Dünyanın en büyük eğitim projelerinden olan, hatta “Dünya Eğitim Ansiklopedisi”ne giren “tek Türk eğitim projesi” niteliği taşıyan Köy Enstitüleri, Cumhuriyet tarihi ve Aydınlanma 1923 hareketi için büyük bir önem taşıyor. Ancak gelin görün ki, sanki Cumhuriyetten ve Aydınlanma 1923 devriminden “intikam alırcasına” bu tarihi yapılar; yıkılmaya, yakılmaya ve yağmalanmaya bırakılmış durumda. Neden “intikam alırcasına” derseniz, şöyle açıklayayım…
Köy Enstitüleriyle…
Sorgulayıcı ve düşünsel eğitim amaçlanmıştır.
Baskıya, dogmaya ve ezbere dayalı eğitime karşı tavır alınmıştır.
Amaca yönelik gerekli bilgiler; toplu ve örgütlü etkinlikler hedeflenmiştir.
Eğitimde, evrensel değerlerin yaratılması amaçlanırken, yerel ve ulusal değerlerin korunması ve geliştirilmesine çaba harcanmıştır.
Endüstrileşmemiş bir topluma, Cumhuriyetin temel devrimlerini benimsetip, onları üretken kılarak çağa taşımak amaçlanmıştır.
Bireylere, sorumluluk duygusu, dayanışma ve çalışma azmi kazandırılması hedeflenmiştir.
Bireyin bedensel ve zihinsel gelişimi önemsenmiştir.
Ve en önemlisi; korkak, kararsız ve iradesiz bireyler yetiştirilmesi yerine, insan aklının ve kişiliğinin, bireylerde, özgür yetiştirilmesi esas alınmıştır.
*
Buraya kadar güzel…
Peki, ne oldu da Köy Enstitüleri kapatıldı?
Köy enstitüleri öncelikle büyük toprak ağalarını rahatsız etmiştir. Hasan Ali Yücel şöyle der: “feodal düzenle idare edilmek isteyenler tabiî ki ilköğretime karşı çıkarlar.” Bunun yanı sıra, Çok partili sisteme geçildikten sonra yapılacak seçimlerden önce, Köy Enstitülerini ortadan kaldırmak için çeşitli karalamalar başlatılmıştır. Enstitülerin, komünizm tehdidi altında olduğu yayılmaya başlanmıştır. Dahası, çağdaşlığın gereği olarak, kadın ve erkeklere aynı ortamda eğitim verildiğinden, enstitüler hakkında uygunsuz dedikodular yayılmıştır. Toprak ağaları, enstitülerin tasfiyesi için Ankara’ya baskı yapmaya başlamışlar, ayrıca öğretmenleri de sindirmeye çalışmışlardır.
Bir de CHP’nin muhafazakâr sağ kanadı, İsmet İnönü’ye “bu komünist yuvaları kapatılsın” isteğinde bulunuyorlardı.
Ayrıca Kazım Karabekir ve Fevzi Çakmak’ta Köy Enstitülerini kapatmak için ellerinden geleni yapıyorlardı.
*
Bu yok edici propagandaların ardından halk tedirgin olmuş ve Köy Enstitülerine karşı cephe almaya başlamıştır. Bu tepkiler tam da seçim öncesine denk geldiği için İsmet İnönü, seçimleri kaybedeceği düşüncesiyle, korumaya ve yaşatmaya söz verdiği Köy Enstitülerinden vazgeçti ve devrim niteliğinde olan bir eğitim uygulaması, emekleme aşamasındayken yok edildi.
*
Neden Köy Enstitülerini kapatmak istediler?
Burada, akılcı, düşünen, sorgulayan, üreten, Atatürk devrimlerine bağlı, bilinçli yurttaşlar yetiştiriliyordu. Bu okullarda eğitim alan gençler, politikaya yön verebiliyor, görüş beyan edebiliyorlardı. Bu durum belki, birey ve ülke için yaralıydı ancak demokrat geçinen muhafazakâr siyasiler için bir yıkımdı. İşte bu nedenle Köy Enstitülerini deyim yerindeyse imha ettiler.
*
Köy Enstitülerinin kapatılmasıyla, Türkiye’nin acınacak bir devlet yerine, bir dünya markası olması da engellenmiş oldu.
O gün Köy Enstitüleri imha edilmemiş olsaydı, bu gün başımıza bela olan ne ABD, ne AB, ne İsrail, ne AKP, ne de PKK olacaktı...
