×

Prof. Dr. Demirköz: Eğer bir şey bedavaysa, ürün sizsiniz

Prof. Dr. Melahat Bilge Demirköz, Eskişehir’de yaptığı konuşmada yapay zekâdan uzay teknolojilerine, veri güvenliğinden astropolitikaya kadar geniş bir yelpazede dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu. “Önümüzdeki 50 yılda politika jeo değil, astro olacak” sözleri öne çıktı.

Eskişehir Türk Ocağı’nda konuşan Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Uzay ve Hızlandırıcı Teknolojiler Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü ve BM Yapay Zekâ Kurulu Üyesi Prof. Dr. Melahat Bilge Demirköz, yapay zekâ, veri güvenliği ve uzay teknolojileri üzerine kapsamlı değerlendirmelerde bulundu.

“Eğer bir şey bedavaysa, ürün sizsiniz”

Prof. Dr. Demirköz, yapay zekâ kavramına ilişkin yanlış algılara dikkat çekerek, sistemlerin kendi başına bir irade veya niyet geliştirmediğini vurguladı. Tüm modellerin insan tarafından verilen veri ve yönlendirmelerle şekillendiğini belirtti. Büyük dil modellerinin kullanıcı verilerini işleyiş biçimine dikkat çeken Demirköz, bu sistemlerin ücretsiz gibi görünse de kullanıcı davranışlarını analiz ederek farklı amaçlarla kullanılabildiğini ifade etti. “Eğer bir şey bedavaysa, ürün sizsiniz” sözleriyle veri ekonomisine dikkat çekti.

Büyük dil modellerinin fiziksel dünyayı anlama konusunda sınırlı olduğunu söyleyen Demirköz, asıl kırılmanın “dünya modelleri” ile yaşanacağını belirtti. Yapay zekânın sebep-sonuç ilişkisini anlamada yetersiz kaldığını, ancak yeni nesil sistemlerle bu açığın kapanabileceğini ifade etti.

Sağlık verilerinde anonimlik vurgusu

Kişisel sağlık verilerinin kullanımına da değinen Demirköz, bireysel veri paylaşımına karşı uyarıda bulunurken, devlet eliyle anonimleştirilmiş sistemlerin halk sağlığı açısından faydalı olabileceğini söyledi.

Uzay politikalarına ilişkin değerlendirmelerinde dikkat çekici ifadeler kullanan Demirköz, “Uzaydaki varlıkların yüzde 50'si tek bir insana ait” diyerek uzay alanındaki yoğunlaşmaya dikkat çekti. Bu durumun uzay yönetimi ve güvenlik açısından yeni bir güç dengesi oluşturduğunu belirtti. Mars görevlerinde yapay zekâ kullanımının kritik olduğuna işaret eden Demirköz, iletişim gecikmeleri nedeniyle insansız sistemlerin zorunlu hale geldiğini vurguladı.

“Denizaltı madenciliği daha hızlı büyüyecek”

Uzay madenciliği beklentilerine ilişkin değerlendirmesinde Demirköz, öngörülerin aksine denizaltı madenciliğinin daha hızlı gelişeceğini söyledi. Dünya yüzeyinin büyük bölümünün suyla kaplı olduğunu hatırlatarak, mavi ekonomi ve deniz kaynaklarının önemine dikkat çekti.

Türkiye’nin uzay çalışmaları

ODTÜ İVMER ekibinin çalışmalarını da anlatan Demirköz, uzay radyasyonu, yapay zekâ destekli analizler, kuantum hesaplama teknikleri ve malzeme geliştirme gibi birçok alanda yürütülen projelere değindi. Uluslararası Uzay İstasyonu, sonda uçuşları ve stratosferik testlerden elde edilen verilerle Türkiye’nin uzay araştırmalarında aktif rol aldığını ifade etti.