Doç. Dr. Turan Akman ERKILIÇ
Kız öğrencilerin iş alanları çalışmalarına bakıldığında ağırlığın örgü, dokuma, biçki, dikişe verildiği kolaylıkla görülmektedir. Bu arada ziraat sanatları dersleri de bulunmaktadır.
Tablo 4. Kız Öğrencilerin İş Alanları. II – V Sınıflar
| Dersler/ Sınıflar | 2. Sınıf | 3. Sınıf | 4. Sınıf | 5. sınıf |
|
6 |
6 |
7 |
7 |
|
3 | 3 | 2 | 2 |
|
2 | 2 | 2 | 2 |
| TOPLAM | 11 | 11 | 11 | 11 |
|
6 |
6 |
7 |
7 |
|
3 | 3 | 2 | 2 |
|
2 | 2 | 2 | 2 |
| TOPLAM | 11 | 11 | 11 | 11 |
|
6 |
6 |
7 |
7 |
|
3 | 3 | 2 | 2 |
|
2 | 2 | 2 | 2 |
| TOPLAM | 11 | 11 | 11 | 11 |
Erkek öğrencilerin iş alanları çalışmalarına bakıldığında ağırlığın Demircilik, Dülgerlik, Yapıcılık alt alanlarına dağıldığı görülmektedir. Burada temel amacın köy ve köylüye yardımcı olunacak pratik konuların seçildiği apaçık ortada…
Tablo 5. Erkek Öğrencilerin İş Alanları. II – V Sınıflar
| Dersler/ Sınıflar | 2. Sınıf | 3. Sınıf | 4. Sınıf | 5. sınıf |
|
8 |
8 |
6 |
6 |
|
- | - | 3 | 3 |
| c. Motorculuk | 3 | 3 | 2 | 2 |
| TOPLAM | 11 | 11 | 11 | 11 |
|
6 |
6 |
7 |
7 |
|
3 | 3 | 2 | 2 |
|
2 | 2 | 2 | 2 |
| TOPLAM | 11 | 11 | 11 | 11 |
|
6 |
6 |
7 |
7 |
|
3 | 3 | 2 | 2 |
|
2 | 2 | 2 | 2 |
| TOPLAM | 11 | 11 | 11 | 11 |
Kuşkusuz sadece bu tablolarla sınırlı kalmak bir eksikliktir. Enstitülerin programlarının daha detaylı incelenmesinin bir güzel uğraş olacağını söylemeliyiz. Örneğin Sağlık Memurluğu Kolu ders programına bakıldığında güncel olması bakımından dikkat çekici beşinci sınıflarda birinci yıl dört saat uygulamalı ‘Salgın Hastalıklarla Mücadele’ dersine yer verilmiş (KEÇEV, 2004, s. 436).
Peki Köy Enstitüleri iş içinde iş ve üretim amaçlı bir yolu seçerken uygulamalı eğitim anlayışı ile çalışırken maddi olarak bir şey kazanılmış mıdır? Bir bakalım mı?
Bu konuda değişik görüş ve yapılanların sayısal karşılığında farklı verilerle karşılaşmak olası… Ancak gün gibi onca kin, nefret ve düşmanlığa rağmen Köy Enstitüleri’nin binaları, işlikleri, tarlaları gün gibi ortadadır. Köy Enstitüleri sayesinde 1940 ve 1946 yılları arası 15 bin dönüm tarla tarıma elverişli hale getirildi ve bu tarlalarda üretime başlanılmıştır. Sürekli çalışmalarla 750 bin fidan dikildi, 1200 dönüm bağ oluşturuldu, 150 büyük çaplı inşaat, 60 işlik, 210 öğretmen evi, 36 ambar ve depo, 48 ahır ve samanlık yapılmıştır. Ayrıca yol yapımı 100 km ile inanılmaz bir başarıdır. Bunlara ek olarak 16 su deposu, 12 tarım deposu, 20 uygulama okulu ve 12 elektrik santrali inşa edilmiştir (Kömürcü, 2018).
Çok tartışılan bir konu peki Köy Enstitüleri neden kapatıldı?
Bu konuda farklı bakışlar olmakla birlikte; bu farklılıkların tek birine dayandırmak bir eksiklik gibi… Kapatılmayı sadece kuranlara; ya da salt yeni muhalefete sonraki iktidara bağlamak eksik kalmaktadır. Hatta bu bize ‘emperyalizmin oyunu’ olarak empoze edilmiştir demek de pek bütüncül bir açıklama değildir. Köy Enstitüleri, 1946 yılında Hasan Ali Yücel'in Milli Eğitim Bakanlığı görevinden ayrılmasına kadar işlev görmeye devam etti. Hasan Ali Yücel'den sonra Milli Eğitim Bakanı görevini sürdüren Reşat Şemsettin Sirer Köy Enstitüleri'ni Köy Öğretmen Okulları'na dönüştürdü. Köy Öğretmen Okulları da 27 Ocak 1954 tarihinde Demokrat Parti hükümeti tarafından tümüyle kapatılmıştır (Göker, 2006; Türkoğlu, 2000)
Kapatılmasında farklı etkenlerin rolünün olduğu açık. Sovyetlerin dış politikalarından Amerika’nın yükselişi Truman Doktrini gibi birçok dış politikaya ilişkin politik nedenler üzerinde duran görüşler var. İç politik gelişmelerin etkisi olduğu muhakkak… Demokrat parti ile CHP içinde kimi kanat vekillerin tutumu bir başka boyut… Ayrıca özellikle Köy Enstitüsü mezunu öğretmenlerin köylüyü aydınlatmasını tehlikeli gören toprak ağalığı ve zengin köylülük sınıfının da etkisi olduğu sıkça tartışılmaktadır (Dündar, 2015).