*
İşte karanlığın bu denli tepemize çöktüğü şu günlerde, kapatılan Köy Enstitüleri’nin tarihsel mirasını bile hazmedemiyorlar, yok etmek istiyorlar!
*
ÇÜRÜMEYE TERK EDİLMİŞ
Şimdi asıl konumuza gelelim. Özellikle çağdaş Eskişehir’de yer alan ve şuan Hamidiye sınırları içinde bulunan Çifteler Köy Enstitüsü, onlarca mimari yapıya, atılmış durumda olan yüzlerce sayfa evraka, çeşitli tarihi makinelere ve oldukça verimli arazilere sahip. Bunu gören Tabiat Varlıkları Koruma Kurulu, söz konusu alanı koruma ve sit alanı olarak belirlemiş. Bunu 2000 yılında, yani 13 yıl önce yapmış. Ancak 13 yıl boyunca açık hava müzesi niteliğinde olan bu eser tamamıyla çürümeye ve yok olmaya terk edilmiş. Hiçbir koruma çalışması yapılmamış.
VATANDAŞTAN VALİ’YE ÇAĞRI
Tabi alanın korunmaması da Hamidiye sınırları içerisinde yaşayan vatandaşların tepkisine yol açıyor. Köy Enstitüsünün eski mezunları, bir tarihin yok olduğunu, bunun kabul edilemeyeceğini söylüyor. Memleket Sevdalıları Derneği (MSD) Eskişehir Şubesi’nin Gençlik Kampı’na katılan Hamidiyeliler, özellikle Eskişehir Valiliği’nden tarihi dokuya sahip çıkmasını istiyor.
BAŞKENTLİĞİN PRESTİJİNİ KURTARIN!
Eskişehir Valiliği, halkın sesine kulak vermeli ve bu tarihi dokuya artık sahip çıkmalı. 2013 Türk Dünyası Kültür Başkenti için kayda değer hiçbir kalıcı eser yok! Stadyum diyorlar, daha ortada yok! Meydan diyorlar, yapılır mı yapılmaz mı bilinmez. Kaldı ki bunlara eser denilmez! Ancak, üstüne basarak bir daha söylüyorum, Çifteler Köy Enstitüsü bir tarihi içinde barındırıyor. Müthiş bir açık hava müzesi olabilir. Alın size kalıcı eser. Hem tarihi kurtarın, hem 2013 Türk dünyası Kültür Başkentliğinin prestijini!
Köy Enstitüleriyle…
Sorgulayıcı ve düşünsel eğitim amaçlanmıştır.
Baskıya, dogmaya ve ezbere dayalı eğitime karşı tavır alınmıştır.
Amaca yönelik gerekli bilgiler; toplu ve örgütlü etkinlikler hedeflenmiştir.
Eğitimde, evrensel değerlerin yaratılması amaçlanırken, yerel ve ulusal değerlerin korunması ve geliştirilmesine çaba harcanmıştır.
Endüstrileşmemiş bir topluma, Cumhuriyetin temel devrimlerini benimsetip, onları üretken kılarak çağa taşımak amaçlanmıştır.
Bireylere, sorumluluk duygusu, dayanışma ve çalışma azmi kazandırılması hedeflenmiştir.
Bireyin bedensel ve zihinsel gelişimi önemsenmiştir.
Ve en önemlisi; korkak, kararsız ve iradesiz bireyler yetiştirilmesi yerine, insan aklının ve kişiliğinin, bireylerde, özgür yetiştirilmesi esas alınmıştır.
*
Buraya kadar güzel…
Peki, ne oldu da Köy Enstitüleri kapatıldı?
Köy enstitüleri öncelikle büyük toprak ağalarını rahatsız etmiştir. Hasan Ali Yücel şöyle der: “feodal düzenle idare edilmek isteyenler tabiî ki ilköğretime karşı çıkarlar.” Bunun yanı sıra, Çok partili sisteme geçildikten sonra yapılacak seçimlerden önce, Köy Enstitülerini ortadan kaldırmak için çeşitli karalamalar başlatılmıştır. Enstitülerin, komünizm tehdidi altında olduğu yayılmaya başlanmıştır. Dahası, çağdaşlığın gereği olarak, kadın ve erkeklere aynı ortamda eğitim verildiğinden, enstitüler hakkında uygunsuz dedikodular yayılmıştır. Toprak ağaları, enstitülerin tasfiyesi için Ankara’ya baskı yapmaya başlamışlar, ayrıca öğretmenleri de sindirmeye çalışmışlardır.
