Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2026 yılı Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması'nın sonuçlarını açıkladı. Araştırmayla birlikte çocukların internet, cep telefonu, sosyal medya ve dijital oyun alışkanlıklarının yanı sıra üretken yapay zeka kullanımı ve siber zorbalığa ilişkin veriler de ilk kez kapsamlı biçimde ele alındı.
Önceki araştırmalarda 6-15 yaş grubunu kapsayan çalışma, bu yıl 6-17 yaş aralığını içine alacak şekilde genişletildi. Araştırmada özellikle 11-17 yaş grubundaki çocukların üretken yapay zeka kullanımı ve siber zorbalık deneyimlerine ilişkin göstergelere de yer verildi.
Çocukların internet kullanımında oran yüzde 92,7'ye ulaştı
Araştırmaya göre, Türkiye'de 6-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 92,7'si internet kullanıyor. Bu oran 6-10 yaş grubunda yüzde 86,6, 11-17 yaş grubunda ise yüzde 96,9 olarak hesaplandı.
Düzenli internet kullanan çocukların hafta içi günde iki saat ve daha fazla çevrim içi vakit geçirme oranı yüzde 53'e çıktı. Hafta sonlarında ise bu oran yüzde 63,4'e yükseldi.
Çocukların interneti en fazla kullanma amacı yüzde 86,2 ile video izlemek oldu. İnterneti ders çalışma, ödev ve sunum hazırlamak için kullananların oranı yüzde 80,3, sosyal medya kullananların oranı ise yüzde 75,1 olarak belirlendi. Çevrim içi ders veya kurslara katılım ise yüzde 17,9 ile en az tercih edilen faaliyet oldu.
Çocukların yüzde 69,8'i sosyal medya kullanıyor
Araştırmada çocukların cep telefonu ve akıllı telefon kullanımı da incelendi. Buna göre, 6-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 80,1'i cep telefonu veya akıllı telefon kullandığını belirtti. Bu oran 6-10 yaş grubunda yüzde 66,2, 11-17 yaş grubunda yüzde 89,8 oldu.
Telefon kullanan çocukların yüzde 97,4'ü cihazlarını düzenli kullandığını ifade etti. Telefon kullanım amacı küçük yaş grubunda yüzde 73,3 ile oyun oynamak, 11-17 yaş grubunda ise yüzde 87,8 ile internette gezinmek olarak öne çıktı.
Düzenli telefon kullanan çocukların yüzde 37,8'i cihazlarını en az 30 dakikada bir kontrol ettiğini bildirdi. Bu oran 6-10 yaş grubunda yüzde 17,2, 11-17 yaş grubunda yüzde 48 olarak kaydedildi.
Sosyal medya kullanım oranı çocuklarda yüzde 69,8 oldu. Erkek çocukların yüzde 71,4'ü, kız çocuklarının ise yüzde 68,1'i sosyal medya kullandığını belirtti. Yaş gruplarına göre bakıldığında sosyal medya kullanımı 6-10 yaş grubunda yüzde 50,2, 11-17 yaş grubunda yüzde 83,4 olarak gerçekleşti.
Ekran süresi çocukların kitap okuma alışkanlığını etkiliyor
Çocuklara ekran karşısında geçirdikleri sürenin günlük yaşamlarına etkileri de soruldu. Katılımcıların yüzde 48,3'ü ekran nedeniyle daha az kitap okuduğunu, yüzde 42,2'si daha az ders çalıştığını ifade etti.
Çocukların yüzde 33'ü ailesiyle daha az vakit geçirdiğini, yüzde 26,8'i arkadaşlarıyla yüz yüze daha az görüştüğünü ve daha az oyun oynadığını belirtti. Daha az uyuduğunu söyleyenlerin oranı ise yüzde 25,4 oldu.
Dijital oyunlarda erkek çocukların oranı daha yüksek
Araştırmaya göre, çocukların yüzde 68,1'i dijital oyun oynuyor. Erkek çocuklarda bu oran yüzde 77,4'e çıkarken kız çocuklarında yüzde 58,2 olarak belirlendi.
