Teknolojinin günlük yaşamın ayrılmaz bir parçası haline gelmesiyle birlikte dijital dünyada sergilenen davranışlar da ahlaki açıdan daha fazla önem kazandı. Diyanet İşleri Başkanlığı'nın 13 Kasım Cuma günü camilerde okunacak hutbesinde bu konuya dikkat çekildi. "Dijital Mecrada Ahlak" başlıklı hutbede, insanların gerçek hayatta uyması gereken ahlaki ilkelerin sosyal medya ve diğer dijital platformlarda da geçerli olduğu hatırlatıldı. Diyanet Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan hutbede, sanal dünyanın sunduğu imkanların yanı sıra beraberinde getirdiği tehlikelere de değinildi. Özellikle bilgi kirliliği, mahremiyet ihlalleri, hakaret, iftira ve beğenilme arzusu gibi konular ön plana çıkarıldı.
13 Kasım 2026 Cuma Hutbesinin Konusu Ne?
13 Kasım 2026 Cuma hutbesinin başlığı "Dijital Mecrada Ahlak" oldu. Hutbede, iletişim teknolojilerindeki hızlı gelişimin insanların birbirleriyle kurduğu ilişkileri de değiştirdiğine dikkat çekildi. Bilginin saniyeler içerisinde milyonlarca kişiye ulaşabildiği dijital platformlarda doğru ile yanlışın birbirine karışabildiği belirtildi. Bu durumun yalnızca bilgi kirliliğine değil, toplumsal değerlerin ve ahlaki ölçülerin zedelenmesine de neden olabileceği ifade edildi. Hutbede, insanların sanal ortamda kendilerini farklı bir kimlikle ifade etme imkanına sahip olmasının sorumluluklarını ortadan kaldırmadığı vurgulandı. Gerçek hayatta söylenmesi uygun görülmeyen sözlerin sosyal medyada da paylaşılmaması gerektiği hatırlatıldı.
Diyanet'ten Sosyal Medya Kullanımına Ahlak Uyarısı
Hutbenin dikkat çeken bölümlerinden biri sosyal medya kullanımına yönelik uyarılar oldu. Dijital platformlarda beğeni ve takipçi sayısının bir değer ölçüsüne dönüştürülmesinin insanları kendi öz değerlerinden uzaklaştırabileceği belirtildi. Sürekli beğenilme ve takdir edilme isteğinin gösterişi, tüketim alışkanlıklarını ve başkalarıyla kıyaslanmayı artırabileceğine dikkat çekildi. Ayrıca sosyal medyada hissedilen görünmezlik duygusunun bazı insanları başkalarının özel hayatını araştırmaya, kusurlarını ortaya çıkarmaya ve kırıcı ifadeler kullanmaya yöneltebildiği ifade edildi. Hutbede yalan haber, iftira, hakaret ve dedikodu gibi davranışların dijital ortamda da kul hakkı ve ahlak sorumluluğu kapsamında değerlendirilmesi gerektiği hatırlatıldı. Bir paylaşım yapılmadan veya başkasına ait bir içerik yayılmadan önce doğruluğunun araştırılması ve doğurabileceği sonuçların düşünülmesi gerektiği mesajı verildi.
Cuma Hutbesinde Anne Babalara Çocukları İçin Önemli Çağrı
13 Kasım tarihli hutbede üzerinde durulan konulardan biri de çocukların ve gençlerin dijital dünyayla ilişkisi oldu. Bilinçsiz ekran kullanımının özellikle gelişim çağındaki çocuklar üzerinde oluşturabileceği olumsuz etkilere dikkat çekildi. Çocukların uzun saatlerini telefon, tablet ve bilgisayar karşısında geçirmesinin onları gerçek hayattaki sosyal ilişkilerden, aile sohbetlerinden ve faydalı etkinliklerden uzaklaştırabileceği belirtildi. Anne babaların çocuklarının dijital ortamdaki faaliyetlerini takip etmesi, zararlı içeriklere karşı onları koruması ve teknolojiyi bilinçli kullanmaları konusunda rehberlik etmesi gerektiği vurgulandı. Hutbede gençlere de dijital imkanları doğru amaçlarla değerlendirme çağrısı yapıldı. Teknolojinin yalnızca vakit geçirilen bir alan olmadığı, iyiliğin, doğruluğun ve güzel ahlakın daha geniş kitlelere ulaştırılması için de kullanılabileceği ifade edildi.
13 Kasım Cuma Hutbesinde Hangi Ayet ve Hadisler Yer Aldı?
Diyanet'in 13 Kasım 2026 tarihli cuma hutbesinde dijital dünyada bilgi paylaşımı ve gereksiz sözlerden uzak durma konularını destekleyen ayet ve hadislere yer verildi. Ebu Davud'un aktardığı hadiste, "Her duyduğunu söylemesi kişiye günah olarak yeter" buyurularak doğruluğu araştırılmadan yapılan paylaşımların doğurabileceği sonuçlara dikkat çekildi. İsra suresinin 36. ayetinde yer alan, hakkında bilgi sahibi olunmayan şeyin peşine düşülmemesi gerektiğini bildiren ifade de hutbede aktarıldı. Böylece sosyal medyada karşılaşılan her bilginin sorgulanmadan paylaşılmaması gerektiği mesajı verildi. Müminun suresinin 3. ayetinden yapılan alıntıyla da kurtuluşa eren müminlerin boş ve yararsız sözlerden uzak durduğu hatırlatıldı.
