Tarihçe
Bilindiği gibi ilk Dünya Futbol Şampiyonası 1930 yılında Güney Amerika ülkesi olan Uruguay’da düzenlendi ve ilk büyük kupayı yine ev sahibi Uruguay kazanmıştı. Avrupa'da bir futbol turnuvası düzenleme fikrini ilk kez ortaya atan Fransa Futbol Federasyonu Genel Sekreteri “Henri Delaunay”oldu. 1927 yılında açıkladığı bu düşüncenin hayata geçirilmesi ancak “Delaunay”ın 1955’te ölümünden 5 yıl sonra 1960’ta gerçekleşti.
1960 Avrupa Uluslar Kupası
Avrupa kıtasında millî takımlar bazında düzenlenen ilk uluslararası şampiyona oldu. Turnuvaya toplam 17 ülke katıldı. Yarı final ve final maçları Fransa'da oynandı. Final maçında Yugoslavya'yı, uzatmada attığı golle 2-1 deviren SSCB Avrupa’nın ilk şampiyonu oldu.
1964 Avrupa Uluslar Kupası
Avrupa Şampiyonasının ikincisi İspanya'da 17-21 Haziran tarihleri arasında yapıldı. Bu turnuvanın final karşılaşmasında ilk şampiyon SSCB'yi 2-1 yenen ev sahibi İspanya 1964’ün Avrupa Şampiyonu oldu.
1968 Avrupa Futbol Şampiyonası
İtalya'da 5-10 Haziran tarihlerinde yapıldı. İtalya ve SSCB arasındaki 0-0 biten yarı final maçı ardından para atışı yapıldı İtalya finalist oldu. Final maçında bu kez İtalya ile Yugoslavya 1-1 berabere kaldı, uzatmalar sonunda da sonuç değişmeyince iki gün sonra bir tekrar maçı oynandı. İkinci kez oynanan final maçını 2-0 kazanan İtalya şampiyon oldu.
1972 Avrupa Futbol Şampiyonası
14 Haziran 1972 ile 18 Haziran 1972 tarihleri arasında Belçika'da düzenlendi. Elemelerine toplam 32 takım katıldı çeyrek finali geçen 4 takım final turnuvasına katılmaya hak kazandı. Şampiyonluk finalinde SSCB’yi 3-0'la geçen Batı Almanya tarihinde ilk kez Avrupa şampiyonu oldu
1976 Avrupa Futbol Şampiyonası,
16 Haziran 1976 ile 20 Haziran 1976 tarihleri arasında Yugoslavya'da düzenlendi. Turnuvayı son derece çekişmeli geçen finalin sonunda penaltı vuruşlarıyla Batı Almanya'yı 5-3 mağlup eden Çekoslovakya kazandı
1980 Avrupa Futbol Şampiyonası
1980 yılından itibaren turnuvaya katılma hakkı 8 takıma çıkarıldı. İki gruba bölünen takımlar arasında ki mücadele sonunda gruplarını lider tamamlayan takımlar final oynamaya hak kazandılar. Bu şampiyona 11 Haziran 1980 ile 22 Haziran 1980 tarihleri arasında İtalya'da düzenlendi. Final maçında Belçika'yı 2-1 mağlup eden Batı Almanya kazandı.
1984 Avrupa Futbol Şampiyonası
12 Haziran 1984 ile 27 Haziran 1984 tarihleri arasında Fransa'da düzenlendi. Turnuvayı finalde İspanya'yı 2-0 mağlup eden Fransa kazandı.
