Kırım Tatar sürgünlerine 7 yaşındayken tanıklık eden Hüseyin Tarhan (92), "Binlerce insan Sibirya'ya sürgün edildi. Babam da sürgün edilenler arasındaydı. 1939 yılında tekrar büyük bir sürgün yaşandı. 1944 yılında ise büyük bir sürgün daha yaşandı. Sürgünün ardından çoğu hastalıktan ve zorlu hava şartlarından hayatını kaybetmiş. Ölenlerin sayısı o kadar fazlaymış ki cenazeleri bulundukları yerden kaldıracak kişi bulamamışlar" dedi. Annesi ve kardeşlerinin, 18 Mayıs 1944 yılında hayvan vagonlarına bindirerek Özbekistan'a sürgün ettirildiğini öğrendiğini bildiren Tarhan, "Trendekiler, yolculuk sırasında dağıtılan yemekten ishal olmuş. Birçok insan ishalden hayatını kaybetmiş. Ölenleri, yolculuk sırasında vagondan atmışlar. 'Aynı yerde çoğunluk olmasın' diye, her vagonu farklı yerde boşaltmışlar. Birçok aile birbirinden ayrılmış. Sürgünün ardından çoğu hastalıktan ve zorlu hava şartlarından hayatını kaybetmiş. Ölenlerin sayısı o kadar fazlaymış ki cenazeleri bulundukları yerden kaldıracak kişi bulamamışlar" ifadelerini kullandı. Bugün Ukrayna'da yaşanan gelişmeleri endişeyle izlediğini anlatan Tarhan, şöyle devam etti: "Rusya'nın yaptıklarını dünyanın hiçbir şey yapmadan seyretmemesi lazım. Dünya kamuoyu yapılanlara sessiz kalmaz, izin vermez diye düşünüyorum. İnşallah bir gün Kırım'daki Ruslarda memleketlerine dönerler. Başka ülkelerde yaşayan Kırımlıların da Kırım'a dönebilmelerini isterim. Bütün Tatarların Kırım'da toplanmasını istiyorum. Ukraynalılarla eskiden beri çok iyi ilişkilerimiz var. Çok güzel komşuluğumuz vardı. Ukrayna'da umarım bir bölünme olmadan yine eskisi gibi huzurlu yaşarız." Stalin döneminde 18 Mayıs 1944 gecesi başlayan sürgün furyası, 3 gün içinde yaklaşık 200 bin Kırım Tatarı'nın zorla yurtlarından koparılmasıyla sonuçlandı. Orta Asya'nın ücra köşelerine götürülmek üzere ölüm katarlarına bindirilen Kırım Tatarları'nın yüzde 42'si, zor koşullara dayanamayarak ya da yapılan baskılar sonucu yaşamını yitirdi. Vatanlarına dönmek için çok yoğun bir mücadele veren Kırım Tatarları, hedeflerine ulaşmak için 1980'li yılları beklemek zorunda kaldı. Yıllar sonra terk ettiği topraklarına gelen insanları başka bir hazin tablo bekliyordu. Kırım Tatarları, yurtlarına döndükleri zaman evlerinin, iş yerlerinin ve topraklarının Ruslar ile Ukraynalılara dağıtıldığını gördü. (AA)