Eskişehir’e 130 kilometre uzaklıktaki Aizonai’de dünyanın en iyi korunmuş Zeus Tapınağı yer alıyor. Enflasyona karşı ilk mücadelede burada başlar. ‘Dünyanın ilk borsası’ deniliyor. İşte yanı başımızdaki Aizonai…
Simav depreminden Eskişehir’e dönüyoruz. Dönüş yolunda daha rahatız. Geze geze geliyoruz. Durduğumuz bir noktada uzun zamandır methini duyduğumuz Aizonai… Yapılan haberler, gezi sitelerindeki yazılar merakımızı günden güne artırmıştı. Bu fırsat kaçmaz deyip yolumuzu Aizonai’ye düşürdük. Daha ilk anda ‘iyi ki de düşürmüşüz’ dedik. Yaklaşırken bile büyüleyiciydi. Çevresiyle birlikte sizi sarıp sarmalıyor. Tarih kokuyor… Binlerce yıl öncesine her anı şaşırtan bir yolculuk… Rehber yok ama ona rağmen etkileniyoruz. Elimizdeki broşürden, çevredeki tabelalardan ve merakla bir solukta okuduğumuz haber ve yazılardan aklımızda kalanlarla geziyoruz Anadolu’nun önemli tarihi merkezlerden biri olan Aizonai’yı Antik kent, Kütahya’nın Çavdarhisar ilçesinde. Geçmişinin MÖ 3000 yıllarına kadar uzandığını biliyoruz. Dünyanın en iyi korunmuş Zeus Tapınağı da burada. Nerede nasıl fotoğraf çektireceğimizi şaşırıyoruz. Allah’tan vakit bol… Eve dönünce “20 bin kişi kapasiteli amfi-tiyatro, dünyanın ilk borsa binası, stadyum, Roma hamamları, sütunlu cadde ve Roma köprüleri ile ikinci Efes olarak anıldığını” okudum. Aizonai, Pagan dinine inananların hac için geldikleri dini bir merkezmişi. Bu özelliği dolayısıyla Aizonai, antik çağların en büyük şehirlerinden biriymiş.
Anadolu Ajansı’nın yaptığı haberden Aizonai’de “Dünya’nın ilk borsa yapısı”nın kurulduğunu öğrenmiştim. Borsa meselesi şöyle: 301 yılında, Roma imparatoru Diocletian, enflasyonla mücadele etmeye başlar. İmparatorluk pazarında satılan ürünlerin satılabileceği en yüksek fiyatlar belirlenir ve Aizonai’de yer alan Macellum’un duvarına asılır. Bu fiyatların üzerinde ürün satışı yasaklanır. Bu şekilde tarihte enflasyona karşı ilk mücadele başlamış olur. Fiyatlardan bazıları dikkat çekici; bir erkek köle 30000 dinar, bir at 90000 dinar. Üç erkek köle ancak bir at değerinde. Macellum, dünyanın en eski borsa yapısı olarak bilinmektedir.
Oktay Özden ve Sinan Balcıkoca ile birlikte karış karış gezdiğimiz Aizonai’ye veda etmekte zorlandık. Sonrasında Aizonai ile ilgili tüm haberleri ve gelişmeleri takip etmeye başladım. Aizonai, Anadolu’nun zenginliğini gösteren önemli bir eser. Ama aynı zamanda turizm potansiyelini ne kadar değerlendirdiğimizi gösteren acı bir örnek. O taraflara yolunuz düşerse mutlaka uğrayın.
Zeus Tapınağı: Dünyanın en iyi korunmuş Zeus tapınağı Aizonai’de yer almaktadır. Tapınağın en dikkat çekici yeri, her biri 10 metre uzunluğunda ve 16 ton ağırlığındaki sütunlarıdır. 46 sütundan 16′sı günümüze kadar ayakta kalabilmiştir. Tapınak, yaklaşık iki bin yıldır burada yaşayan medeniyetlerin izlerini taşımaktadır. Osmanlı zamanında, burası seyyahların sıkça ziyaret ettiği yerlerdendi. Tapınağın duvarlarında, seyyahlar tarafından kaliteli kökboyaları ile yazılmış beyitler bulunmaktadır. (Yazının bu kısmını www.ucaknotlari.com’dan aldım)