1988 Avrupa Futbol Şampiyonası
10-25 Haziran 1988 tarihleri arasında Batı Almanya'da düzenlendi. Son şampiyon Fransa elemeleri geçemedi. Finalde SSCB'yi 2-0 mağlup eden Hollanda Avrupa Şampiyonu oldu
1992 Avrupa Futbol Şampiyonası
10-26 Haziran 1992 tarihleri arasında İsveç'te düzenlendi. 4 farklı şehirde oynanan 15 maçta, maç başına ortalama 2,13 gol atıldı. Ev sahibi İsveç dışında 33 takım elemelere katıldı ve finaller son kez 8 takımla oynandı. SSCB ülke dağılmadan kısa süre önce turnuvaya katılmaya hak kazanmıştı. Takım turnuvaya BDT adı altında turnuvaya katıldı. Yugoslavya turnuvaya katılmaya hak kazandı ama Yugoslavya’nın Dağılması nedeniyle diskalifiye edildi. Onun yerine çağrılan grup ikincisi Danimarka sürpriz biçimde şampiyon oldu. Ya da diğer bir tabirle tatilden gelerek şampiyon oldu.
1996 Avrupa Futbol Şampiyonası
8-30 Haziran 1996 tarihleri arasında İngiltere'de düzenlendi. Euro 96 olarak da bilinen turnuva toplam 8 şehirde oynandı. Oynanan 31 maçta toplam 64 gol atıldı. Turnuvanın final karşılaşmasında Çek Cumhuriyeti'ni 2-1 mağlup eden Almanya kazandı.
2000 Avrupa Futbol Şampiyonası
10 Haziran-2 Temmuz 2000 tarihlerinde Hollanda ve Belçika'nın ortaklığı ile düzenlendi. Finalde Fransa ve İtalya karşılaşmış uzatma dakikalarında bulduğu golle karşılaşmayı 2-1 kazanan Fransa şampiyon oldu.
2004 Avrupa Futbol Şampiyonası
12 Haziran ile 4 Temmuz 2004 tarihleri arasında Portekiz'de düzenlenen futbol turnuvasıdır. Organizasyon tarihinde ilk kez açılış ve final maçları aynı takımlar arasında oynandı. Turnuvanın hatırda kalan özelliği neredeyse hiç şans verilmeyen Yunanistan'ın, favorilerin formsuzluğundan da yararlanarak oynadığı savunma futboluyla şampiyon olmasıdır. Aynı savunma taktiğiyle oynayıp finalde ev sahibi Portekiz'i 1-0'la geçen Yunanistan ilk kez şampiyonluk yaşadı.
2008 Avrupa Futbol Şampiyonası
Avrupa Futbol Şampiyonası'nın 13. turnuvası. Avusturya ve İsviçre'nin ev sahipliğinde, 7 - 29 Haziran 2008 tarihleri arasında düzenlen turnuvayı, finalde Almanya'yı 1-0 yenen İspanya şampiyon olarak tamamladı. İspanya, bu başarısı ile ilk kez 1964'te kazanmış olduğu kupayı, 44 yıl aradan sonra tekrardan elde etti.
2012 Avrupa Futbol Şampiyonası
14. Avrupa Futbol Şampiyonası. Ukrayna ve Polonya'nın ortak ev sahibi olduğu turnuva 8 Haziran ve 1 Temmuz 2012 tarihleri arasında düzenlendi.
Şampiyonanın ev sahipleri Ukrayna ve Polonya millî futbol takımları gruptan çıkamayarak 2008 Avrupa Futbol Şampiyonası'nın ev sahipleri Avusturya ve İsviçre'den sonra çeyrek final aşamasını göremeyen ikinci Avrupa Futbol Şampiyonası ev sahipleri oldular.
Turnuvanın final maçı Ukrayna'nın başkenti Kiev'de bulunan Olimpiyat Stadyumu'nda oynandı. Son şampiyon İspanya ile İtalya'nın karşılaştığı finalde İspanyollar İtalyanları 4-0 mağlup ederek unvanını korumuş oldu.
Avrupa Şampiyonalarında Türkiye
Türk Milli Takımı Avrupa Futbol Şampiyonası’na 1996’da ve 2008’de Fatih Terim’le iki kez, 2000’de Mustafa Denizli ile bir kez katıldı. Fransa’ya yine Terim’le gidiyor.
