17 Ağustos 1999 depreminin yıl dönümü nedeniyle değerlendirmelerde bulunan Fesih Bingöl, Türkiye’de deprem riskine karşı daha kapsamlı bir politika yürütülmesi gerektiğini söyledi.
Deprem konusunun çözüme kavuşturulabilmesi için “Doğal Afetler Bakanlığı” kurulması gerektiğini savunan Bingöl, bina ve arsa ilişkilerinin de netleştirilmesi gerektiğini belirtti.
Türkiye genelinde riskli alanlarda kentsel dönüşüm çalışmalarının istenilen seviyeye ulaşmadığını ifade eden Bingöl, şu ifadeleri kullandı:
“Bunlar netleşmeden Türkiye yine yol alamaz. Çok riskli binaların mutlaka kentsel dönüşüme tabi tutulması lazım. Türkiye'de 76 alan riskli alan ilan edilmişti. Üzerinden 14 yıl geçmesine rağmen bu alanlardan sadece 3 tanesinde kentsel dönüşüm neticelendirildi. Eskişehir'de de, şehir merkezini etkileyen 8 mahalle, 595 dönüm; öbür taraftan Gündoğdu'da 295 dönüm, kanun marifetiyle riskli alan ilan edilmiştir. Maalesef buralarda hiçbir çalışma yapılamadı.”
“YEREL BELEDİYELER TEK BAŞINA YAPAMAZ”
Eskişehir’de kentsel dönüşüm çalışmalarının önündeki sorunlara da değinen Bingöl, yetki tartışmalarının süreci olumsuz etkilediğini söyledi.
Bingöl, merkezi hükümetin desteği olmadan yerel yönetimlerin kapsamlı kentsel dönüşüm projelerini tek başına yürütmesinin zor olduğunu belirterek, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Çünkü yetki tartışmaları gündeme geldi. Kanunun son maddesi yürürlük maddesidir. 'İşbu kanunu Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı yürütür, yerel belediyeler isterse yetki devri alabilir, belediyeler de bu dönüşümü yapabilir' diyor. Dolayısıyla merkezi hükümetlerin desteğini almadan yerel belediyelerin tek başına çok kapsamlı kentsel dönüşüm yapabilmeleri mümkün değil.”
“ESKİŞEHİR’İN COĞRAFİ KONUMU DİKKATE ALINMALI”
Eskişehir’in 2’nci derece deprem bölgesinde bulunmasına rağmen 1’inci derece deprem bölgelerine coğrafi olarak yakın olduğuna dikkat çeken Bingöl, kentin deprem desteklerinden daha fazla yararlandırılması gerektiğini söyledi.
Bingöl, bu kapsamda “Yarısı Bizden” kampanyasına Eskişehir’in de dahil edilmesi gerektiğini savundu.
“Türkiye genelinde 2'nci derece deprem bölgeleri bu kapsama girmeyebilir ama Eskişehir'in, coğrafi konumu ötürü mutlaka bu kapsama alınması lazım.”
“DÖNÜŞÜMDE VATANDAŞIN BARINMA SORUNU ÇÖZÜLMELİ”
Kentsel dönüşümün önündeki en önemli sorunlardan birinin vatandaşların dönüşüm sürecinde yaşayacağı barınma ve kira problemi olduğunu belirten Bingöl, devlet tarafından verilen kira desteğinin Eskişehir’deki mevcut kira fiyatları karşısında yetersiz kaldığını söyledi.
Yeşiltepe Mahallesi’nde yaklaşık 300 dönümlük alanda kentsel dönüşüm çalışması yapıldığını, Odunpazarı bölgesinde ise 4 mahallede kat artışı uygulandığını hatırlatan Bingöl, bu çalışmaların önemli olduğunu ancak vatandaşların dönüşüm konusunda ikna edilmesinin kolay olmadığını ifade etti.
“500 KONUT YAPILSAYDI SÜREÇ HIZLANABİLİRDİ”
Bingöl, dönüşüm kapsamındaki vatandaşların geçici barınma sorununu çözmek için belediyeler tarafından ekonomik konutlar üretilmesi gerektiğini savundu.
Bingöl, bu modelin uygulanması halinde kentsel dönüşüm sürecinin hızlanabileceğini belirterek şöyle konuştu:
“Ama neticede insanları ikna etmek çok kolay değil. Riskli ilan edilen yerlerde ya da binalarda vatandaş o binasını boşaltıp kirada kalmak durumunda. Devletin verdiği kira yardımı çok yetersiz. Kira fiyatları Eskişehir'de çok yüksek. Dolayısıyla bu konuda belediyeler, 200'er tane çok basit ama ekonomik olan daire üretmeliydi. İnsanlar kentsel dönüşüm kapsamında binalarını verdikleri zaman kira bedeli ödemeden ya da çok cüzi bir kira ödeyerek bu binalarda yaşamlarını sürdürmeliydi. Daha sonra binalar bittiği zaman tekrar kendi binalarına geçmeliydi. Eskişehir'de 500 tane böyle konut yapılmış olsaydı, bu sürecin daha hızlanabileceğini düşünüyorum.”
“27 YILDA ARZU EDİLEN YOL ALINMADI”
Eskişehir’in olası bir depreme karşı hazırlıklarının hızlandırılması gerektiğini vurgulayan Bingöl, 17 Ağustos depreminin üzerinden geçen 27 yıla rağmen deprem riskinin kentler için hâlâ önemli bir tehdit olduğunu belirtti.
Bingöl, özellikle riskli yapıların dönüşümü, vatandaşların barınma sorununun çözülmesi ve merkezi yönetim ile yerel yönetimler arasında koordinasyon sağlanmasının önemine dikkat çekti.