Okullar ilk olarak öğretmen okullarına dönüştürüldü. Cumhuriyet Halk Partisi içerisinde Köylüyü Topraklandırma Yasası'na karşı çıkan bir grup milletvekili partiden ayrılarak Demokrat Parti'yi kuru. Bu oluşum içerisinde Mustafa Kemal Atatürk'ün devrimlerine karşı olan ve yeniliklerin önünü kesmek isteyen bazı kişilerin bulunduğu iddia ediliyordu. Köy Enstitüleri'nin kapatılması bazı Köy Enstitüsü müdürlerince bir tür karşı devrim olarak nitelendirildi (Kömürcü, 2018).
Özetle rahmetli ananım deyimiyle ‘allem ettiler gullem ettiler’ Enstitüleri kapattılar.
Peki Köy Enstitüleri şöyle diyelim beş yıldızla anlat deseler ne dersiniz desek …
Birinci yıldız, toplumsal yapıya en uygun eğitim örneği olduklarından ötürü uygulamalı eğitim modeli ödülü…
İkinci yıldız, idealizmi pragmatizmle birleştirdiği için felsefe ödülü
Üçüncü yıldız, yoksul halk çocuklarını eğitim yoluyla üst sosyal katmanlara çıkma olanağı verdiği için en iyi eğitim sosyolojisi uygulama ödülü…
Dördüncü yıldız, halk çocuklarından edebiyatçı yazar çizer sanatçı yetiştirdiği için sanata hizmet ödülü…
Beşinci yıldız, onca yıl ezilip, sürülüp itilip kalkılmalarına rağmen hala ülkülerinden yurt sevgilerinden ve daha nitelikli eğitim sevdalarından vazgeçmedikleri için değerbilirlik vefa ödülü…
Peki Köy Enstitüleri bir bakıma öğretmen yetiştiren kurumlarsa dün ve bugün öğretmen yetiştirme için hangi dersler çıkarılabilir? Hangi noktaları not almalıyız?
Dünya bugün kuşkusuz çok farklı… O günkü koşullarda eğitim yoluyla ekonomi, toplum ve toplumsal ilişkiler, kalkınma, tarım, ticaret, üretim gibi alanlarda iyileştirme sağlanması amaçlanmaktaydı. Bir bakıma bir taşla birkaç kuş vurulmaktaydı. Ancak kısa öncesi de bugün de durum çok ama çok değişik. Övgü, ah vah ne olacak kaygılarıyla sorunların çözülemeyeceği kuşkusuz açık. Çok sık tekrarlarım ders çıkarmalıyız almalıyız!
Bakın deneyim ya da tecrübe ile o kadar çok güzel söz var ki… Tecrübe, bilginin anasıdır. ... Tecrübe, ruhu ve kalbi iyileştirir. ... Tecrübe aklın hocası, düşüncenin de rehberidir. ... Tecrübe, hayatın sana kel kaldıktan sonra tarak vermesidir. ... Hayat ya cesur bir tecrübedir ya da hiçbir şey değildir. ... Tecrübenin en büyük gayesi, bize vazifelerimizi öğretmektir.
Şimdi bu sözlerden bu sözlerin yeşerdiği toprakların çocukları olarak neler neler çıkmaz ki…
Önce belirtelim. Öğretmen yetiştirme A’dan Z’ye gözden geçirilmelidir. Artık yeniden yapılanma veya reform ötesi bir atılıma ihtiyaç var! Önce alınması gereken ders planlı olmaktır. Alınacak öğrencilerin sayısı, nitelikleri, programlar, öğretim uygulama ve mezuniyete kadar her süreçte planlılık esas olmalıdır.
Enstitüler uygulama ağırlıklı okullardır. Eğer nitelikli öğretmen yetiştirmek temel amacımızsa, uygulama ağırlıklı bir eğitime ihtiyaç olduğu açık. Bugün öğretmen yetiştirmeye yönelik yapılan eleştirilerden biri, kuram uygulama bütünlüğü olmadığıdır. Üzülerek ifade etmeliyim ki bu eleştiri doğru bir tespittir. Tez elden kuram uygulama bütünlüğü içinde uygulama ağırlıklı eğitim modeline evrilmektir. Eğitim fakülteleri öğretim süreçlerinin uygulama ağırlıklı bir yapıya geçişi bir gereklilikten öte zorunluluktur. Örneğin dördüncü yılın tıp eğitimdeki gibi intern eğitim benzeri bir yaparak yaşayarak öğrenme sürecinin uygulamaya konulması tartışılmalıdır.