Bilim dünyası, Güney Amerika'dan gelen dikkat çekici bir keşifle gündemde. Bolivya'nın Yungas bölgesindeki bulut ormanlarında yaşayan küçük ve benekli bir yaban kedisinin yeni bir tür olduğu belirlendi. Bilimsel adı "Leopardus tilcayo" olarak açıklanan hayvan, yerel halk tarafından ise uzun yıllardır "tilcayo" adıyla biliniyor. 1923'ten bu yana bilimsel olarak tanımlanan ilk yeni yaban kedisi türü olan Leopardus tilcayo, görünüşüyle de dikkat çekiyor. Leoparı andıran benekli kürkü, yuvarlak kulakları ve uzun bıyıkları bulunan bu kedi, yaklaşık 45-46 santimetre uzunluğunda ve yalnızca 1,4 kilogram ağırlığında. Yani ortalama bir ev kedisinden bile daha küçük. Asıl şaşırtıcı hikâye ise keşfin nasıl yapıldığı.
Önce yavru kedi sandılar
Araştırmanın hikâyesi 2016 yılında başladı. Ormanlık alanda bulunan küçük bir kedi, bir kişi tarafından yavru sanılarak eve götürüldü. Ancak hayvanın büyüdükçe sıradan bir ev kedisine benzemediği fark edildi ve daha sonra Bolivya'daki Senda Verde hayvan barınağına getirildi. Burada görev yapan biyolog Paola Nogales-Ascarrunz, hayvanı gördüğünde görünüşünün bilinen küçük yaban kedileriyle tam olarak örtüşmediğini fark etti. Özellikle yüz yapısı, kulakları, kuyruğu ve kürkündeki beneklerin daha önce bilinen türlerle uyuşmaması araştırmacıların dikkatini çekti. İlk bakışta bu hayvanın Güney Amerika'da bilinen başka bir "tiger cat" türü olduğu düşünüldü. Ancak bilim insanları işi yalnızca dış görünüşe bırakmadı ve genetik inceleme başlattı.
DNA analizi yıllardır saklanan sırrı ortaya çıkardı
Araştırmacılar, müzelerde bulunan örnekler de dahil olmak üzere Güney Amerika'nın farklı bölgelerinden toplam 38 kedinin genetik verilerini karşılaştırdı. Sonuçlar oldukça şaşırtıcıydı. Leopardus tilcayo'nun diğer benzer kedilerden genetik olarak belirgin şekilde ayrıldığı ve kendi evrimsel geçmişine sahip olduğu ortaya çıktı. Araştırmaya göre bu kedinin diğer tiger cat gruplarından yaklaşık 1,4 milyon yıl önce ayrıldığı tahmin ediliyor. Böylece bilim insanları, daha önce başka bir türün içinde değerlendirilen bir hayvanı yeniden sınıflandırmakla kalmadı; bilim dünyasının daha önce hiç tanımlamadığı gerçek bir kedi türünü ortaya çıkardı.
Bu ayrıntı keşfi daha da önemli hale getiriyor. Çünkü bilim dünyasında yeni bir memeli türünün tanımlanması mümkün olsa da, tamamen bilinmeyen bir yaban kedisinin ortaya çıkarılması oldukça sıra dışı kabul ediliyor. Araştırmacılar bu nedenle Leopardus tilcayo keşfini son yüzyılın en dikkat çekici kedi keşiflerinden biri olarak değerlendiriyor.
Peki bu kedi nerede yaşıyor?
Leopardus tilcayo'nun bilinen yaşam alanı Bolivya'daki Yungas bulut ormanları. And Dağları'nın doğu yamaçlarında yer alan bu bölge, yüksek nemi ve sık ormanlarıyla dikkat çekiyor. Ancak bilim insanlarının yeni tür hakkında hâlâ cevaplayamadığı çok sayıda soru var. Doğada kaç tane tilcayo kedisi bulunduğu, ne kadar geniş bir alana yayıldıkları ve günlük yaşamlarının nasıl olduğu henüz tam olarak bilinmiyor. Kamera tuzaklarından elde edilen görüntüler, türün gece saatlerinde daha aktif olabileceğini düşündürüyor. Dışkı örneklerinde küçük kemirgenlere ait kalıntıların bulunması da bu hayvanların beslenmesi hakkında ilk ipuçlarını veriyor.
Yüzyıllardır biliniyor, bilim dünyası yeni tanıyor
Keşfin ilginç taraflarından biri de "yeni" kelimesinin burada aslında bilim dünyası açısından kullanılması. Yörede yaşayan toplulukların bu kediyi uzun zamandır bildiği belirtiliyor. Araştırmacılar, yerel halkın hayvana nesiller boyunca "tilcayo" dediğini aktarıyor. Bilim insanları da bu nedenle yeni türe farklı bir isim vermek yerine yerel adı korudu ve "Leopardus tilcayo" adını kullandı. Yani aslında Bolivya ormanlarında yaşayan insanlar için bu kedi tamamen bilinmeyen bir hayvan değildi. Onu yeni keşif haline getiren şey, bilimsel olarak ayrı bir tür olduğunun ancak şimdi ortaya konulması oldu.
Şimdi asıl soru: Ormanda kaç tane var?
Yeni türün keşfedilmesi bilim dünyasını heyecanlandırırken, beraberinde önemli bir soru da getirdi: Yungas ormanlarında kaç tane Leopardus tilcayo yaşıyor? Şu anda türün gerçek popülasyon büyüklüğü bilinmiyor. Araştırmacılar daha fazla kamera tuzağı kullanarak ormandaki izlerini sürmeye ve yaşam alanını belirlemeye çalışıyor. Çünkü bölgedeki ormanların tarım ve diğer insan faaliyetleri nedeniyle baskı altında olması, türün geleceği açısından da endişe yaratıyor. Bilim insanlarına göre bu keşif aynı zamanda doğada hâlâ ne kadar çok bilinmeyen olduğunu gösteriyor. Üstelik söz konusu olan küçücük bir canlı olsa da, yaklaşık 1,4 milyon yıllık ayrı bir evrimsel geçmiş taşıyan bir türden bahsediliyor. Kısacası, Bolivya ormanlarında bulunan ve bir zamanlar "yavru kedi" sanılan bu küçük canlı, bilim dünyasında koca bir boşluğu doldurdu: 100 yılı aşkın süredir tanımlanmayan yeni bir yaban kedisi türü ortaya çıkarıldı.