1996 hayal kırıklığı
Fatih Terim’le İngiltere’deki Avrupa Şampiyonasına ilk kez katılan Milli Takımımız ve ülkemiz için bu turnuva tam bir bir hayal kırıklığı oldu. Milli Takımımız, oynadığı futbolun karşılığını alamadı. Nottingham'daki ilk iki maçta Hırvatistan ve Portekiz'e 1-0, Sheffield'daki son karşılaşmada ise Danimarka'ya 3-0 yenilerek elendi. Böylece beklenmedik sonuçlara imza atan millilerimiz, grubu gol atamadan ve puan alamadan tamamlayarak tam bir hayal kırıklığı yaşadı.
2000’de grup ikinciliği
2000 Avrupa Futbol Şampiyonası'nda çeyrek final oynaması da Milli Takımızın tarihinde önemli bir diğer dönüm noktasıdır. Mustafa Denizli liderliğinde, Hollanda ve Belçika'nın ortaklaşa düzenlediği 2000 Avrupa Şampiyonası finallerinin yolunu tutan Milli Takımımız, B Grubu'nda yer aldı. Arnhem'deki 2-1'lik İtalya yenilgisi ile turnuvaya kötü bir başlangıç yapan Milli Takımımız, Eindhoven'da İsveç'le 0-0 berabere kaldıktan sonra grubun finali niteliğindeki karşılaşmada ev sahibi Belçika'yı Brüksel'de 2-0 yenmeyi başardı. Bu galibiyet, ay-yıldızlı ekibimize İtalya'nın arkasından grup ikinciliğini ve futbol tarihimizde bir ilk olan çeyrek finali getirdi. Ancak Amsterdam'da oynanan maçta Portekiz karşısında uğranılan 2-0'lık yenilgi, Milli Takımımızın daha ilerilere gitmesini engelledi.
2008’de Avrupa üçüncülüğü
Türk Milli Takımı bu şampiyonaya tarihinde ikinci kez 2008’de katıldı. Fatih Terim önderliğindeki millî takım turnuvaya Portekiz'e 2-0 yenilerek başladı. Turnuvanın 2. maçında ev sahibi İsviçre’yi 2-1 yendi. Çek Cumhuriyeti’ni zorlu maçta 3-2 yenen Ay yıldızlılar çeyrek finale çıktı. Bu kez Hırvatistan önünde normal süresi 0-0 biten maçta uzatmalarında 1-1 sonuçlanması üzerine rakibine penaltılara üstünlük sağlayarak yarı finale adımını attı. Yarı finalde Almanya’ya 3-2 kaybetmesine rağmen Avrupa Şampiyonası tarihinin en büyük başarısını yakaladı ve ilk dörtte yer aldı.
Avrupa Şampiyonaları
Yıl Ev sahibi Şampiyon Final
------ -------------- --------------- -------------------------
1960 Fransa SSCB SSCB 2-1 Yugoslavya (uz.)
1964 İspanya İspanya İspanya 2-1 SSCB
1968 İtalya İtalya İtalya 1-1 Yugoslavya (uz.)
“ 2-0 “ (tek.)
1972 Belçika B. Almanya B. Almanya 3-0 SSCB
1976 Yugoslavya Çekoslavakya Çekoslavakya 2-2 B. Almanya (uz.)
“ 5-3 “ (pen.)
1980 İtalya B. Almanya B. Almanya 2-1 Belçika
1984 Fransa Fransa Fransa 2- 0 İspanya
1988 Almanya Hollanda Hollanda 2-0 SSCB
1992 İsveç Danimarka Danimarka 2-0 Almanya
1996 İngiltere Almanya Almanya 2-1 Çek Cum. (A.Gol)
2000 Hol. & Bel. Fransa Fransa 2-1 İtalya (A. Gol)
2004 Portekiz Yunanistan Yunanistan 1-0 Portekiz
2008 Avus&İsviç. İspanya İspanya 1-0 Almanya
2012 Pol&Ukr İspanya İspanya 4-0 İtalya
2016 Fransa