süreç
Turkuaz Kart başvuru ve kullanım sürecinde dikkat edilmesi gereken önemli hususlar:Başlangıçta geçiş süresi vardır: Kart ilk verildiğinde “geçiş süresi” kaydı ile birlikte verilir. Genellikle 3 yıl olarak öngörülmüştür. Bu süre içinde kişinin taahhüt ettiği faaliyetleri yerine getirip getirmediği Bakanlık tarafından takip edilir. Geçiş süresi dolmadan en geç 180 gün önce başvuru yapıldığında, şartlar uygun ise süresiz Turkuaz Kart haline getirilebilir. Türkiye’de “yasadışı kalma” gibi durumlar olmamalıdır; kamu düzeni, kamu güvenliği ve kamu sağlığı açısından sorun teşkil eden durumlar varsa başvuru reddedilebilir. Kart sahibi kişinin Türkiye’de belli sürelerle bulunmaması ya da uzun süre yurtdışında kalması gibi durumlarda kartın iptali gündeme gelebilir.
Başvuru Süreci ve Gereken Belgeler
Başvuru süreci, isteyenin Türkiye içinde olup olmamasına göre değişir:Türkiye’de bulunan yabancılar, yasal ikamet durumları varsa sistem üzerinden başvurabilirler.
Yurt dışında bulunan yabancılar, vatandaşı oldukları ülkedeki Türk dış temsilcilikleri aracılığıyla başvuru yapabilir; belgeler elektronik ortamda iletilir.
Gerekli belgeler başvuru türüne göre değişmekle birlikte genel olarak istenenler:
- Pasaport ya da geçerli bir kimlik belgesi
- Eğitim diplomaları, mesleki deneyim belgeleri, sanatsal/sportif başarı belgeleri vs. belgeler
- Yatırımcıysa yatırımın büyüklüğünü, ihracat ya da iş yaratma kapasitesini gösteren belgeler
- Uluslararası tanınırlık veya benzer başarıyı gösteren referanslar / belgeler
Kısıtlamalar ve Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
Turkuaz Kart bazı avantajlarla birlikte bazı sınırlamalar da içerir:
- Kart sahibi kamu görevlisi olamaz
- Seçme ve seçilme hakkı gibi siyasi haklar genellikle verilmez.
- Kartın verilmesi ya da süresiz hale dönüşmesi için gerekli taahhütlerin yerine getirilmesi ve faaliyetlerin izlenmesi önemlidir. Geçiş süresince eksiklikler varsa kart iptal edilebilir.
Turkuaz Kart, Türkiye’nin uluslararası yetenekleri ve yatırımcıları çekme stratejisiyle uyumlu bir düzenlemedir ve hem ikamet hem çalışma izni gibi birçok hakkı tek belgeyle sağlayarak yabancılara büyük kolaylıklar sunar. Ancak başvuru sahiplerinin belirlenen kriterleri sağlaması, taahhütlerine uyması ve düzenlenen süreler içinde yükümlülüklerini yerine getirmesi gerekir.