Prof. Dr. Kemal Yakut, ES TV’de yayımlanan “Günaydın Eskişehir” programında Cumhuriyet’in kuruluş sürecini ve millî egemenlik anlayışının tarihsel gelişimini değerlendirdi. Mustafa Kemal Atatürk’ün Cumhuriyet’in ilanının birinci yıl dönümünde yaptığı açıklamaya değinen Yakut, Cumhuriyet’in büyük bir mücadelenin sonucunda kurulduğunu vurguladı.
Cumhuriyet’in temelleri Millî Mücadele döneminde atıldı
Cumhuriyet’in kuruluş sürecinin Mustafa Kemal Atatürk’ün Anadolu’ya geçerek Millî Mücadele’yi başlatmasıyla şekillendiğini belirten Yakut, Atatürk’ün 1927 yılında okuduğu Nutuk’ta bu süreci ayrıntılı biçimde anlattığını ifade etti. Yakut, Cumhuriyet’in adı henüz açıkça konulmadan önce de yürütülen mücadelenin bu hedef doğrultusunda ilerlediğine dikkat çekti.
Amasya Genelgesi millî egemenliğe geçişin başlangıcı oldu
Amasya Genelgesi’nin Millî Mücadele’nin temel belgelerinden biri olduğunu belirten Yakut, 21’i 22 Haziran 1919’a bağlayan gece yayımlanan genelgenin bir ihtilal bildirisi niteliği taşıdığını söyledi.
Genelgede vatanın bütünlüğünün tehlikede olduğunun belirtilmesi ve milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararının kurtaracağının vurgulanmasının önemine değinen Yakut, bu yaklaşımın tek kişi egemenliğinden millî egemenliğe geçişin önünü açtığını kaydetti.
Egemenliğin kaynağı millete dayanmalı
Anayasa ve kamu hukuku açısından Amasya Genelgesi’nin önemli bir dönüşümü temsil ettiğini ifade eden Yakut, egemenliğin kaynağının ilahi güç olarak görüldüğü geleneksel yönetim anlayışından farklı bir yaklaşımın ortaya çıktığını anlattı.
Yakut, geçmişte kralların, imparatorların ve padişahların yönetme yetkilerini ilahi bir kaynağa dayandırdıklarını belirterek Millî Mücadele döneminde gelişen millî egemenlik anlayışının Cumhuriyet’e giden yolun temel unsurlarından biri olduğunu vurguladı.