Bir de CHP’nin muhafazakâr sağ kanadı, İsmet İnönü’ye “bu komünist yuvaları kapatılsın” isteğinde bulunuyorlardı.
Ayrıca Kazım Karabekir ve Fevzi Çakmak’ta Köy Enstitülerini kapatmak için ellerinden geleni yapıyorlardı.
*
Bu yok edici propagandaların ardından halk tedirgin olmuş ve Köy Enstitülerine karşı cephe almaya başlamıştır. Bu tepkiler tam da seçim öncesine denk geldiği için İsmet İnönü, seçimleri kaybedeceği düşüncesiyle, korumaya ve yaşatmaya söz verdiği Köy Enstitülerinden vazgeçti ve devrim niteliğinde olan bir eğitim uygulaması, emekleme aşamasındayken yok edildi.
*
Neden Köy Enstitülerini kapatmak istediler?
Burada, akılcı, düşünen, sorgulayan, üreten, Atatürk devrimlerine bağlı, bilinçli yurttaşlar yetiştiriliyordu. Bu okullarda eğitim alan gençler, politikaya yön verebiliyor, görüş beyan edebiliyorlardı. Bu durum belki, birey ve ülke için yaralıydı ancak demokrat geçinen muhafazakâr siyasiler için bir yıkımdı. İşte bu nedenle Köy Enstitülerini deyim yerindeyse imha ettiler.
*
Köy Enstitülerinin kapatılmasıyla, Türkiye’nin acınacak bir devlet yerine, bir dünya markası olması da engellenmiş oldu.
O gün Köy Enstitüleri imha edilmemiş olsaydı, bu gün başımıza bela olan ne ABD, ne AB, ne İsrail, ne AKP, ne de PKK olacaktı...
*
İşte karanlığın bu denli tepemize çöktüğü şu günlerde, kapatılan Köy Enstitüleri’nin tarihsel mirasını bile hazmedemiyorlar, yok etmek istiyorlar!
*
ÇÜRÜMEYE TERK EDİLMİŞ
Şimdi asıl konumuza gelelim. Özellikle çağdaş Eskişehir’de yer alan ve şuan Hamidiye sınırları içinde bulunan Çifteler Köy Enstitüsü, onlarca mimari yapıya, atılmış durumda olan yüzlerce sayfa evraka, çeşitli tarihi makinelere ve oldukça verimli arazilere sahip. Bunu gören Tabiat Varlıkları Koruma Kurulu, söz konusu alanı koruma ve sit alanı olarak belirlemiş. Bunu 2000 yılında, yani 13 yıl önce yapmış. Ancak 13 yıl boyunca açık hava müzesi niteliğinde olan bu eser tamamıyla çürümeye ve yok olmaya terk edilmiş. Hiçbir koruma çalışması yapılmamış.
VATANDAŞTAN VALİ’YE ÇAĞRI
Tabi alanın korunmaması da Hamidiye sınırları içerisinde yaşayan vatandaşların tepkisine yol açıyor. Köy Enstitüsünün eski mezunları, bir tarihin yok olduğunu, bunun kabul edilemeyeceğini söylüyor. Memleket Sevdalıları Derneği (MSD) Eskişehir Şubesi’nin Gençlik Kampı’na katılan Hamidiyeliler, özellikle Eskişehir Valiliği’nden tarihi dokuya sahip çıkmasını istiyor.
BAŞKENTLİĞİN PRESTİJİNİ KURTARIN!
Eskişehir Valiliği, halkın sesine kulak vermeli ve bu tarihi dokuya artık sahip çıkmalı. 2013 Türk Dünyası Kültür Başkenti için kayda değer hiçbir kalıcı eser yok! Stadyum diyorlar, daha ortada yok! Meydan diyorlar, yapılır mı yapılmaz mı bilinmez. Kaldı ki bunlara eser denilmez! Ancak, üstüne basarak bir daha söylüyorum, Çifteler Köy Enstitüsü bir tarihi içinde barındırıyor. Müthiş bir açık hava müzesi olabilir. Alın size kalıcı eser. Hem tarihi kurtarın, hem 2013 Türk dünyası Kültür Başkentliğinin prestijini!
Galeriyi görmek için resme tıklayın