Diyanet'in Cuma Hutbesinden Verilen Mesaj: Ekranlar Aileyle Geçirilen Zamanı Çalmasın
Hutbenin son bölümünde dijital cihazların günlük yaşamda kapladığı yere dikkat çekildi. İnsanların ellerindeki ekranlara giderek daha fazla zaman ayırmasının aile içindeki iletişimi ve sosyal ilişkileri olumsuz etkileyebileceği belirtildi. Özellikle aile bireylerinin aynı ortamda bulunmalarına rağmen telefonlarıyla ilgilenmeleri, birlikte geçirilen zamanın niteliğini azaltan bir alışkanlık olarak değerlendirildi. Ekran başında geçirilen zaman nedeniyle aile sohbetlerinin, çocuklarla kurulacak bağın ve güzel hatıraların geri plana itilmemesi gerektiği mesajı verildi. Diyanet'in 13 Kasım Cuma hutbesinde öne çıkan temel çağrı ise dijital dünyada da güzel ahlakı korumak oldu. Teknolojinin insanları birbirinden uzaklaştıran değil, iyiliği ve kardeşliği güçlendiren bir imkan olarak değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı.
13 Kasım 2026 Cuma Hutbesi Tam Metni
Tarih: 13.11.2026
DİJİTAL MECRADA AHLAK
Muhterem Müslümanlar!
İletişim teknolojilerinin büyük bir hızla
geliştiği günümüzde, beşeri ve toplumsal
ilişkilerimiz, “sosyal medya” adı verilen sanal
mecralarda şekillenmeye başladı. Bilginin saniyeler
içinde yayıldığı, kimliklerin dijital maskelerin
arkasına gizlendiği, doğru ile yanlışı ayırmanın hayli
zorlaştığı bu mecralar, bütün dünyada ahlaki
erozyonun yaşanmasına sebebiyet vermektedir.
Yaşadığımız bu gelişmeler ve değişimler,
sorumluluklarımızı yeniden gözden geçirmeyi,
dijital dünyada da edebi, mahremiyeti ve doğruluğu
gözetmeyi bizlere vazife kılmaktadır.
Sevgili Gençler!
Hak ve hakikatin daha fazla insana
ulaştırılması adına dijital mecraları etkin bir şekilde
kullanmak hem çağın sunduğu imkân hem de
gerekliliktir. Ne var ki değerlerini başkalarının
beğenileriyle ölçen kimi insanlar, sosyal medya
sebebiyle özünden kopabilmekte, beğenilme
arzusuna kapılabilmekte, gösteriş ve tüketimin esiri
haline gelebilmektedir. Bu ortamların sunduğu
görünmezlik hissi de bazı insanları; tecessüs, yalan,
hakaret ve iftira gibi yanlış davranışlara sevk
edebilmektedir. Oysa ekranın diğer ucunda da
incitilmemesi gereken bir gönül, haysiyeti
korunması gereken bir insan vardır. Mümin, gerçek
hayatta olduğu gibi sosyal medyada da ilkeli, tutarlı
ve kontrollü hareket etmelidir. Söz ve davranışlarını,
ahlaki bir süzgeçten geçirdikten sonra dijital
mecralarda paylaşmalıdır. Sevgili Peygamberimiz
(s.a.s), bir hadis-i şeriflerinde “Her duyduğunu
söylemesi kişiye günah olarak yeter”1
buyurmaktadır.
Kıymetli Anneler ve Babalar!
Değerli Kardeşlerim!
Dijital dünyanın bilinçsiz kullanımı, özellikle
çocuklarımızı ve gençlerimizi olumsuz
etkilemektedir. Sosyal medyada geçirilen uzun
saatler, evlatlarımızın hayatın gerçeklerinden
uzaklaşmasına, dikkatlerinin dağılmasına ve
faydasız içeriklerle vakit kaybetmesine yol
açabilmektedir. Ancak şu hususu asla unutmayalım
ki; her birimiz, çocuklarımızı ve gençlerimizi dijital
dünyanın tehlikelerine karşı korumakla ve onlara
bilinçli teknoloji kullanımı konusunda rehberlik
etmekle sorumluyuz.
Aziz Müminler!
Yüce Rabbimiz, “Hakkında bilgin olmayan
şeyin ardına düşme! Çünkü kulak, göz ve gönül,
bunların hepsi ondan sorumludur”
2 uyarısında
bulunmaktadır. Bize düşen; Cenâb-ı Hakk’ın
hepimizi murakabe ettiğinin bilinciyle hareket
etmek; söylediğimiz sözlerin, paylaştığımız
bilgilerin ve yaptığımız yorumların doğuracağı
sonuçları hesaba katmaktır. Dijital mecraları
samimiyetin, kardeşliğin, hakikatin ve güzel ahlakın
yayılmasına vesile kılmaktır.
Kardeşlerim!
Belki bu hutbeyi dinlerken bile gözlerimiz
telefon ekranlarına hapsolabiliyor; zihnimiz, sanal
akışın gürültüsünden söylenenleri duyamayabiliyor.
Bu sözlerimi; siz kıymetli kardeşlerimi kırmak için
değil, bir farkındalık oluşturmak için ifade
ediyorum. Zira avucumuzdaki ekranlar, farkına
varmadan vaktimizin çoğunu alırken; yanı
başımızdaki bir sohbetin bereketinden, ailemizle
paylaşacağımız muhabbetten, evlatlarımıza
bırakacağımız hatıralardan bizleri mahrum
bırakabilmektedir.
Hutbemizi, bir ayet-i kerimenin mealiyle
bitiriyoruz: “Kurtuluşa eren müminler, faydasız
işlerden ve boş sözlerden yüz çevirirler.”
3
1 Ebû Dâvûd, Edeb, 80.
2
İsrâ, 17/36.
3 Mü’minûn, 23/3.