×
☰

Bilecik’te 95 yıllık miras köyün geçim kaynağı oldu: Bir tohumdan bin tonluk üretime

Bilecik’in Başköy köyünde yaklaşık bir asır önce ekilen tek bir cennet hurması tohumu, bugün bölge halkının geçim kapısına dönüştü. Dededen toruna aktarılan üretimde bu yıl hasat verimli geçerken, ürün bolluğu fiyatları aşağı çekti.

Bilecik’te cennet hurması üretiminin hikâyesi, yaklaşık 95 yıl önce Bulgaristan göçmeni İsa Dönerkaya’nın bahçesine ektiği tek bir tohumla başladı. Trabzon’da askerlik yaptığı sırada bir arkadaşından aldığı tohumu Bilecik’in merkezine bağlı Başköy’e getiren Dönerkaya’nın başlattığı üretim, yıllar içinde büyüyerek köyün temel geçim kaynaklarından biri haline geldi.

Ailesiyle 12 yaşındayken Bulgaristan’dan Türkiye’ye göç eden İsa Dönerkaya, askerlik görevini Trabzon’da yaptığı sırada Karadeniz Bölgesi’yle özdeşleşen cennet hurmasıyla tanıştı. Tezkeresinin ardından yanında getirdiği tohumu Başköy’deki tarlasına eken Dönerkaya’nın bu girişimi, 1930 yılından bu yana nesilden nesile aktarılan bir üretim geleneğine dönüştü.

Bugün Bilecik-Bozüyük kara yolu kenarındaki ormanların arasında bulunan ve yaklaşık 180 kişinin yaşadığı Başköy’de halkın önemli bir bölümü geçimini cennet hurması yetiştiriciliğinden sağlıyor. 1985 yılında hayatını kaybeden İsa Dönerkaya’nın hatırası ise köyde yaşatılmaya devam ediyor. Baştacı Kadınlar Derneği tarafından çevresi tel örgüyle kapatılan ve fotoğrafı asılan bahçe, üretimin başlangıç noktasını samp-imgeliyor.

Bilecik’te cennet hurması hasadı başladı

Bölgede cennet hurması hasadı başlarken, üreticiler bu yılki mahsulden memnun olduklarını ancak ürün bolluğunun fiyatları düşürdüğünü belirtiyor.

Başköy’de üreticilik yapan Sami Diyar, cennet hurmasının bölgedeki geçmişine ilişkin, "Bu meyve Türkiye'nin tek ilaçsız meyvesidir. Trabzon hurması denilen meyvenin tohumunu İsa dedemiz 95 yıl önce Trabzon'dan askerden gelirken getirmiş. Sonra buralara dikmiş ve o gün bugündür bu meyve burada yetişir. Burada köyde bir bahçeye hurmayı getiren İsa Dede'nin adı verildi. Orada onu da anıyor herkes" dedi.

Yaklaşık bin ton ürün çevre illere gönderiliyor

Bölgedeki üretimin yalnızca Başköy'le sınırlı olmadığını belirten Diyar, Küplü, Başköy ve Bekdemir çevresinde önemli miktarda cennet hurması yetiştirildiğini söyledi.

Bu yıl hasadın iyi olduğunu ancak ürün miktarının fazlalığı nedeniyle fiyatların gerilediğini dile getiren Diyar, "Bilecik Küplü, Başköy, Bekdemir civarı bin tona yakın mal çıkıyor. Bu sene hasat iyi ama biraz fiyatlar düşük, çok bol olduğu için. Mallarımızı Eskişehir, Bursa, İstanbul, Adapazarı buralara yeşil alıyorlar bizden. Onlar olgunlaştırıyor, pazarlara sunuyorlar. Fiyatı bu sene 20 ile 35 TL arasında değişiyor, ağaçlara göre değişiyor" ifadelerini kullandı.

Cennet hurmasından kuru meyve ve pekmez de yapılıyor

Cennet hurmasının farklı şekillerde değerlendirilebildiğini anlatan Diyar, meyvenin yeşil halde toplandıktan sonra kurutularak tüketilebildiğini, ince dilimler halinde hazırlanıp olgunlaştırıldıktan sonra pazara sunulduğunu belirtti.

Üründen pekmez de yapıldığını söyleyen Diyar, "Şu andaki yeşil halinden soyduğun zaman asıyorsun, kuruyor. Kuru olarak tüketiliyor, cips yapılıyor. İnce ince doğrayıp daha sonra gaz odalarında olgunlaştırılıp pazarlara çıkarılıyor. Pekmezi oluyor, kaynatıyorsun, pekmez oluyor. Çok güzel çocukların öksürüklerinde kullanılıyor" diye konuştu.