Tabii ki bu ülkenin Kapadokya gibi bir hazinesi var…Tabii ki bu ülke, tarihi ve doğal zenginliklerini bütün dünyaya tanıtarak güçlenecek… Ama Anadolu sanki güzelliklerin dipsiz kuyusu gibi…İşte Frig Vadisi’nin en güzel coğrafyası. Taş mezarları, kayalara oyulmuş yerleşim birimleri ve tarihin içinden süzülüp gelmiş eserleriyle başlı başına incelemeye değer bir coğrafya sanki… Türkiye’nin “İkinci Kapadokya”sı. Yazılıkaya - Kümbet yolu üzerinde eski adı Tonra, yeni adıysa Gökçegüney olan köyün yakınlarında bulunan ve Gökçegüney köyünün yaylası olarak kullanılan, inli olarak adlandırılan bölgede bir Frig yerleşimi vardı. Burada Frig yerleşiminin izlerini görmek olanaklıdır. Kümbet Vadisi’ndeki diğer önemli yerleşimlerden biri de Yapıldak köyü yanındaki “Yapıldak Asar Kale” olarak adlandırılan kaledir. Köyün güneybatısında, Kümbet Vadisi’nin de güneydoğu ucunda yer alan yalçın kayalara oyulmuş, Frig, Roma, Bizans mezar odalarını ve anıt mezarları görmek olanaklıdır. Özellikle Yapıldak köyüne doğru bakan ve kalenin üst kısmından girilen mezar odası oldukça ilginçtir ve üzerinde hava koşulları dolayısıyla silinmiş kabartmalar bulunur. Kümbet Vadisi’nin uç kısmında yer alan antik adı Meros olan Kümbet yerleşimi oldukça geniş bir alana yayılmıştır. Bu bölgede bulunan kaleler, yerleşim merkezleri, nekropoller, anıtlar ilk çağdan günümüze dek, çağlar boyunca birbirinin üstüne gelen uygarlıklar tarafından kullanılmıştır. Kümbet civarında, Friglerden başlayarak günümüze dek gelen anıtları, anıt mezarları görmek olanaklıdır. Kümbet Asar Kale’de kayalara oyulmuş merdivenler, yeraltı geçitleri, mezar odaları bulunur. Bazı kaya yüzeyleri geometrik şekillerle süslüdür. Kümbet Asar Kale hem çevredeki diğer kalelere, hem de çevreden geçen yollara hakim bir noktada bulunmaktadır. Kümbet’deki önemli yapıtlardan biri de Solon Mezarı veya Aslanlı Mabet olarak adlandırılan Frig kaya anıt mezarıdır. Köylüler bu mezarı ön yüzeyinde bulunan hayvan kabartmaları dolayısıyla aslan kaplan mezarı olarak adlandırır. Mezarın ilk yapılışı frig dönemine tarihlenmesine karşın, üzerindeki aslan kabartmalarının tekrar kullanıldığı Roma döneminde yapılmıştır. Anıtın üst kısmında üçgen bir alınlık, bu alınlığın alt kısmında bulunan frizde karşılıklı iki aslan kabartması ve aralarında bir krater (vazo) bulunur. Birbirine bağlı iki mezar odası bulunur. Bu mezar odaları, daha sonraki dönemlerde de kullanılmıştır. Solon Mezarı’nın hemen yanında 1299 yılında yapılmış olan Kümbet Baba veya Himmet Baba Türbesi adıyla anılan sekizgen planda bir Selçuklu Kümbet’i bulunmaktadır. Yine bu bölgede Körestan adıyla anılan bir Bizans nekropolü ve berber ini adıyla bilinen Kümbet Asar Kale’nin arkasında bulunan bir kaya kilisesi bulunur. Ayrıca Kümbet Vadisi’nde bulunan delikli kaya da roma dönemi Nekropolünün bir parçasıdır. Bu bölgedeki önemli anıtlardan biri de çevredeki köylüler tarafından Bahşeyiş çeşmesi olarak da adlandırılan anıttır. Bahşeyiş Anıtı, “ Kümbet Vadisi’nin uç kısmında dar bir dere yatağının sırtlarında, kayalar arasında aynı bir bekçi kulübesi gibi durur.” (haspels: 1971, s. 81) Eski adı Bahşeyiş, yeni adıysa Gökbahçe olan köyün içerisinden geçilerek köyün bitimindeki bel dere olarak bilinen dere yatağına ulaşılır. Anıt burada yer alır. Bahşeyiş anıtı İ.Ö. 6’ncı yüzyılın ilk yarısına tarihlenir. Bu bölgede Kırka - Afyon karayolu üzerinde, Büyükyayla köyünün üst kısımlarında orman arazisi içinde Roma ve Bizans dönemlerine tarihlenen büyük bir de nekropol vardır. Seyrecek adıyla bilinen, orman içinde kalan bu bölgede yer alan nekropolde oldukça ilginç, büyük kapaklı, kayalara oyulmuş, bazen bir basamak gibi yükselen ve her basamakta bir mezarın yer aldığı mezarlar ve mezar odaları vardır. Bu tipik mezarların çoğunun kapakları define arayanlar tarafından kırılarak tahrip edilmiştir. Bir kısmı ise yol yapımı sırasında yıkılmıştır.