İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatması sonrası dünya petrol ticaretinin yaklaşık üçte biri etkilenirken, petrol fiyatları hızla yükseldi. Savaş öncesi 70 dolar seviyesinde bulunan brent petrol, gelişmelerle birlikte 85 dolara kadar çıktı. Bu durum akaryakıt fiyatlarına tarihi zamların gelmesine yol açtı.
Motorine 12 lira 45 kuruş, benzine ise 3 lira 68 kuruşluk zam beklentisi oluşurken, hükümet devreye girerek eşel mobil sistemini uygulamaya aldı. Sistem sayesinde petrol fiyatlarındaki veya döviz kurundaki artışların pompa fiyatlarına doğrudan yansıması sınırlanacak ve Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) otomatik olarak ayarlanacak.
Cumhurbaşkanı kararıyla Resmi Gazete’de yayımlanan yeni düzenlemeye göre, petrol fiyatları veya döviz kurundaki dalgalanmalar nedeniyle akaryakıt fiyatlarının doğrudan yükselmesi sınırlanacak. Karar, daha önce uygulanan eşel mobil sistemine benzer bir mekanizmayı içeriyor.
Buna göre, 2 Mart 2026 itibarıyla petrol fiyatları veya döviz kurundaki artışlar akaryakıt ürünlerinin ÖTV tutarına yansıtılacak. Artış durumunda ÖTV, fiyat artışının yüzde 75’i kadar düşürülecek; fiyat düşüşlerinde ise ÖTV, düşüşün yüzde 75’i oranında artırılacak ancak bu artış 2 Mart 2026 tarihindeki ÖTV tutarını aşamayacak.
Düzenleme, kurşunsuz benzin (95 ve 98 oktan), motorin ve LPG (otogaz) gibi akaryakıt ürünlerini kapsıyor. Rafineri çıkış fiyatlarındaki değişimlere bağlı olarak ÖTV tutarları otomatik şekilde ayarlanacak.
Türkiye’de eşel mobil sistemi ilk olarak 2018 yılında uygulanmıştı. Sistem, petrol fiyatlarındaki veya kurdaki artışların pompa fiyatlarına sınırlı yansımasını sağlamak amacıyla ÖTV’nin düşürülmesi esasına dayanıyordu. Ancak petrol fiyatlarındaki sert yükselişler nedeniyle ÖTV sıfıra yaklaşmış ve sistem kaldırılmıştı.
Yeni karar, özellikle Orta Doğu’daki jeopolitik gelişmeler ve enerji piyasalarındaki dalgalanmalar dikkate alınarak devreye alındı. Hazine ve Maliye Bakanlığı, uygulamanın usul ve esaslarını belirleyecek.
Daha detaylı bilgi için haberimize göz atabilirsiniz:
Eşel mobil sistemi nedir, eşel mobil sistemi akaryakıt fiyatlarını nasıl etkiler