Solunum sistemi hastalıkları, Türkiye'deki ölüm nedenleri arasında önemli bir yer tutuyor. Bilecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Göğüs Hastalıkları Doktoru Uzm. Dr. Esra Geçgel, KOAH'ın hem Türkiye'de hem de dünyada ciddi bir halk sağlığı sorunu olduğunu söyledi. Geçgel, özellikle uzun süreli öksürük, balgam ve nefes darlığı yaşayan kişilerin belirtileri yaşlanmanın doğal sonucu olarak görmemesi gerektiğini vurguladı.
Türkiye'de yaklaşık 4 milyon KOAH hastası olduğu tahmin ediliyor
Uzm. Dr. Esra Geçgel'in paylaştığı bilgilere göre, Küresel Hastalık Yükü 2021 analizinde dünya genelinde yaklaşık 3,7 milyon kişinin KOAH nedeniyle hayatını kaybettiği bildirildi. Aynı veri setini değerlendiren bir çalışmada, 1990-2021 döneminde toplam vaka sayısının yaklaşık yüzde 112, ölüm sayısının ise yüzde 49 arttığı belirtildi.
Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığının (TÜSEB) hazırladığı 2020 KOAH raporunda ise Türkiye'de yaklaşık 4 milyon KOAH hastası bulunduğunun tahmin edildiğini aktaran Geçgel, TÜİK'in 2025 yılı verilerine göre solunum sistemi hastalıklarının yüzde 15,1 ile ölüm nedenleri arasında üçüncü sırada yer aldığını ifade etti.
Geçgel, bu oranın yalnızca KOAH'ı değil, tüm solunum sistemi hastalıklarını kapsadığının altını çizdi.
KOAH'ın belirtileri neler?
Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH), hava yolları ve akciğer dokusundaki değişiklikler nedeniyle kalıcı hava akımı kısıtlanmasıyla seyreden, önlenebilir ve tedavi edilebilir bir hastalık olarak tanımlanıyor.
Uzm. Dr. Geçgel, hastalığın başlıca belirtilerini süregelen öksürük, balgam, nefes darlığı ve yorgunluk olarak sıraladı. Hastalık ilerledikçe yürümenin, merdiven çıkmanın ve günlük işlerin yapılmasının zorlaşabileceğini belirten Geçgel, erken dönemde belirtilerin fark edilmesinin yaşam kalitesinin korunması açısından önemli olduğunu söyledi.
Nefes darlığını yaşlanmaya bağlamayın
Özellikle 40 yaş üzerinde olup tütün kullanımı veya zararlı solunum maruziyeti geçmişi bulunan kişilerin öksürük, balgam ve nefes darlığı şikayetlerinin KOAH açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Geçgel, hastalığın genç yaşlarda da görülebileceğini hatırlattı.
KOAH tanısının hekim değerlendirmesi ve spirometri adı verilen nefes ölçüm testiyle doğrulandığını aktaran Geçgel, belirtileri bulunan veya risk taşıyan kişilerin sağlık kuruluşlarına başvurmasının gecikmiş tanıyı önlemede önemli olduğunu vurguladı.
KOAH'tan korunmak için neler yapılmalı?
Tütün kullanımının KOAH gelişimindeki başlıca risk faktörlerinden biri olduğuna dikkat çeken Geçgel, sigaraya hiç başlamamanın ve kullananların bırakmasının akciğer sağlığı için en etkili adımlar arasında bulunduğunu belirtti.
Sigarayı bırakmanın her yaşta fayda sağladığını ifade eden Geçgel, elektronik sigara ve nargilenin de güvenli alternatifler olarak değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi.
Akciğer sağlığının temellerinin doğumdan önce atıldığını hatırlatan Geçgel, gebelikte ve çocukluk döneminde tütün dumanından uzak durulmasının, yeterli beslenmenin, önerilen aşıların uygulanmasının ve solunum yolu enfeksiyonlarının uygun şekilde yönetilmesinin önemine işaret etti.
Geçgel ayrıca egzersiz programlarının KOAH'ın şiddetine, eşlik eden hastalıklara ve kişinin fiziksel kapasitesine göre sağlık ekibiyle birlikte belirlenmesi gerektiğini kaydetti.