Ankara Bölge Adliye Mahkemesi (BAM) 36. Hukuk Dairesi’nin Cumhuriyet Halk Partisi’nin 2023 yılında gerçekleştirilen 38. Olağan Kurultayı hakkında verdiği “mutlak butlan” kararı Türkiye siyasetinde yeni bir tartışmanın fitilini ateşledi. Mahkeme, İstanbul İl Kongresi ile 4-5 Kasım 2023 tarihlerinde yapılan kurultay sürecinde “kanunun emredici hükümlerine aykırılık” bulunduğunu ve delegelerin iradesinin fesada uğratıldığı iddiasını gerekçe göstererek kurultayın hukuken geçersiz olduğuna hükmetti.
Kararın ardından CHP Genel Başkanı Özgür Özel ile mevcut Parti Meclisi ve Merkez Yönetim Kurulu üyelerinin tedbiren görevden uzaklaştırıldığı belirtildi. Mahkeme ayrıca kurultay öncesindeki yönetimin geçici olarak yeniden göreve dönmesine karar verdi. Buna göre eski Genel Başkan Kemal Kılıçdaroğlu ve önceki parti organlarının görevi devralacağı ifade edildi.
Peki hukukta sıkça duyulan “mutlak butlan” tam olarak ne anlama geliyor?
Mutlak butlan nedir?
Hukuk sisteminde “mutlak butlan”, bir işlemin en başından itibaren tamamen hükümsüz sayılması anlamına geliyor. Başka bir ifadeyle, hukuka ağır şekilde aykırı olan bir işlem sanki hiç yapılmamış kabul ediliyor. Uzmanlara göre mutlak butlan kararları genellikle kamu düzenini ilgilendiren ağır hukuka aykırılık durumlarında uygulanıyor. Eğer bir seçim, kongre ya da sözleşme kanunun emredici hükümlerine açıkça aykırıysa, mahkeme bu işlemi geçersiz sayabiliyor. Bu durumda işlem yalnızca iptal edilmiyor; hukuken baştan itibaren yok hükmünde kabul ediliyor.
CHP hakkında verilen mutlak butlan kararı ne anlama geliyor?
Mahkemenin verdiği kararın en dikkat çekici yönü, 38. Olağan Kurultay’ın “hiç yapılmamış” sayılması oldu. Bu durum yalnızca mevcut yönetimi değil, kurultay sonrasında alınan birçok kararı da etkileyebilecek bir tablo ortaya çıkardı.
Karara göre:
-
- Olağan Kurultay hukuken geçersiz kabul edildi.
- Kurultay sonucunda seçilen yönetim organları düşmüş sayıldı.
- Genel Başkanlık dahil mevcut parti yönetimi tedbiren görevden uzaklaştırıldı.
- Kurultay öncesindeki yönetimin yeniden göreve dönmesine hükmedildi.
- 2023 kurultayı sonrası yapılan olağanüstü kurultaylar ve alınan kararların da zincirleme şekilde tartışmalı hale geldiği değerlendiriliyor.
Siyasi kulislerde bu kararın CHP içinde yeni bir hukuk ve liderlik tartışması başlatabileceği konuşuluyor.
Delegelerin iradesinin fesada uğratılması ne demek?
Mahkeme kararında yer alan “delegelerin iradesinin fesada uğratılması” ifadesi de dikkat çekti. Hukuki anlamda bu kavram; baskı, yönlendirme, usulsüzlük, yanlış bilgilendirme veya hukuka aykırı müdahaleler nedeniyle delegelerin özgür iradelerinin etkilenmesi anlamına geliyor. Mahkeme, kurultay sürecinde delegelerin iradesinin sağlıklı şekilde oluşmadığı kanaatine varırsa, seçim sonuçlarını geçersiz kabul edebiliyor.
Süreç nasıl ilerleyecek?
Kararın ardından gözler CHP cephesinden gelecek açıklamalara çevrildi. Hukukçular, kararın bir üst yargı merciine taşınabileceğini ve sürecin uzun süre tartışılabileceğini belirtiyor. Siyasi açıdan ise kararın yalnızca parti yönetimini değil, CHP’nin yaklaşan seçim stratejilerini ve iç dengelerini de doğrudan etkileyebileceği yorumları yapılıyor. Özellikle kurultay sonrası alınan kararların hukuki geçerliliği konusunda yeni tartışmaların gündeme gelmesi bekleniyor.