Dijital oyun oynama oranı 6-10 yaş grubunda yüzde 69,1, 11-17 yaş grubunda ise yüzde 67,3 oldu. Dijital oyun oynayan çocukların yüzde 92,7'si oyunları düzenli oynadığını bildirdi.
Düzenli oyun oynayan çocukların en fazla tercih ettiği tür yüzde 48,1 ile macera-aksiyon oldu. Strateji-taktik oyunları yüzde 44,5, spor oyunları ise yüzde 41,6 oranında tercih edildi.
Oyun oynamaya ilişkin düşünceleri sorulan 6-10 yaş grubundaki çocuklarda yüzde 34,7 ile fazla oyun oynamanın sorumlulukları aksatması öne çıktı. 11-17 yaş grubunda ise yüzde 34,5 ile ebeveynlerin çocuklarının çok fazla oyun oynadığını düşünmesi ilk sırada yer aldı.
Üretken yapay zeka kullanımında kız çocukları önde
Araştırmanın bu yıl genişletilen başlıklarından biri de üretken yapay zeka kullanımı oldu. Buna göre, 11-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 63'ü üretken yapay zeka kullandığını belirtti.
Kız çocuklarında kullanım oranı yüzde 65,5, erkek çocuklarında ise yüzde 60,6 olarak kayıtlara geçti. Yapay zekayı kullanan çocukların yüzde 88,1'i bu teknolojiden örgün eğitim amacıyla yararlandığını, yüzde 58,6'sı ise özel amaçlarla kullandığını bildirdi.
Yapay zeka kullanmayan çocukların gerekçeleri arasında yüzde 68,9 ile bu teknolojinin varlığından haberdar olmamak ilk sırada yer aldı. İhtiyaç duymadığını belirtenlerin oranı yüzde 21,1, nasıl kullanacağını bilmediğini söyleyenlerin oranı yüzde 18,7 oldu. Gizlilik, güvenlik veya emniyet endişelerini gerekçe gösterenlerin oranı ise yüzde 16,1 olarak belirlendi.
Çocukların yüzde 10,2'si siber zorbalığa maruz kaldı
TÜİK araştırmasına göre, çocukların yüzde 10,2'si siber zorbalığa maruz kaldı. Siber zorbalık yaptığını belirten çocukların oranı yüzde 4,6, siber zorbalığa tanıklık edenlerin oranı ise yüzde 23,6 oldu.
Siber zorbalığa maruz kalan 11-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 73,3'ü, zorbalığı gerçekleştiren kişinin yüz yüze tanıdığı bir arkadaşı veya akranı olduğunu bildirdi.
Zorbalığın yaşandığı dijital ortamlar arasında yüzde 56,5 ile anlık mesajlaşma uygulamaları ilk sırada yer aldı. Bunu yüzde 51,1 ile SMS ve benzeri mesajlar, yüzde 40,7 ile sosyal medya platformları izledi. İnternet oyunları, cep telefonu aramaları ve sohbet odaları da çocukların siber zorbalıkla karşılaştığı diğer ortamlar arasında sıralandı.
Çocukların en sık karşılaştığı zorbalık türü yüzde 80,3 ile kırıcı veya incitici mesajlar oldu. Çocuklar hakkında incitici mesajların başkalarına iletilmesi ya da herkesin görebileceği şekilde paylaşılması yüzde 20,3, asılsız söylenti ve hikâyelerin yayılması ise yüzde 15,8 oranında kaydedildi.
Siber zorbalık kız çocuklarının okula devamını daha fazla etkiledi
Eğitimine devam eden 11-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 28,1'i siber zorbalığa maruz kalma, zorbalık yapma veya zorbalığa tanıklık etme durumlarından en az birini yaşadı.
Bu deneyimlerin okula devam durumunu etkilediğini belirten çocukların oranı yüzde 7,8 oldu. Cinsiyete göre incelendiğinde, siber zorbalığın okula devamını etkilediğini söyleyen erkek çocukların oranı yüzde 5,3, kız çocuklarının oranı ise yüzde 10,5 olarak belirlendi.