ES TV’de yayınlanan Köşe Bucak Hikayeler, Kümbet’teydi. Tevfik Eriş, Muhtar Hasan Yanık ve Kalabak Cami Sohbetleri isimli programı hazırlayan Kümbet’li Himmet Yanık ile birlikte tarihi mahalleyi gizdi. Muhtar Hasan Yanık, “Tarihi ve kültürel zenginliklerimiz çok fazla. Frigler burada yaşamıştır. Selçuklu’nun izleri var. Tanıtım eksikliğimiz var. İnşallah burayı turizme kazandırırız. Vakıflar Bölge Müdürlüğü, Himmet Baba Türbesi’ni restore etti” dedi.
Yanık, mahalle hakkında şu bilgileri verdi: “Eskiden büyüklerimiz Eskişehir’in en büyük köyleri yeni adı Doğançayır oldu Arapören, Ayvalı, Bardakçı ve Kümbet derlerdi. Kümbet şu anda 200 haneli, 445 nüfusa sahiptir. Çevredeki Kırka, Karaören, Yapıldak, Gökbahçe, Büyükyayla, Oynaş ve Gökçegüney gibi köyler Kümbet’ten ayrılıp köy olmuşlardır. Ne yazık ki bu zamana kadar Kümbet tanıtılmadı. İnşallah ES TV aracılığıyla tanıtım yapmak istiyoruz.”
Yanık, “İki kilometre yolumuz var. Afyonkarahisar-Eskişehir ana yolundan Kümbet çıkışına kadar tepeler var. Kazalara neden oluyor. Buraların düzlenmesini istiyoruz. Sıcak asfalt istiyoruz. Kümbet, eğitim, sağlık, hayvancılık ve tarımda bölgeye öncülük yapmaktadır. Okulumuz sekiz yıllık kesintisiz eğitim veriyor. Çevreden bize taşımayla çocuklar gelir. Öğrenci sayısı azalıyor. Okulumuzun bölge yatılı okulu olmasını istiyoruz. Öğrenci alamazsak devletin iki milyona inşa ettiği okul, boş kalacaktır. Mezarlık duvarlarımız 50-60 yıl önce yapılmış. Bu konuda Büyükşehir’den destek istiyoruz” diye konuştu.
Gelen turistleri ağırlarken sıkıntı çektiklerini ifade eden Yanık, “Turizm Evi’ne ihtiyacımız var. Misafirleri ağırlayamıyoruz. Kümbet’i iyi tanıtmamız lazım” dedi. Bazı bölgelerin birinci derece SİT alanı olması nedeniyle mağdur olan vatandaşlar olduğunu ifade eden Yanık, “Evi akan var, çökecek evler var. Yer tahsis edilmeli, mağdur olanlara ev yapması için destek verilmeli. Yaklaşık 80 hanemiz var. Yardım bekliyoruz. Kimse evine çivi çakamıyor” dedi.
Yanık, “Rahmetli Muhtar Arif Erten, 1960’lı yıllarda köyün seçmen sayısının 1270 olduğunu söylerdi. Eskişehir’de 500 hanemiz var. İzmir’de 80-100, Bursa’da 80 hane var. Yaklaşık 5-6 bin Kümbet’li var” dedi.
Hüseyin Taşkın isimli vatandaş, yaşı sorulduğunda “Atatürk’ü bildiğim için yaşımı 96’ya çıkarıyorlar. Atatürk’ü canlısını biliyorum” dedi. Taşkın’ın Sakarya Nehri ve Kurtuluş Savaşı üzerine okuduğu şiirler dinleyenleri etkiledi. Köyde yaşayanların yüzde 80’i 60-70 yaşın üzerinde. Kadınlardan biri bulgur yaptıkları değirmen taşını gösterdi ve yapım aşaması hakkında bilgi verdi.
Yanık, “Himmet Baba Türbesi’ne giden yol çiçekli olması gerekirken maalesef yol dikenlerle, yabani otlarla dolu. Bu manzara utanç verici bir görüntü. Turistlere mahcup olmak istemiyoruz” dedi.
İmamlık da yapan Himmet Yanık da “Selçukluların mimari tarzı kümbettir. Köyümüz adını oradan alır. Kümbet’te meftun olan zatın adı da Himmet Baba’dır. Himmet Baba, Battalgazi’nin silah arkadaşıdır. Köyümüz çok büyük. Halkımız gayretlidir. Pek çok medeniyete ev sahipliği yapan Kümbet, turizm açısından dikkate alınmalı” dedi.
Himmet Baba Türbesi
Kümbet Mahallesi kayalığındadır. Plan, teknik ve malzeme özellikleriyle 13. yüzyıla tarihlenir. Dıştan sekizgen gövdeli, içeriden daire planlıdır. Gövdesi kesme taşlarla örülmüş olup, üzeri tuğladan piramidal külah çatı ile kapatılmıştır. Giriş kapısında Bizans dönemine ait mermer mimari parçalar kullanılmıştır. Etrafındaki hazirenin mezar şahideleri üzerindeki kitabelerden Osmanlı dönemine kadar kullanıldığı anlaşılır. (bilgi eskisehirkulturturizm.gov.tr’den alınmıştır)
Solon’un Mezarı (Aslanlı Mabet)
Frig ve Roma dönemlerinde kullanılan Solon’un Mezarı(Arslanlı Mabet) bulunmaktadır. Mezar, ismini ana odanın kapı lentosundaki yazıtta geçen Solon isminden alır. Aslan kabartmaları nedeniyle Aslanlı Mabet olarak da bilinir. bilgi eskisehirkulturturizm.gov.tr’den alınmıştır)
"Konum: Kümbet, Frig Uygarlığı'nın İnanç Merkezi Yazılıkaya Platformu'na ulaşan antik yol üzerindeki Kümbet Vadisi’nde; Eskişehir’in 75 kilometre, Seyitgazi’nin 36 kilometre güneyinde yer alır."